II SA/Wr 503/07

WyrokWSA we Wrocławiu2008-02-28

Skład orzekający: Halina Kremis, Alicja Palus, Olga Białek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo postąpiły, dzieląc jedno postępowanie dotyczące samowoli budowlanej na trzy odrębne postępowania i wydając trzy odrębne decyzje, mimo że sąd w poprzednim orzeczeniu wskazał na potrzebę rozpatrzenia sprawy w szerszym zakresie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9 i 10 § 1 KPA, poprzez niepoinformowanie stron o podziale sprawy na trzy odrębne postępowania i niezapewnienie im możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii przed wydaniem decyzji. Choć organy mogły prowadzić trzy odrębne sprawy administracyjne ze względu na odmienność stanów faktycznych, brak transparentności w tym zakresie stanowił istotne naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektów zaplecza socjalno-biurowego zlokalizowanego na działkach skarżącej. Organy nadzoru budowlanego wydały decyzję nakazującą rozbiórkę, którą utrzymał w mocy D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując m.in. podział sprawy na trzy odrębne postępowania po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez sąd. Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje organów I i II instancji oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądził od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz G. G. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis (sprawozdawca), Sędziowie WSA Alicja Palus, Asesor WSA Olga Białek, Protokolant Szymon Krzyszczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi G. G. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 10 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów zaplecza socjalno-biurowego zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] i [...] AM 1 w K. I. uchyla decyzję I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz G. G. kwotę 757zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Nr [...] z dnia 8 marca 2007 r., nakazano G. G., rozbiórkę obiektów zaplecza socjalno-biurowego zlokalizowanego w obrębie dz. nr [...], [...] oraz [...] AM 1 w K., gm. B. Decyzja ta została oprotestowana przez Pana H. A., który nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem i wnosi o unieważnienie zaskarżonej decyzji. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po wnikliwym przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zbadaniu zasadności argumentów podnoszonych w odwołaniu, zważył co następuje. Decyzją z dnia 10 lipca 2007 r. (Nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania G. G. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na uzasadnienie wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpatrzeniu skargi G. G., wniesionej na decyzję nakazującą rozbiórkę urządzeń melioracji szczegółowej - stawów rybnych w K. i przywrócenie przebiegu drogi gminnej nr [...] oraz rozbiórkę budynków socjalno-biurowych i linii elektrycznej NN, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2006 r., sygn. akt. II SA/Wr 138/04, orzekając, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W uzasadnieniu do wyroku WSA stwierdził, że w sprawie istnieją istotne wady i uchybienia naruszające przepisy prawa materialnego. Sąd wskazał, że w toku prowadzonego postępowania naruszono przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności naruszono unormowania zawarte w art. 7, art. 10, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa., na nieprecyzyjny opis obiektów gospodarczych - budynków, które miały ulec rozbiórce, na trudności w precyzyjnym wskazaniu o jakie konkretnie obiekty chodzi i jaka jest ich charakterystyka. Wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wady i uchybienia w postępowaniu, wykorzystane w trakcie kontynuowanego postępowania posłużyły do ich usunięcia w dalszym toku jego prowadzenia. Dla przejrzystości postępowania, prowadzonego w sprawie samowoli budowlanej kontynuując postępowanie organ pierwszej instancji, rozdzielił prowadzone postępowanie na trzy odrębne rozstrzygnięcia decyzyjne. Niniejsze wiąże się z postępowaniem prowadzonym na wniosek Urzędu Miasta i Gminy B. z dnia 10 października 2001 r. oraz w związku z pismem Koła Wędkarskiego w