II SA/Wr 474/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D.i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia ... w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi N. dla części A postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w części przewyższającej kwotę 150 zł; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt II OZ 1093/12) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie wnioskodawców na postanowienie tut. Sądu z dnia 17 października 2012 r. (przyznającego skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym 150 zł, a w pozostałym zakresie oddalającym wniosek) podkreślając w uzasadnieniu, że wnioskodawcy nie wykazali aby w stosunku do nich zachodziły podstawy do przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, w szczególności z powodu m.in. nie udokumentowania wysokości opisanych we wniosku wydatków. Skarżący wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (w wysokości 150 zł) złożyli w dniu 15 stycznia 2013 r. na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 1.849 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do należytego uzasadnienia wniosku i do wykazania, że od poprzedniego orzeczenia Sądu w przedmiocie prawa pomocy zmieniła się na niekorzyść ich sytuacja materialna, skarżący w piśmie z dnia 10 lutego 2013 r. oświadczyli, że całą swoją sytuację materialną przedstawili już ww. wniosku. Dodali, że nikt nie może ich "zmuszać do sprzedawania posiadanego przez nich udziału w działkach". Do pisma załączono kserokopię tzw. odcinka emerytalnego dotyczącego skarżącej, z którego wynika, że przyznane jej świadczenie emerytalne wynosi brutto 1.425 zł, a otrzymuje jej w wysokości 840, 71 zł netto. Mając na uwadze, iż ww. postanowieniem z dnia 17 października 2012 r. przyznano już wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w zakresie przewyższającym kwotę 150 zł i uprawnienie to jest nadal aktualne, w tej sytuacji postępowanie wszczęte aktualnym wnioskiem skarżących w tym zakresie należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.), umorzyć jako bezprzedmiotowe (punkt 1 sentencji). Wniosek w pozostałym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Przy czym przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony w przedmiocie prawa pomocy musi być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym zakresie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. Na osobie wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie takiej osobie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem aktualny wniosek jest zasadniczo dosłownym powtórzeniem poprzedniego wniosku. O tym, że sytuacja materialna skarżących nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie- poprawiła się świadczyć może m.in. fakt, iż niedawno skarżący w kilku innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach zatrudnili zawodowego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, iż bieżący wniosek skarżących nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę ich sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo wezwania wnioskodawcy nie wyjaśnili bowiem, znów wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację finansową np. nie przedłożyli aktualnego zaświadczeń o wysokości dochodu skarżącego i innych osób prowadzących z nimi gospodarstwo domowe; nie złożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wskazali także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]); nie wyjaśnili także dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywali wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie może także opłacić kosztów niniejszego postępowania. Skarżący nadto znów nie określili i nie udokumentowali swoich niezbędnych wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (1.849 zł) oraz brak określenia i udokumentowania wysokości niezbędnych jej wydatków oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi- 150 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawców stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie stanowi również fakt prowadzenia przez nich szeregu postępowań sądowych. Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje również okoliczność, iż skarżący niedawno w kilkunastu już sprawach (np. o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11 itd.) zatrudnili adwokata z wyboru (adwokat A.K.), co świadczy bezsprzecznie o tym, iż posiadają oni środki na opłacenie ustalonych kosztów postępowania. W niniejszym przypadku podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nich zakresie. Niestety wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów postępowania w całości jest dla skarżących niemożliwe, albowiem z winy samych wnioskodawców nie sposób stwierdzić jak jest ich rzeczywista sytuacja materialna, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.