II SA/Wr 534/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. K. na zarządzenie pokontrolne D. Wojewódzkiego Inspektora Ochronny Środowiska z dnia 11 czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uregulowania strony formalno-prawnej działalności w zakresie zbierania odpadów, założenia i prowadzenia ewidencji odpadów oraz sporządzenia zbiorczego zestawienia danych za rok 2012 postanawia: odrzucić skargę. Na podstawie zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 lipca 2013 r. skarżący A. U. został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie 9 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem oraz do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Dla dokonania tych czynności wyznaczono siedmiodniowy termin, informując stronę, że jego niedochowanie będzie skutkowało odrzuceniem skargi. Wezwania te zostały przesłane na wskazany przez skarżącego adres. Przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu została doręczona skarżącemu w dniu 5 sierpnia 2013 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 15 akt). W zakreślonym w wezwaniu terminie skarżący uiścił wpis od skargi. Natomiast ze względu na nieobecność adresata przesyłka zawierająca wezwanie Sądu do nadesłania brakujących odpisów skargi została pozostawiona w placówce pocztowej, a informacja o tym umieszczona w skrzynce do doręczania korespondencji w dniu 1 sierpnia 2013 r. oraz w dniu 9 sierpnia br. (dowód: adnotacje na zwróconej przez pocztę przesyłce pocztowej k. 15 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 73 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 przywołanej ustawy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o tym fakcie. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego wyżej, czternastodniowego terminu (art. 73 § 4 p.p.s.a.). W związku z przywołaną regulacją należy przyjąć, że pismo zawierające wskazane wezwania zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 16 sierpnia 2013 r. Termin na uzupełnienie braków formalnych, upływał zatem w dniu 23 sierpnia września 2013 r. Zgodnie natomiast z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga kierowana do sądu administracyjnego powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Według art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Taka odmienna regulacja przewidziana jest dla skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, z tym że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w przypadku gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd odrzuca skargę, a nie pozostawia ją bez rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł do sądu skargę wraz z jednym tylko jej odpisem. Należy w tym miejscu zauważyć, że w sprawie oprócz skarżącego i organu występuje również dziewięciu uczestników postępowania, którym również powinien być doręczony odpis skargi. Brak odpisu stanowi zatem brak formalny skargi, ponieważ nadanie prawidłowego biegu skardze wymaga doręczenia jej odpisu uczestnikowi postępowania. Doręcza się zaś odpis, który zgodnie z wymienionym wcześniej art. 47 § 1 p.p.s.a. – właśnie w celu jego doręczenia stronie (uczestnikowi postępowania) – powinien być dołączony przez wnoszącego pismo w postępowaniu sądowym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela sformułowany w orzecznictwie pogląd, że skoro skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę, to brak odpisu skargi tylko dla doręczenia go organowi nie jest brakiem, który uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu. Inna natomiast sytuacja zachodzi wówczas, gdy w sprawie oprócz organu występują także inne strony i uczestnicy postępowania. Wtedy brak odpisów skargi celem ich doręczenia tym osobom stanowi taki brak skargi, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i w konsekwencji musi on prowadzić - w razie niewykonania przez skarżącego wystosowanego do niego wezwania - do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2011 r. w sprawie I OSK 2351/11). Podejmując niniejsze rozstrzygnięcie Sąd miał również na uwadze prezentowane w orzecznictwie pogląd, że niewykonanie wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów skargi nie powoduje automatycznie odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych (tak w postanowieniach NSA z dnia 22 stycznia 2013 r. w sprawie II OSK 42/13 oraz z dnia 25 kwietnia 2013 r. w sprawie II OSK 957/13 i z dnia 18 czerwca 2013 r. w sprawie I GSK 741/13). Z tak sformułowaną tezą należy co do zasady zgodzić się, ponieważ słusznie wskazuje się, że niekiedy w szczególnych okolicznościach sprawy automatyczne odrzucenie skargi może prowadzić do nieuzasadnionego ograniczenia konstytucyjnego prawa do sądu, w sytuacji kiedy Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zakazuje zamykania przez ustawę drogi sądowej (art. art. 45 ust. 1, 77 ust. 2 Konstytucji