II SA/Wr 378/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 378/14 w sprawie ze skargi R.S., Cz.I., T.S., E.W., A.S., D.T. o nakazanie Prezydentowi W. przesłania operatu sporządzonego przez E.R. oraz dowodów przedstawionych przez skarżących do wskazanych przez nich "ekspertów od szacowania szkód" postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę R.S., Cz.I., T.S., E.W., A.S., D.T. o nakazanie Prezydentowi W. przesłania operatu sporządzonego przez E.R. oraz dowodów przedstawionych przez skarżących do wskazanych przez nich "ekspertów od szacowania szkód". W piśmie z dnia 30 stycznia 2015 r. R.S. w imieniu własnym i pozostałych skarżących wskazał, że w związku z oddaleniem zażalenia, dokonuje korekty, gdzie wnosił o ponowne dokonanie rozpatrzenia złożonych dokumentów, na mocy których składa skargę kasacyjną, które to oświadczenie daje sądowi II instancji podstawę do objęcia kontrolą instancyjną i nada biegu sprawie. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. powyższa skarga kasacyjna została odrzucona z uwagi na sporządzenie jej osobiście przez skarżącego oraz uchybienie terminu do jej wniesienia. Pismem z dnia 14 lutego 2015 r. (data wpływu 16 lutego 2015 r.), sporządzonym osobiście, R.S. w imieniu własnym i pozostałych skarżących wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 5 lutego 2015 r.. W dniu 16 lutego 2015 r. do Sądu wpłynął również formularz wniosku R.S. o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie R.S., Cz.I., T.S., E.W., A.S., D.T. na postanowienie z dnia 5 lutego 2015 r.. Pismem z dnia 20 maja 2015 r. pełnomocnik ustanowiony z urzędu radca prawny Ł.P. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, wskazując, że nie można przypisać skarżącemu R.S. winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, bowiem jest on osobą starszą (rok urodzenia 1942) i mimo dużego zaangażowania w sprawę, nieporadną procesowo. R.S., jeżeli pełnomocnik dobrze go zrozumiał w odbytych z nim rozmowach, pracował w przeszłości jako fryzjer i ma wykształcenie zawodowe. Już z treści jego pism można się zorientować, że nie jest on w stanie prawidłowo sformułować roszczenia, ani także go uzasadnić. Nie wynika to z jego braku dobrej woli, ale z braku zorientowania w aktualnie obowiązujący przepisach prawa, zaawansowanego wieku i ze złego stanu zdrowia (skarżący w rozmowie z pełnomocnikiem wielokrotnie podkreślał, że przeszedł w nieodległej przeszłości ciężki zawał serca). Wszystko to wpływa negatywnie na sprawność procesową skarżącego. Skarżący nie był zatem - co widać po treści wnoszonych przez niego pism – w stanie zrozumieć, co oznacza zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi i jaką drogą może je zwalczać. Skarżący nie mógł także - jak wynika z jego wyjaśnień – znaleźć pełnomocnika z wyboru, który podjąłby się prowadzenia jego sprawy. Może to wynikać z faktu, że skarżący - przy znacznym stopniu zawiłości sprawy na dalszych jej etapach – nie był w stanie zrozumiale wyjaśnić, czego tak naprawdę się domaga. W związku z powyższym należy stwierdzić, zdaniem pełnomocnika, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy, a jedynie z powodu swojej nieporadności. W myśl przepisu art. 87 § 1 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zgodnie z przepisem art. 177 § 1 ppsa skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący nie był w stanie złożyć skargi kasacyjnej, a także nie mógł znaleźć profesjonalnego pełnomocnika, który zgodziłby się do zastępować, zatem należy uznać, że przyczyna uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała dopiero w momencie, w którym wyznaczony przez dziekana rady OIRP radca prawny był w stanie sporządzić tą skargę. Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym pismem procesowym, wymagającym uprzedniego zapoznania się z aktami sprawy (niekiedy wielokrotnego przy – jak w niniejszej sprawie - aktach sprawy o objętości większej niż 1 tom i aktach sprawy administracyjnej liczących prawie 1000 kart), a także odbycia rozmowy z reprezentowaną stroną. W przypadku skarżącego radca prawny był zmuszony odbyć z nim więcej niż jedną rozmowę w sprawie, albowiem zrozumienie przez pełnomocnika charakteru roszczeń i zarzutów było mocno utrudnione, a to ze względu na - spowodowane zaawansowanym wiekiem i złą kondycją - trudności u skarżącego z jasnym i zwięzłym wyrażeniem swoich myśli. Przy takich problemach skarżącego z przedstawieniem swoich racji pełnomocnik dopiero przy drugiej rozmowie zrozumiał stanowisko skarżącego w sprawie. Pełnomocnik wskazał przy tym, że nie bez powodu ustawodawca wyznaczył 30-dniowy termin na sporządzenie skargi kasacyjnej, albowiem przygotowanie tego pisma wymaga także zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa procesowego i materialnego oraz z aktualnym, powiązanym z nimi orzecznictwem sądów administracyjnych. Dopiero po wykonaniu przez pełnomocnika wszystkich powyższych czynności, tj. w dniu 20 maja 2015 r. odpadła przyczyna uchybienia przez skarżącego terminowi na wniesienie skargi kasacyjnej. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w tezie do postanowienia z dnia 18 lutego 2010 r. (sygn. akt II FZ 24/10), czas na wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, spełniającego wymogi art. 175 ppsa oraz czas na sporządzenie przez niego skargi kasacyjnej, stanowią przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i mogą być przedmiotem postępowania o przywrócenie tego terminu. Ponadto, pełnomocnik wskazał, że ograniczenie stronie reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej poniżej 30 dni od daty powzięcia przez radcę prawnego wiedzy o wyznaczeniu go na pełnomocnika z urzędu, stawiałoby w uprzywilejowanej pozycji strony reprezentowane przez pełnomocników z wyboru, które bowiem mogą wnieść skargę kasacyjną w ustawowym terminie 30 dni od otrzymania orzeczenia z uzasadnieniem. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 ppsa dniem, u którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, u którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 wskazanej ustawy rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (postanowienie z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 76/14). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. W art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wskazano przesłanki do przywrócenia terminu dla czynności procesowej, które łącznie musi spełnić strona wnioskująca o przywrócenie terminu: powinna ona uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), wniosek o przywrócenie terminu powinien być złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W niniejszej sprawie warunki te zostały spełnione. Należy tutaj zaznaczyć, że wprawdzie uchybienie przez stronę terminowi spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej, a dokonując oceny istnienia przesłanki w postaci braku winy przy uchybieniu przez stronę terminowi w sytuacji, gdy działa ona przez pełnomocnika, bada się zaistniałe okoliczności dotyczące pełnomocnika, jednakże w niniejszej sprawie istotnym jest fakt, że pełnomocnik został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych we W. pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r., zaś w dniu 22 kwietnia 2015 r. dokonał przeglądu akt sprawy. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez pełnomocnika strony skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uprawdopodobniają brak winy uchybienia temu terminowi, w związku z czym wniosek należało uwzględnić. Stąd też na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.