II SA/Wr 474/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, , , po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.W. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. o sygnaturze [...] z dnia [...] r. p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu o sygnaturze akt II SA/Wr 912/2000 z dnia 6.12.2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we W. wyrokiem z dnia 6 czerwca 2000 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 912/2000 oddalił skargę R.W. na uchwałę Rady Miejskiej we P. Z. z dnia [...] nr [...]. Pismem z dnia 17 sierpnia 2007 r. R.W. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem zapadłym w wyżej opisanej sprawie. Skarżący zawarł również wniosek o wznowienie postępowań o charakterze procesowym, które zapadły w sprawie: z dnia 21 października 2002 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku o uzupełnienie i dokonanie wykładni wyroku z dnia 6 czerwca 2000 r. oraz z dnia 21 listopada 2002 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy z dnia 24 maja 2002 r. Wskazując jako podstawę prawną skargi o wznowienie postępowania art. 271 pkt. 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie u.p.p.s.a)., R.W. podniósł, iż na podstawie opinii sądowo - psychiatrycznej wydanej w dniu [...] r. na zlecenie Sądu Okręgowego w Ś. IV Wydziału Karnego Odwoławczego przez biegłych psychiatrów w sprawie karnej z oskarżenia prywatnego J.S. występowały u skarżącego zaburzenia psychotyczne, które spowodowały, że miał on zniesioną zdolność do pokierowania swoim postępowaniem, która to okoliczność istniała, gdy toczyło się postępowanie o sygnaturze akt II SA/Wr 912/2000. Ponieważ, jak podkreślił to w swojej skardze R.W., w związku ze swoim stanem psychicznym, nieprawidłowo prowadził postępowanie procesowe ze szkodą dla siebie, wobec czego powinien mieć zapewnionego w postępowaniu przed sądem administracyjnym pełnomocnika z urzędu, który reprezentowałby jego interesy. Jednocześnie skarżący powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2007 r. (sygn. akt. III CZP 81/07) wskazał również na inną podstawę wznowienia postępowania w postaci uczestnictwa w składzie sądu rozpoznającego jego sprawę osoby nieuprawnionej. W ocenie skarżącego uczestnictwo w rozpoznającym jego skargę składzie Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddziału Zamiejscowego we W. Sędziego Sądu Okręgowego delegowanego do sądu administracyjnego jako sądu wyższej instancji bez upoważnienia podpisanego osobiście przez samego Ministra Sprawiedliwości narusza prawo i powoduje, że sędzia taki nie może orzekać w instancji wyższej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Prawomocność orzeczeń sądowych oznacza ich niewzruszalność w zwykłym trybie i ma na celu ochronę trwałości porządku prawnego. Stąd też jedynie wyjątkowo dopuszcza się sytuacje, w których ponownie można zająć się sprawą już zakończoną prawomocnym orzeczeniem sądu. Przepisy regulujące dopuszczalność wniesienia skargi o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym zawarto w Dziale VII u.p.ps.a. W art. 271, 272 i 273 tej ustawy enumeratywnie wyliczono następujące przesłanki wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe; 3) w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie; 4) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 5) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa; 6) w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu; 7) w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Natomiast zgodnie z art. 277 u.p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana (art. 278 u.p.p.s.a.). Przepis zaś art. 280 u.p.p.s.a. nakazuje Sądowi badać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na żądanie Sądu zgłaszający wniosek winien uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu i dopuszczalność wznowienia. W braku jednego z tych wymagań Sąd wniosek odrzuci. Złożenie skargi o wznowienie w ustawowym terminie jest warunkiem formalnym, bez zachowania którego nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie takiej skargi. Odnosząc się do wskazanej przez skarżącego jednej z podstaw wznowienia postępowania w postaci uczestnictwa w składzie sądu osoby nieuprawnionej (art. 271 pkt. 1 u.p.p.s.a.). podzielić wprawdzie należy słuszność stanowiska Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 17 lipca 2007 r. (sygn. akt. III CZP 81/07 , LEX nr 276905), zgodnie z którym uprawnienie do delegowania sędziego do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie przysługuje wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości i nie może być przenoszone na inne osoby, jednakowoż uchybienie przez skarżącego warunku formalnego dopuszczalności skargi w postaci przewidzianego w art. 278 u.p.p.s.a pięcioletniego terminu na jej skuteczne złożenie w oparciu o wskazaną podstawę powoduje konieczność jej odrzucenia w tej części na wstępnym jej etapie i tym samym niemożność merytorycznego ustosunkowania się przez Sąd do opisanej podstawy wznowienia. Jak wynika bowiem z akt sprawy o sygnaturze akt. II SA/Wr 837/2000, stanowiące przedmiot skargi a kończące postępowanie w sprawie postanowienie z dnia 6 czerwca 2002 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. stało się prawomocne z dniem jego wydania tj. z dniem 6 czerwca 2002 r., zaś skarżący złożył swoją skargę o wznowienie postępowania w dniu 20 sierpnia 2007 r. a więc po upływie ponad dwóch miesięcy od określonego w art. 277 u.p.p.s.a terminu do jej skutecznego złożenia. Termin na skuteczne złożenie wskazanej skargi ze względu określoną w art. 271 pkt.1 u.p.p.s.a podstawę wznowienia upływał w dniu 6 