B. o zbadanie: legalności zabudowań usytuowanych na wale przeciwpowodziowym, w sąsiedztwie działki nr [...] w obrębie: K., wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę wymaganego przez obowiązujące w tym zakresie przepisy Prawa budowlanego. Podczas kontroli obiektów budowlanych w dniu 25 października 2001 r. ustalono, że teren zabudowany jest wieloma obiektami. W protokole opisano następujące obiekty- obiekt parterowy, posadowiony na podmurówce, na fundamencie ciągłym (ławie fundamentowej) o wymiarach 10,0 m x 3,0 m + 8,0 m x 4,0 m, usytuowany około 2,0 m od krawędzi rzeki. Przed wejściem zadaszenie o pokryciu z blachy trapezowej na słupach stalowych. Przy tej zabudowie znajduje się boks na węgiel o wymiarach 3,0 m x 3,0 m oraz sucha ubikacja (ustęp) usytuowany w odległości 1,2 m od krawędzi rzeki, budynek składowy na murowanym fundamencie, o ścianach osłonowych z płyt eternitowych (azbestowo-cementowych), pokrytych płytami z blachy trapezowej o wymiarach 8,0 m x 3,0 m - garaż na samochód osobowy, z elementów stalowych, pokryty płytami z azbestu o wymiarach ok. 7,0 m x 3,0 m. Wokół tej zabudowy, jak zapisano w protokole, znajduje się: - wagon kolejowy (nadwozie), kurnik na ptactwo domowe o wym. ok. 4 m x 4 m oraz wiele innych szopek i komórek gospodarczych, pokrytych blachą, płytami azbestowymi i płytami polistyrenowymi. W efekcie dokonanych ustaleń, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją Nr [...] z dnia 8 stycznia 2002 r., zobowiązał Panią G. G. do wykonania określonych czynności, które miały doprowadzić wybudowane obiekty w warunkach samowoli budowlanej, do stanu zgodnego z prawem. Nakazano inwestorowi, m. in.: sporządzenie planu sytuacyjnego oraz inwentaryzacji stawów i obiektów gospodarczo-składowych, uzyskanie niezbędnych opinii i uzgodnień, wynikających z przepisów. Zobowiązano inwestora do przedstawienia oceny technicznej sporządzonej przez uprawnioną osobę, na okoliczność, że obiekty i ich usytuowanie nie naruszają obowiązujących norm i przepisów, w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Dokumentacja i materiały nałożone na inwestora, nie zostały jednak dostarczone w terminie, do dnia 18 grudnia 2002 r. Fakt ten spowodował, skierowanie do właścicielki nieruchomości upomnienia, wzywającego do złożenia niedoręczonych materiałów w 14 dniowym terminie. Po dwudziestu miesiącach od wysłania upomnienia, w dniu 9 września 2003 r., strona przedłożyła inwentaryzację budowlaną gospodarstwa rybnego w K., opracowaną przez mgr inż. S. C. - inżyniera budownictwa lądowego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, w zakresie projektowania, budowy, rozbiórki i utrzymania obiektów. Ponieważ złożona dokumentacja była niekompletna, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją Nr [...] z dnia 14 listopada 2003 r., nakazał G. G. rozbiórkę urządzeń i obiektów wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej, związanych z budową stawów rybnych w K. W wyniku skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji. Kontynuując postępowanie administracyjne, organ nadzoru stopnia powiatowego uzyskał stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy B., przesłane za pismem nr [...] z dnia 12 maja 2006 r., o niezgodności zagospodarowania przedmiotowej zabudowy z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wypis z planu wraz z załącznikiem - Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla wsi K. Celem uzupełnienia opisu charakterystyki obiektów kubaturowych, budynków gospodarczych PINB w O., dwukrotnie doręczanymi pismami ustalał termin wizji, na przedmiotowym terenie. Po dokonaniu analizy materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. zakończył postępowanie decyzją Nr [...] z dnia 8 marca 2007 r., w której nakazał Pani G. G., rozbiórkę obiektów zaplecza socjalno-biurowego, tj.: obiektu parterowego z zadaszeniem przed wejściem wykonanym na słupach stalowych pokrytego blachą trapezową o wymiarach 10,0 m x 3,0 m + 8,0 x 4,0 m, zlokalizowanego około 2,0 m od krawędzi rzeki, z boksem na węgiel o wymiarach 3,0 m x 3,0 m oraz suchą ubikacją (ustęp) usytuowanym w odległości 1,2 m od krawędzi rzeki, zlokalizowanych w obrębie dz. nr [...], [...] oraz [...] AM 1 w K., gm. B. Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy nie dostrzegł nieprawidłowości w dyskredytowanej decyzji pod względem merytorycznego rozstrzygnięcia, jak również, co do poprawności zastosowanych przepisów prawa specjalności konstrukcyjno-budowlanej, w zakresie projektowania, budowy, w rozbiórki i utrzymania obiektów. Ponieważ złożona dokumentacja była niekompletna, nie zostały wykonane czynności nałożone decyzją PINB Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją Nr [...] z dnia 14 listopada 2003 r., nakazał Pani G. G. rozbiórkę urządzeń i obiektów wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej, związanych z budową stawów rybnych w K. W wyniku procedury odwoławczej, skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez Panią G. G. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. Nr [...] z dnia 12 stycznia 2004 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Nr [...] z dnia 14 listopada 2003 r., nakazującą rozbiórkę urządzeń melioracji szczegółowej - stawów rybnych w K., przywrócenie przebiegu drogi gminnej nr [...] oraz rozbiórkę budynków socjalno - biurowych i linii elektrycznej NN, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji. Kontynuując postępowanie administracyjne, organ nadzoru stopnia powiatowego uzyskał stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy B., przesłane za pismem nr [...] z dnia 12 maja 2006 r., o niezgodności zagospodarowania przedmiotowej zabudowy z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wypis z planu wraz z załącznikiem - Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla wsi K. Celem uzupełnienia opisu charakterystyki obiektów kubaturowych, budynków gospodarczych PINB w O., dwukrotnie doręczanymi pismami Panu H. A., ustalał termin wizji, na przedmiotowym terenie. Pierwszy termin wizji ustalono na dzień 10 sierpnia 2006 r. z uwagi na nadesłane informacje w dniu 9 sierpnia 2006 r., że inwestor nie będzie mógł uczestniczyć w wizji zaproponowano nowy termin na dzień 22 sierpnia 2006 r. Inwestor nie zezwolił jednakże na dokonanie dowodu z oględzin, oświadczając, iż przedmiotowe obiekty zostały opisane w sporządzonej inwentaryzacji. Po dokonaniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. zakończył niniejsze postępowanie decyzją Nr [...] z dnia 8 marca 2007 r., w której nakazał rozbiórkę obiektów zaplecza socjalno-biurowego, tj.: obiektu parterowego z zadaszeniem przed wejściem wykonanym na słupach stalowych pokrytego blachą trapezową o wymiarach 10,0 m x 3,0 m + 8,0 x 4,0 m, zlokalizowanego około 2,0 m od krawędzi rzeki, z boksem na węgiel o wymiarach 3,0 m x 3,0 m oraz suchą ubikacją (ustęp) usytuowanyrn w odległości 1,2 m od krawędzi rzeki, zlokalizowanych w obrębie dz. nr [...], [...] oraz [...] AM 1 w K., gm. B. Zdaniem organu drugiej instancji odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy nie dostrzegł nieprawidłowości w dyskredytowanej decyzji pod względem, merytorycznego rozstrzygnięcia, jak również, co do poprawności i zastosowanych przepisów prawa. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 48 ust. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Wyjątki od tej zasady zawiera art. 29 ustawy, który wylicza w sposób enumeratywny rodzaje budów i innych robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę. To unormowanie uzupełnia art. 30 określający rodzaje robót budowlanych, których prowadzenie wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczne - budowlanej. Realizacja obiektu budowlanego z naruszeniem dyspozycji art. 28 ustawy Prawo budowlane, czyli bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowi samowolę budowlaną sankcjonowana przepisem art. 48 ustawy Prawo budowlane Zgodnie z brzmieniem art. 48 ustawy Prawo budowlane "właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę". Nakaz rozbiórki nie będzie miał zastosowania jedynie w przypadku, gdy zostanie udowodnione, że samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zwłaszcza z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. jeżeli budowa jest zgodna: z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem właściwy organ winien wdrożyć procedurę zmierzającą do legalizacji inwestycji. Procedura