II SA/Wr 358/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie: Sędzia WSA Andrzej Cisek po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w związku z wniesionym sprzeciwem w sprawie ze skargi H. i R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu położonego w L. dla inwestycji polegającej na modernizacji bazy [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 20 października 2007 r. skarżący, w odpowiedzi na kolejne wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, wystąpił o "rozłożenie mu tej kwoty na raty lub częściowe jej umorzenie" wskazując, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, otrzymuje rentę inwalidzką i ma na utrzymaniu 5 osób. We wniosku złożonym w dniu 30 listopad 2007 r., na urzędowym formularzu, skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z wpisu sądowego od skargi wskazując, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i trójką małoletnich dzieci, łączny jego dochód z tytułu świadczenia rentowego i z tytułu działalności gospodarczej wynosi od 3003 do 3503 zł, a wydatki to kwota 1000 zł (wyliczając na jedną osobę). Zaznaczył, iż z żoną posiadają od 1992 r. rozdzielność majątkową i dlatego nie zna jej sytuacji finansowej i majątkowej. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: dom o pow. 110 m2 (własność żony), mieszkanie o pow. 48 m2 , samochód osobowy marki Peugeot (środek trwały w firmie) oraz poinformował, że posiada oszczędności w wysokości 5.000 zł. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w osobie referendarza sądowego odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący podkreślił, że występując do Sądu działa w imieniu małoletnich dzieci, które na stałe zamieszkują dom przy ul. S. 21 w Legnicy. Dodał jednocześnie, że fakt, iż nie zna sytuacji majątkowej swojej żony nie powinien budzić podejrzeń Sądu, skoro od 1992 w jego małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał, na podstawie zebranego materiału dowodowego, Sygn. akt II SA/Wr 358/06 wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego przepisu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) ustawy procesowej wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Zgodnie z utrwaloną linia orzecznictwa, którą tutejszy Sąd podziela w całej rozciągłości sam ubiegający się o prawo pomocy winien w każdym wypadku czynić stosowne oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może on zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r.; sygn. akt II CZ 104/84; opublikowane - LEX nr 8623). Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć więc pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (postanowienie SN z dnia 24 lipca 1980 r.; sygn. akt l CZ 99/80; publikowany - LEX nr 8257). Koszty sądowe należy przy tym traktować jako istotne wydatki bieżące w budżecie rodzinnym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Sygn. akt II SA/Wr 358/06 W świetle powyższego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Powołane na wstępie przepisy konstytuujące warunki przyznania stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym uzależniają możliwość przyznania stronie prawa pomocy od tego, czy wykaże ona, że jej sytuacja majątkowa uzasadnia zastosowanie w odniesieniu do niej preferencji. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa jest na tyle trudna, by nie mógł on ponieść kosztów wpisu od wniesionej skargi. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga niemały dochód. Uzyskuje również comiesięczne świadczenie rentowe. Z osiąganych dochodów powinien zatem poczynić stosowne oszczędności na prowadzenie swoich spraw przed Sądem. Podkreślić należy również, że skarżący posiada mienie w postaci samochodu osobowego, z którego wynajęcia mógłby osiągnąć określony dochód. W przypadku braku takich oszczędności – co jednak nie ma miejsca w niniejszej sprawie – skarżący w pierwszej kolejności, jako osoba osiągająca stały dochód, powinien zwrócić się do odpowiednich instytucji bankowych i uzyskać pożyczkę w celu poniesienia kosztów sądowych. Skarżący nie wskazał również żadnych uzasadnionych okoliczności, które uniemożliwiałby uszczuplenie mu posiadanych oszczędności (5.000 zł) w celu opłacenia kosztów postępowania prowadzonego z jego inicjatywy i w jego interesie. Istotnym argumentem jest to, że koszty sądowe powinny być uiszczane na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Niedopuszczalne jest jednocześnie przyznanie swoistego pierwszeństwa przed kosztami sądowymi innym, ponoszonym przez niego wydatkom. Przypomnieć również należy, iż Sąd rozpoznający wniosek [o przyznanie prawa pomocy] bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Zgodnie z art. 23 i art. 27 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. W świetle powyższego małżonkowie mają obowiązek łożenia na utrzymanie współmałżonka, który znajduje się w gorszej sytuacji materialnej, w tym np. nie posiada środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1957 r., OSN 1959, Nr 1 poz. 15). Istotne jest również fakt, iż żona wnioskodawcy jest osobą współskarżącą, na której solidarnie z wnioskodawcą ciąży obowiązek pono Sygn. akt II SA/Wr 358/06 szenia kosztów sądowych. Pamiętać należy, że uiszczenie przez jednego ze skarżących np. wpisu sądowego od skargi zwolni z tego obowiązku drugiego ze współskarżących. Sąd podkreśla jednocześnie, że małżeński ustrój majątkowy w postaci rozdzielności majątkowej, na który powołuje się skarżący, w żadnym razie nie wyklucza obowiązku solidarnego ponoszenia kosztów wpisu od skargi przez małżonków. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż nie ma podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i dlatego, na podstawie powołanych powyżej przepisów, orzeczono jak w sentencji.