czerwca 2007 r. Z kolei przytoczona przez R.W. na uzasadnienie podstawy prawnej skargi o wznowienie postępowania zawartej w art. 271 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi okoliczność cyt "nie zapewnienia skarżącemu pełnomocnika z urzędu, który reprezentowałby jego interesy w postępowaniu przed sądem administracyjnym z uwagi na zniesioną u niego w tym czasie zdolność do pokierowania swoim postępowaniem" (który to stan uzasadniać miała opinia sądowo - psychiatryczna z dnia 27 czerwca 2007 r. wydana sprawie karnej toczącej się przeciwko skarżącemu) nie mieści się zdaniem Sądu w żadnej z kategorii podstaw wznowienia wymienionych w tym przepisie (brak zdolności sądowej lub procesowej, brak należytej reprezentacji lub pozbawienie możności działania na skutek naruszonych przepisów prawa). Zdolność procesowa oznacza prawo podmiotu wyposażonego w zdolność sądową (w przypadku osób fizycznych nabywa się ją już z chwilą urodzenia) do osobistego podejmowania czynności procesowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Osoby fizyczne posiadają zdolność procesową, jeżeli mają pełną zdolność do czynności prawnych. Zgodnie z art. 11 w zw. z art. 10 k.c. i w zw. z art. 10 k.r.o. taką zdolność nabywa się wraz z uzyskaniem pełnoletności, tj. ukończeniem osiemnastu lat lub przez zawarcie małżeństwa, za zezwoleniem sądu opiekuńczego, po ukończeniu lat szesnastu. Oprócz wieku zdolność osoby fizycznej do czynności prawnych może ograniczać lub wyłączać ubezwłasnowolnienie takiej osoby w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 13, 16 k.c.), jeśli z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub zaburzeń psychicznych spowodowanych nałogami nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Należy przy tym mieć na uwadze, że osoba pełnoletnia, nawet chora psychicznie, jeśli nie została ubezwłasnowolniona, ma pełną zdolność procesową (zob. uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 12 grudnia 1960 r., I CO 25/60, OSN 1961, nr II, poz. 32), której aktualność SN potwierdzał także na gruncie obowiązującego kodeksu postępowania cywilnego, np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 1970 r., I CZ 84/70, OSNCP 1971, nr 5, poz. 90). W tym kontekście podnoszona przez skarżącego R.W. okoliczność występowania u skarżącego zaburzeń psychotycznych, powodujących u niego zniesienie zdolności do pokierowania swoim postępowaniem, a która to okoliczność miałaby dotyczyć również postępowania jakie toczyło się w sprawie o Sygn. akt. II SA/Wr 837/2000 nie stanowi w ocenie Sądu uzasadnionej podstawy do wznowienia postępowania z uwagi na brak zdolności sądowej i procesowej, skoro skarżący był w tym postępowaniu osobą pełnoletnią nie ubezwłasnowolnioną a więc posiadającą pełną zdolność do podejmowania osobiście czynności procesowych. Nie można również uznać, że skarżący był pozbawiony w kwestionowanym postępowaniu należytej reprezentacji, gdyż brak takiej należytej reprezentacji jako podstawa wznowienia postępowania nie dotyczy podnoszonej przez stronę samej kwestii zastępowania strony przez pełnomocnika procesowego a szeroko pojętego stosunku przedstawicielstwa określającego w przypadku osoby fizycznej możliwość występowania za osobę małoletnią lub ubezwłasnowolnioną przedstawiciela ustawowego umocowanego do skutecznego podejmowania czynności za stronę pozbawioną zdolności do czynności prawnych lub ograniczoną w tej zdolności. Rozważając natomiast, czy skarga R.W. o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia w postaci prowadzącego do nieważności postępowania pozbawienia strony możności działania, w opinii Sądu skarżący nie wskazał na takie konkretne uchybienie sądu administracyjnego, które byłoby wynikiem naruszenia przepisu prawa procesowego a które pozbawiały stronę możności działania w tym postępowaniu. W szczególności uzasadnieniem takiej podstawy wznowienia postępowania nie może być tak eksponowany w skardze R.W. brak zapewnienia ze strony sądu obrońcy z urzędu w przypadku niemożności pokierowania swoim postępowaniem, skoro przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakładają na Sąd, tak jak na przykład ma to miejsce w przypadku postępowania karnego - instytucji ustanowienia obrońcy z urzędu w przypadku gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do poczytalności oskarżonego. Samo więc sformułowanie w skardze R.W. podstaw wznowienia postępowania w sposób odpowiadający przepisowi art. 271 pkt. 1 u.p.p.s.a nie oznacza jeszcze oparcia skargi na ustawowych podstawach wznowienia, skoro z samego uzasadnienia skargi nie wynika, aby podnoszone podstawy zachodziły. Taka skarga podlega odrzuceniu, jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Uwzględniając powyższe uznać należy, że skarżący nie wskazał okoliczności świadczących o dopuszczalności wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o wznowienie postępowań o charakterze procesowym (w przedmiocie odrzucenia wniosku o uzupełnienie i dokonanie wykładni wyroku oraz w przedmiocie odrzucenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy) Sąd podkreśla, że instytucja wznowienia postępowania ma zastosowanie wyłącznie do orzeczeń kończących postępowanie w sprawie. Przytoczone powyżej postanowienia maja charakter orzeczeń procesowych - wpadkowych a zatem nie ma do nich zastosowania art. 271 u.p.p.s.a. Stanowisko takie na gruncie Ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) zajął Naczelny Sąd Administracyjny, a w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. jest ono prawidłowe również pod rządami nowej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze postanowiono jak w sentencji.