II SA/Wr 520/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D.W.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia ... w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno- bytowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r. (sygn. akt II OZ 1128/12) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie tut. Sądu z dnia 8 listopada 2012 r. odmawiające przyznania jej prawa pomocy podkreślając w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni nie wykazała aby w stosunku do niej należało zastosować ww. instytucję, w szczególności z powodu m.in. nie udokumentowania wysokości opisanych we wniosku wydatków. W odpowiedzi na ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 1.849 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do należytego uzasadnienia wniosku i do wykazania, że od poprzedniego orzeczenia Sądu w przedmiocie prawa pomocy zmieniła się na niekorzyść jej sytuacja materialna, skarżąca w piśmie z dnia 16 lutego 2013 r. oświadczyła, że całą swoją sytuację materialną przedstawiła już ww. wniosku. Dodała, że ich wydatki wynoszą 1.925 zł, a "brakujące środki pożyczają od znajomych, którym oddają je po otrzymaniu emerytury". Do pisma załączyła kserokopię tzw. odcinka emerytalnego, z którego wynika, że przyznane jej świadczenie emerytalne wynosi brutto 1.425 zł, a otrzymuje jej w wysokości 840, 71 zł netto. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Przy czym przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony w przedmiocie prawa pomocy musi być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym zakresie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. Na osobie wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie takiej osobie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem aktualny wniosek jest zasadniczo dosłownym powtórzeniem poprzedniego wniosku. O tym, że sytuacja materialna skarżącej nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie- poprawiła się świadczyć może m.in. fakt, iż niedawno skarżąca w kilku innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach zatrudniła zawodowego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, iż bieżący wniosek skarżącej nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę jej sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo wezwania wnioskodawczyni nie wyjaśniła bowiem, znów wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację materialną np. nie przedłożyła aktualnego zaświadczeń o wysokości dochodu swojego męża i innych osób prowadzących z nimi gospodarstwo domowe; nie złożyła dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wskazała od kogo konkretnie i w jakiej wysokości otrzymują środki finansowe na swoje wydatki, które przekraczają wysokość ich dochodu; nie przedstawiła i nie udokumentowała struktury swoich wydatków (których wysokość określiła w swoim piśmie na kwotę 1.925 zł); nie wskazała także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajduje się w niedostatku- nie wystąpi do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]); nie wyjaśniła dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywała wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie może także opłacić kosztów niniejszego postępowania. Niedopuszczalnym jest, aby strona, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w konkretnym postępowaniu, odsyłała Sąd do innych spraw, przenosząc tym samym na niego ciężar poszukiwania dowodów oraz okoliczności mających potwierdzić zasadność jej wniosku. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nią dochód (1.849 zł) oraz nie przedstawienie i nie udokumentowanie struktury swoich niezbędnych wydatków oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi- 200 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawczynię stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawczyni posiada składniki majątkowe, które nie są jej niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nią sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Okoliczności uzasadniającej przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie stanowi również fakt prowadzenia przez nią szeregu postępowań sądowych. Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje również okoliczność, iż skarżąca niedawno w kilkunastu już sprawach (np. o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11 itd.) zatrudniła adwokata z wyboru (adwokat A. K.), co świadczy bezsprzecznie o tym, iż posiada ona środki na opłacenie kosztów postępowania. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata powtórzyć należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu może mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). W niniejszym przypadku podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niestety wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów postępowania jest dla skarżącej niemożliwe, albowiem z winy samej wnioskodawczyni nie sposób stwierdzić jak jest jej rzeczywista sytuacja materialna (prezentowane przez nią informacje mają charakter wybiórczy), a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 i w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.