II SA/Wr 520/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w L. z dnia ... w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno- bytowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 17 września 2012 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 1.849 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła udział (1/4) we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dni 7 października 2012 r. wnioskodawczyni poinformowała, że nie otrzymują wsparcia finansowego od innych osób czy pomocy społecznej, a swoje wydatki określiła następująco: opłata za energię elektryczną- 300 zł; za gaz- 70 zł; za wodę – 30 zł. Dodała, że na zakup lekarstw potrzebowaliby kwotę 500- 600 zł ale nie posiadają takich środków. Nadto wskazała, że w każdej z prowadzonej przez siebie przed tut. Sądem spraw składa pisma, których sporządzenie i wysłanie kosztuje ją 50 zł każde. Dodała, że nie przedłoży dokumentów obrazujących swoje zadłużenie, bo są to "dane podlegające ochronie osobowej, a może do nich mieć dostęp całe grono jej wrogów". Oświadczyła także, że nie pokryje kosztów postępowania w żadnej wysokości, "bowiem to Sąd ją od 10 lat niszczy", swój "niedostatek ma z winy niesprawiedliwości Sądu", a liczne "postępowania toczą, bowiem w ten sposób organ i Sąd dba o to by nikt z układu nie był bezrobotnym". Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie- mimo wezwania- wnioskodawczyni nie wyjaśniła należycie i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie udokumentowała wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie wskazała także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajduje się w niedostatku- nie występuje do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]). Podkreślić należy, iż lakoniczność uzasadnienia (a w szczególności bezprzedmiotowa polemika z pytaniami zawartymi we wezwaniach Sądu) wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych w innych prowadzonych przez skarżącą przed tut. Sądem postępowaniach była powodem wielokrotnego odmawiania jej przyznanie tego prawa (zresztą odmowy uznawanej za słuszną przez rozpatrujący zażalenia w tych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny). Zauważyć należy, iż skarżąca zasadniczo w niniejszej sprawie nie wskazywała, że to sytuacja materialna nie pozwala jej na uiszczenie kosztów sądowych, tylko podniosła, że "nie zapłaci żadnych kosztów sądowych, bo uważa, że to Sąd ją od 10 lat niszczy." Oczywistym jest, że tego rodzaju argumentacja nie może uzasadniać wniosku i jest absurdalna. Wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nią dochód (1.849 zł) oraz brak udokumentowania wysokości wydatków (zresztą określanych w wysokości ok. 400 zł) oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi- 100 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawczynię stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. Skarżąca w innych prowadzonych przez siebie postępowaniach sama wskazywała, że posiłkuje się pożyczką na m.in. na opłacenie wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika, który sporządził jej skargi kasacyjne w sprawach o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11). W niniejszej sprawie nie podała jednak dlaczego znów nie może wykorzystać tego źródła sfinansowania kosztów, tylko stwierdziła, że w tamtych sprawach złożyła skargę kasacyjną, bowiem "wymagał tego jej interes prawny i dobro Rzeczpospolitej Polskiej". Zauważyć należy, iż niniejsze postępowania skarżąca wszczęła i prowadzi również we własnym interesie, a zatem powinna mieć poczucie, że ponoszenie kosztów jego prowadzenia jest także koniecznością i jej obowiązkiem. Instytucja prawa pomocy powinna być bowiem stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Zgodzić się należy, ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w postanowieniu z dnia 1 lipca 2011 r. (sygn. akt II OZ 546/11, LEX nr 844614) stwierdził, że to na stronie postępowania sądowoadministracyjnego ciąży obowiązek uczestniczenia w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu (...) prowadzenie licznych postępowań nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy – strona, decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawczyni posiada składniki majątkowe, które nie są jej niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nią sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Za niewiarygodne uznać należało podaną przez skarżącą wysokość kosztu każdorazowego sporządzenia i wysłania pojedynczej przesyłki do Sądu (50 zł). Myli się skarżąca twierdząc, że dokumenty obrazujące jej zadłużenie to "dane podlegające ochronie osobowej, do których dostęp może mieć całe grono jej wrogów". Jak zostało to już wskazane, wnioskodawca ma obowiązek (i nawet interes w tym) by rzetelnie przedstawić swoją sytuację materialną. Nie znajdują tu zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.jedn. z 2011 r., Dz. U. Nr 230, poz.1371), bowiem ustawowym uprawnieniem Sądu (art. 252 p.p.s.a.) jest domaganie się od wnioskodawcy przedstawienia dokładnych dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy (i innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe), a zatem w tej sytuacji art. 23 ust 1 pkt. 2 ustawy o ochronie danych osobowych pozwala na gromadzenie i przetwarzanie przez Sąd tego rodzaju danych, bowiem "jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa". Dodać przy tym można, iż obowiązkiem każdego pracownika Sądu jest zachowanie w tajemnicy informacji jakie uzyskał w związku z wykonywanie swoich czynności służbowych, a zatem nie istnienie niebezpieczeństwo ujawnienia danych. Reasumując- w niniejszym przypadku podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niestety wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów sądowych jest dla skarżącej niemożliwe, albowiem z winy samej wnioskodawczyni nie sposób stwierdzić jak jest jej rzeczywista sytuacja finansowa, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.