II SA/Wr 534/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 29 sierpnia 2014 r. skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W dniu 29 września 2014 r. skarżący w złożonym na urzędowym formularzu wniosku zażądał ustanowienia radcy prawnego wywodząc, że prowadzi działalność gospodarczą ale nie podał dochodu jaki z tego tytułu uzyskuje. Poinformował, że ma żonę ale oświadczył, że nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego i ma z nią zawartą umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową. Dodał, że posiada budynek, w którym prowadzi działalność gospodarczą i samochód "firmowy w kredycie". Z załączonej deklaracji PIT-36 L wynika, że skarżący w roku 2013 z tytułu prowadzonej działalności uzyskał przychód w wysokości [...] zł, w tym dochód w wysokości [...] zł. Ponadto, zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia kompletu dokumentów do wniosku o przyznanie prawa pomocy i jednocześnie zobowiązał się do uzupełnienia wniosku do dnia 15 października 2014 r. Zarządzeniem referendarza z dnia 3 października 2014 r. przedłużono wnioskodawcy o 14 dni termin do złożenia dokumentów potwierdzających przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuację finansową i majątkową. W piśmie z dnia 5 listopada 2014 r. wnioskodawca wystąpił ponownie o przedłużenie mu terminu na złożenie wymaganych dokumentów i oświadczył, że tworzy jednoosobowe gospodarstwo domowe, gdyż od 21 marca 2014 r. posiada rozdzielność majątkową z żoną. Koszty utrzymania jego oraz dwójki jego dzieci wynoszą [...] zł, a rata miesięczna dwóch kredytów firmowych ([...] zł) wynosi [...] zł. Z załączonych dokumentów wynika, że w firmie skarżącego "[...]" sp. z o.o. przychód za rok 2014 do dnia 30 września wyniósł [...] zł (w tym dochód- [...] zł), a w firmie V. M. M. przychód za 2014 r. do dnia 1 września wyniósł [...] zł (w tym dochód w wysokości [...]zł). Postanowieniem z dnia 21 listopada 2014 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 4 p.p.s.a. zwolnienie z opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B.Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawca nie wskazał udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Pomimo przedłużenia terminu do złożenia dokumentów potwierdzających przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuację majątkową i finansową, skarżący nie przedłożył stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie przez referendarza sądowego czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawca przede wszystkim nie wskazał wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu miesięcznego brutto, jak też nie przedłożył dokumentu potwierdzającego jego rzeczywistą wysokość. Ponadto, nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej, nie przedłożył (z wyjątkiem odrębnych kilku operacji finansowych) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym rachunków wykorzystywanych na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, nie określił wartości posiadanych przez siebie nieruchomości, w tym wykorzystywanych do prowadzonej działalności gospodarczej, jak również zupełnie zaniechał wskazania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. Tu jedynie ogólnikowo podał, że wynoszą one [...] zł. W ocenie Sądu przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności, na których oparł swój wniosek zostały w istocie jedynie zasygnalizowane, ale nie wykazane, czyli dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Tymczasem aby Sąd mógł uwzględnić wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca musi dowieść, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty pełnych kosztów postępowania, co oczywiście nieodzownie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że skarżący posiada dochód z tytułu prowadzonych działalności gospodarczych (łączny przychód w wysokości prawie [...] zł., a dochód ok.[...] ). Tymczasem korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy znajduje bowiem zastosowanie tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nich kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 759/11, Lex nr 964732). Mając zatem powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji postanowienia.