legalizacji została precyzyjnie określona w art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane. Jeżeli zatem zachodzą przesłanki umożliwiające legalizację dokonanej samowoli organ nadzoru budowlanego zgodnie z ust. 2 art. 48 powinien w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, wstrzymać prowadzenie robót budowlanych. Postanowienie to wydaje się bez względu na stopień zaawansowania robót, a więc również w przypadku gdy roboty zostały już zakończone. W postanowieniu organ zobowiązany jest ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożyć na inwestora szereg obowiązków dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2, 4 oraz ust. 3 ustawy Prawo budowlane Niespełnienie przez inwestora przedstawionych obowiązków w wyznaczonym terminie oznacza dla obligatoryjne wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z ust. 1 art. 48 Prawa budowlanego. Przedłożenie natomiast wymaganych dokumentów jest traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robot budowlanych, jeżeli budowa została zakończona inwestor składa tylko wniosek o zatwierdzenie projektu, co umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49. Na podstawie analizy materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie, w tym w szczególności z zamieszczonego w aktach wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 12 maja 2006 r., ustalono, że dla działki nr [...] AM 1 położonej w obrębie K. na obszarze oznaczonym w planie symbolem RP (tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej), podstawowe przeznaczenie działki stanowią tereny pod wszelką uprawę rolną, łąk, pastwisk, sadów i ogrodów. Inwestycja strony jest zatem niezgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto omawiane obiekty usytuowane są na wale przeciwpowodziowym, z naruszeniem art. 82 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne należącej do skarbu państwa - zarządzanej przez D. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, należy stwierdzić, iż powoływane przez Skarżącego zarzuty dotyczące nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu nie znajdują uzasadnienia w zawartym materiale dowodowym znajdującym się w aktach przedmiotowej sprawy. Na ostateczna decyzje w sprawie skargę do sądu administracyjnego złożyła G. G. W skardze wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji lub o uchylenie obu zaskarżonych orzeczeń. W uzasadnieniu wskazał, że skarżone Decyzje są obarczone wadą bo organy, bez podstawy prawnej postępowanie wszczęte w sprawie trzech obiektów, po uchyleniu uprzednio zapadłych decyzji przez Sąd, podzielił dotychczasowe postępowanie na trzy odrębne postępowania. Strona skarżąca podniosła także, że pouczenie o możliwości złożenia oświadczenia w sprawie było nieprawidłowe, bo sugerowano w nim, że decyzja będzie ponownie orzekać o rozbiórce. Dalej skarga wskazuje, że zdaniem strony organy nie dostosowały się do oceny prawnej i wskazań Sądu, co do dalszego postępowania po uchyleniu zakwestionowanych decyzji. W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga skargę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem (art. 1 § 2) zaskarżonego aktu, czynności, tudzież bezczynności organu administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny – po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i obowiązującego w dacie wydawania decyzji ostatecznej prawa – stwierdził konieczność wyeliminowania kwestionowanego orzeczenia z obrotu prawnego, przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 wymienionej wcześniej ustawy. Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, dokonywanej według wskazanych kryteriów, jest decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Nr [...] z dnia 8 marca 2007 r., którą nakazano G. G., rozbiórkę obiektów zaplecza socjalno-biurowego zlokalizowanego w obrębie dz. nr [...], [...] oraz [...] AM 1 w K., gm. B. Oceniając kontrolowane postępowanie, Sąd stanął na stanowisku, że istnieją podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji, gdyż w ocenie Sądu, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, organ dopuścił się naruszenia prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać bowiem trzeba, że jak