RP). Szczególne okoliczności sprawy muszą jednak odnosić się do zdarzeń lub sytuacji w jakiej znajduje się skarżący w konkretnej sprawie. Wówczas należy poszukiwać rozwiązania, które pozwalałoby na udzielenie skarżącemu ochrony z uwzględnieniem prokonstytucyjnej wykładni przepisów procesowych. Takie szczególne sytuacje występowały w okolicznościach faktycznych niektórych spraw, w których został wyrażony analizowany pogląd (pobyt skarżącego w zakładzie karnym, czy też konieczność doręczania wyłącznie jednego odpisu). Aprobata dla takiego stanowiska nie może zatem doprowadzić do zanegowania istoty instytucji procesowych, co do których nie ma uzasadnionych wątpliwości konstytucyjnych. Takimi instytucjami są warunki formalne pism w postępowaniu sądowym, usuwanie braków formalnych pism, pozostawienie pism bez rozpoznania lub odrzucenie jako konsekwencja nieusunięcia ich braków formalnych. Należy również podkreślić, że z żadnego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika obowiązek Sądu sporządzenia odpisów skargi na koszt podatników dla uczestników postępowania. Wymienione instytucje są wyrazem ogólnego założenia procedury sądowej, że strona powinna przedstawić sprawę sądowi w taki sposób i w takim stanie, aby możliwe było jej rozpoznanie z zagwarantowaniem praw innych osób. Niespełnienie przez pismo sądowe warunków formalnych nie zawsze sprawia, że pismo obciążone jest brakami formalnymi, które należy usunąć, ponieważ według art. 49 § 1 p.p.s.a. stronę wzywa się do usunięcia braków formalnych pisma tylko wówczas, jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Jak już to wskazano brak odpisu skargi nie jest brakiem istotnym jedynie wówczas kiedy jedyną oprócz skarżącego stroną postępowania jest organ za pośrednictwem którego wnosi się skargę do sądu. Organ ten ma obowiązek udzielić odpowiedzi na skargę i przekazać odpowiedź do sądu razem ze skargą (art. 54 § 2 p.p.s.a.), a więc doręczanie odpisu skargi organowi przez sąd jest bezcelowe. Wtedy brak odpisu skargi nie jest brakiem, który uniemożliwia nadanie jej prawidłowego biegu. Natomiast jeżeli w sprawie występują także inne strony lub uczestnicy postępowania, to brak odpisów skargi dla doręczenia ich tym osobom zawsze będzie brakiem istotnym, jako że uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Wynika powyższe z tego, że zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma dołącza się jego odpisy w ściśle określonym celu - dla doręczenia ich stronom. Ustawodawca założył więc, że odpisy pism doręczane innym stronom pochodzą od strony składającej pismo. Nie są to więc jakiekolwiek odpisy, a skutkiem regulacji z art. 47 § 1 p.p.s.a. jest między innymi to, że pozostałym stronom doręcza się takie odpisy, co do których strona składająca pismo przyjmuje odpowiedzialność za zgodność odpisu z oryginałem. Przyjmuje się w związku z tym niekiedy w orzecznictwie, że odpis pisma strony wymaga bezwzględnego poświadczenia za zgodność odpisu z oryginałem (przytoczone wcześniej postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2011 r. w sprawie I OSK 2351/11). Na ogół, w sytuacjach, które nie są nadzwyczajne, zawsze można wymagać od strony, aby zachowała warunki formalne pisma składanego w postępowaniu sądowym, a jeżeli tego nie uczyni można wymagać uzupełnienia lub poprawienia pisma na wezwanie przewodniczącego. Wymaganie zachowania takich jasno określonych reguł proceduralnych nie może być uważane za zbyt rygorystyczne i prowadzące do ograniczenia konstytucyjnego prawa do sądu. Natomiast jeżeli w konkretnej sprawie występują szczególne okoliczności skłaniające do poszukiwania rozwiązania, które pozwalałoby na udzielenie skarżącemu ochrony z uwzględnieniem prokonstytucyjnej wykładni przepisów proceduralnych, to rozwiązanie takie nie powinno naruszać istoty omawianych instytucji procesowych, w tym nie powinno niweczyć przewidzianej przez ustawodawcę funkcji art. 47 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że odpisy pisma i w takiej sytuacji powinny pochodzić od strony, przyjmującej odpowiedzialność za zgodność odpisu pisma z oryginałem, albo przynajmniej powinny być przez nią poświadczone za zgodność z oryginałem. W niniejszej sprawie skarżący, mimo wezwania go przez przewodniczącego do dołączenia odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem, nie uzupełnił braku formalnego skargi. Brakujące odpisy skargi miały zostać przesłane osobom, które niewątpliwie mają przymiot uczestników postępowania, ponieważ na etapie postępowania administracyjnego występowały jako strony postępowania, co wynikało z faktu bycia współwłaścicielami nieruchomości, na której położony jest sporny obiekt budowalny albo własności nieruchomości bezpośrednio przylegającej do tej nieruchomości, a zatem brak wymaganej ilości odpisów skargi uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucił skargę.