II SA/Wr 474/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 14 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia ... w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi N. dla części A postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł skarżący złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 2.453 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła udział (1/4) we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dni 10 września 2012 r. wnioskodawcy oświadczyli, że nie otrzymują wsparcia finansowego od innych osób czy pomocy społecznej; koszty postępowania w sprawach o sygn. akt II SA/Wr 57/09 i II SA/Wr 465/08 pokryli z pożyczek ale w niniejszej sprawie nie mogą tego uczynić, gdyż nie otrzymali od Sądu "zwrotu poniesionych nakładów na kasację w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 57/09". Nadto wskazali, że sporządzają miesięcznie 7-8 pism sądowych, których koszt wysyłki wynosi ok. 5 zł. Poinformowali, że zadłużenie to "ich sprawa" i "są to informacje tajne, które nie maja wpływu na wysokość wydatków". Dodali, że to Sąd nakładając na nich grzywny pozbawia ich prawa do minimum socjalnego. Z załączonych do pisma tzw. odcinków emerytalnych wynika, że skarżący otrzymuje świadczenie w wysokości 1008, 11 zł netto, a skarżąca- 840, 71 zł netto. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). W ocenie Sądu wnioskodawcy nie dopełnili ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie- mimo wezwania- wnioskodawcy nie wyjaśnili i nie udokumentowali wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację finansową np. nie przedłożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie określili i nie udokumentowali wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie wyjaśnili także dlaczego-jeśli według ich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie występują do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]). Podkreślić należy, iż lakoniczność uzasadnienia wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych w innych prowadzonych przez skarżących przed tut. Sądem postępowaniach była powodem wielokrotnego odmawiania im przyznanie tego prawa (zresztą odmowy uznawanej za słuszną przez rozpatrujący zażalenia w tych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny). Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (ok. 2.000 zł) i brak określenia (i udokumentowania) wysokości wydatków oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi- 300 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawców stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. Skarżący zresztą sami wskazali, że w innych postępowaniach jakie prowadzą przed tut. Sądem posiłkowali się pożyczką na ww. cel (m.in. na opłacenie wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika – zob. sprawy o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11), w niniejszej sprawie nie podali jednak dlaczego znów nie mogą wykorzystać tego źródła sfinansowania kosztów, tylko stwierdzili, że nie uiszczą opłaty, bo Sąd im nie zwrócił poniesionych "nakładów na kasację w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 57/09". Tak argumentacja jest oczywiście nietrafna. Instytucja prawa pomocy powinna być bowiem stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Przywołać także należy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2011 r. (sygn. akt II OZ 546/11, LEX nr 844614), w którym ten Sąd stwierdził, że to na stronie postępowania sądowoadministracyjnego ciąży obowiązek uczestniczenia w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu (...) prowadzenie licznych postępowań nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy – strona, decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Mylą się skarżący twierdząc, że zadłużenie to "ich sprawa" i "są to informacje tajne, które nie maja wpływu na wysokość wydatków". Jak zostało to już wskazane, wnioskodawca ma obowiązek (i nawet interes w tym) by rzetelnie przedstawić swoją sytuację materialną. Nie znajdują tu zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.jedn. z 2011 r., Dz. U. Nr 230, poz.1371), bowiem ustawowym uprawnieniem Sądu (art. 252 p.p.s.a.) jest domaganie się od wnioskodawcy przedstawienia dokładnych dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy (i innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe), a zatem w tej sytuacji art. 23 ust 1 pkt. 2 ustawy o ochronie danych osobowych pozwala na gromadzenie i przetwarzanie przez Sąd tego rodzaju danych, bowiem "jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa". Dodać przy tym można, iż obowiązkiem każdego pracownika Sądu jest zachowanie w tajemnicy informacji jakie uzyskał w związku z wykonywanie swoich czynności służbowych, a zatem nie istnienie niebezpieczeństwo ujawnienia danych. Zaznaczyć jeszcze należy, że Sąd nigdy nie wskazał, że "zadłużenie nie ma wpływu na wysokość wydatków". Jedynie podkreślano, że np. raty kredytów czy pożyczek nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi i żeby uznać ww. raty za wydatek niezbędny trzeba wskazać, iż dany kredyt czy pożyczka była zaciągnięta na poniesienie wydatku obiektywnie niezbędnego dla wnioskodawcy. Odnosząc się do zarzutu, iż wskutek "nałożenia przez tut. Sąd grzywien na skarżących pozbawił ich w ten sposób prawa do minimum socjalnego", wskazać należy, iż skarżący zapomnieli dodać, iż to oni swoim postępowaniem zmusili Sąd do zastosowanie w stosunku do nich tej instytucji albowiem wielokrotnie (przez pewien czas niemalże w każdej wnoszonej skardze) składali oni bezpodstawne i nieuzasadnione (jak wynikało to później z orzeczeń) wnioski o wyłącznie sędziów tut. Sądu, czym niewątpliwie paraliżowali pracę Sądu i powodowali wielomiesięczne przedłużenie rozpoznawania skarg w tych sprawach. Reasumując- w niniejszym przypadku podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nich zakresie. Niestety wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów sądowych jest dla skarżących niemożliwe, albowiem z winy samych wnioskodawców nie sposób stwierdzić jak jest ich rzeczywista sytuacja finansowa, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.