to ujął organ w uzasadnieniu decyzji kontrolowane obecnie orzeczenia zostały wydane przez organy nadzoru budowlanego w wyniku uchylenia uprzednio wydanych orzeczeń przez sąd administracyjny. Stosownie zaś do treści art.153 uupsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oceniając zapadłe w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia w świetle tego przepisu należy wskazać, że organ nie wykonał zawartych w uzasadnieniu sądu wytycznych. Jak wskazuje jednoznacznie lektura uzasadnienia wyroku z dnia 27 stycznia 2006 r. Sąd zwrócił w nim uwagę na istotną dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że z treści decyzji organów obu instancji trudno zorientować się, o jakie konkretnie obiekty gospodarcze - budynki socjalno-biurowe chodzi. W szczególności nie wiadomo, czy są to obiekty trwale związane z gruntem i kiedy zostały wzniesione. Sąd wskazuje dalej, że z treści "Inwentaryzacji Gospodarstwa Rybnego K." wynika, iż obiekty gospodarcze to posadowione na drewnianych podkładach kolejowych i "obmurowane w wentylacji grawitacyjnej przestrzeni podpodłogowej bez ław fundamentowych" pudła wagonowe i barakowóz, bez podwozia posadowiony na metalowych typowych podstawach ułożonych bezpośrednio na gruncie bez ściągania humusu, bez ław fundamentowych, wykonane w latach 1993-1994". Ustalenie tych okoliczności, jak trafnie wskazał Sąd jest niezbędne, może mieć podstawowy wpływ na rozstrzygnięcie o bycie spornych obiektów, bowiem ma w dalszej kolejności także wpływ na przepisy prawa, które w sprawie będą miały zastosowanie. Nie bez znaczenia dalej będzie dokonanie oceny z jakim obiektem mamy w sprawie do czynienia, bo utrwalone orzecznictwo sądowe szeroko zajmowało się rozróżnieniem ustawowego pojęcia obiektu budowlanego i tymczasowego obiektu budowlanego (zdefiniowanych w art. 3 pkt 1 i 5 Prawa budowlanego) (vide np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2006 r., VII SA/Wa 1722/05). Można także dodać, że wobec podniesionych w skardze zarzutów ocenie poddać również należało kwestionowane przez pełnomocnika skarżącego "rozdzielenie" sprawy na "trzy odrębne rozstrzygnięcia". Z akt sprawy wynika, że przed wydaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2006 r. nakaz rozbiórki stawów rybnych wraz z obowiązkiem przywrócenia przebiegu drogi gminnej orzeczony został w tej samej decyzji w której orzeczono nakaz rozbiórki budynków zaplecza socjalno-biurowego i linii energetycznej NN. Z tego też względu strona skarżąca uznaje, że przedmiotem sprawy administracyjnej, jest kwestia samowoli budowanej wszystkich wymienionych obiektów budowlanych i w tak oznaczonym zakresie powinna być rozstrzygnięta przez organ nadzoru budowlanego, tym bardziej, że w przywołanym wyroku, Sąd przedstawił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania dla całej tak pojmowanej sprawy. Zauważyć jednak należy, że w ujęciu doktrynalnym sprawa administracyjna to sprawa o charakterze niespornym dotycząca ustalenia w drodze stosowania normy prawa materialnego o powszechnej mocy obowiązującej, sytuacji prawnej danego podmiotu na jego żądanie lub z urzędu (por. W. Dawidowicz, Z problematyki decyzji organów administracji publicznej w świetle orzecznictwa N S A, PIP 1984, Nr 10 s. 5). W świetle art. 104 k.p.a. przedmiotem postępowania administracyjnego jest tak rozumiana sprawa administracyjna, załatwiana poprzez wydanie decyzji administracyjnej, której treścią jest orzeczenie co do interesów prawnych lub obowiązków legitymujących określone osoby do udziału w postępowaniu. Na sprawę administracyjną składają się zatem elementy podmiotowe i przedmiotowe. Pod względem przedmiotowym sprawę administracyjną tworzy treść żądania uprawnienia lub treść obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny. Natomiast elementy podmiotowe to podmioty które mają w danej sprawie interes prawny lub obowiązek (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. CH. Beck. Warszawa 2006, s. 355). O tym czy mamy do czynienia z jedną sprawą administracyjną będą przedmiotem postępowania, czy też z wieloma sprawami prowadzonymi formalnie w jednym postępowaniu decyduje tożsamość sprawy, a więc przywołane wyżej elementy przedmiotowe i podmiotowe. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy - w szczególności z treści znajdujących się tam zawiadomień i pism kierowanych do stron - wynika, że organ nadzoru budowanego po orzeczeniu WSA, prowadził jedno postępowanie, które dotyczyło popełnionych przez tego samego inwestora samowoli budowlanych polegających na wykonaniu różnych obiektów budowlanych (stawów rybnych, linii energetycznej NN oraz obiektów biurowo-socjalnych) zlokalizowanych na różnych nieruchomościach. Odmienność stanów faktycznych w jakich owe samowole zaistniały prowadzą do zróżnicowania podstaw prawnych znajdujących zastosowanie do każdego z obiektów oraz kręgu podmiotów które w przypadku każdej z tych samowoli mogą mieć interes prawny. W świetle przedstawionych wcześniej uwag stwierdzić zatem należy, że w istocie organ pierwszej instancji prowadził w jednym postępowaniu trzy sprawy administracyjne. Nie można więc zgodzić się ze skarżącym, że mamy do czynienia z jedną sprawą administracyjną, która powinna być rozstrzygnięta jedną decyzją co do wszystkich samowoli budowlanych. W tej sytuacji nie można też stawiać organowi zarzutu istotnego naruszenia prawa z tego względu, że w każdej z tych spraw wydał odrębne rozstrzygnięcie. Istotne jest i to, że jak Sądowi wiadomo z urzędu, organ orzekł w stosunku do wszystkich samowolnie wybudowanych obiektów, co do których prowadził jedno postępowanie. Zdaniem składu orzekającego, w omawianym zakresie nie uchybiono też zasadzie związania prawomocnym orzeczeniem sądu. Podkreślić trzeba, że WSA wyrokiem z dnia 27 stycznia 2006 r. uchylił decyzje o nakazie rozbiórki wydane w innym stanie prawnym dokonując jednocześnie oceny legalności tych decyzji według stanu prawnego z daty podjęcia tych decyzji. Po wyroku Sądu organy orzekały już w istotnie zmienionym stanie prawnym, co powoduje ustanie zasady związania prawomocnym orzeczeniem Sądu w zakresie zastosowanych przepisów prawa materialnego. Ponadto przyczyną uchylenia decyzji przez Sąd było naruszenie przez organy przepisów postępowania administracyjnego zawartych przede wszystkim w art. 7, art. 77 i art. 10 k.p.a. i to w tak istotnym zakresie, że niemożliwa była kontrola orzeczeń pod względem merytorycznym. Powyższe oznacza, że wskazania Sądu co dalszego postępowania nakazywały organom przeprowadzenie ponownego postępowania z zachowaniem wymogów wynikających z przywołanych przepisów. W takiej sytuacji skoro na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy organ spostrzegł, że w jednym postępowaniu prowadzi trzy sprawy, to orzeczenie Sądu nie mogło stać na przeszkodzie zakończeniu tych spraw poprzez wydanie dla każdej z nich decyzji administracyjnej. Słusznie natomiast skarżący podnosi, że organ pierwszej instancji w motywach swojej decyzji nie wyjaśnił normatywnych podstaw, które stanowiły o konieczności podjęcia w ramach przedmiotowego postępowania trzech odrębnych decyzji. Uchybienia tego nie wyeliminował również organ drugiej instancji, który w swojej decyzji problematykę tę zupełnie pominął. Z przedstawioną kwestią związany jest też kolejny zarzut skarżącego wskazujący na naruszenie art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a., który należy podzielić. Sąd podziela ocenę pełnomocnika strony skarżącej co do tego, że organ uznając, iż niniejsze postępowanie dotyczy w istocie trzech spraw administracyjnych, zobowiązany był przed podjęciem decyzji, poinformować o tym strony postępowania i zapewnić im możliwość wypowiedzenia się. Jest to bowiem okoliczność, która mogła mieć istotny wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem toczącego się postępowania. Tymczasem, o tej okoliczności strony dowiedziały się dopiero z decyzji kończących postępowanie. Zaniechanie wykonania tego obowiązku spowodowało zatem naruszenie art. 9 k.p.a. a w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Reasumując, wobec naruszenia zasad postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy skarżone decyzje podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego, po myśli art. 145 § 1 pkt c) uupsa. Orzeczenie zawarte w p. II wyroku znajduje swoje uzasadnienie w art. 152, a orzeczenie o kosztach w art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło