II SA/Wr 549/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka (spr.) Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lipca 2016 r. sprawy ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 19 kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka [...], [...], położonej w N. I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokata Agnieszki Kluszczyńskiej – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100); Decyzją nr [...] z 23 września 2012 r. Burmistrz Gminy T.(dalej: Burmistrz, organ I instancji), działając na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., zwanej dalej: p.g.k.) oraz art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem z dnia 3 grudnia 2007 r. D. i M.W. o rozgraniczenie nieruchomości – działki nr [...] położonej w N.. Uzasadniając decyzję Burmistrz podał, że opisanym wnioskiem D. i M. W. wystąpili o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie działki nr [...] i [...] w N. m.in. z działką nr [...], powołując się na ich interes prawny. W ten sposób zainicjowanym postępowaniu w dniu 5 marca 2008 r. wydane zostało przez Burmistrza postanowienie o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego na podstawie którego: w pkt 1 wszczęto postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] z działkami bezpośrednio z nimi sąsiadującymi; w pkt 2 odmówiono wszczęcia postępowania wobec działki nr [...] z powodu braku bezpośredniego sąsiedztwa z nieruchomościami będącymi przedmiotem współwłasności stron wnioskujących o dokonanie rozgraniczenia; w pkt 3 upoważniono wskazanego przez wnioskodawców geodetę uprawnionego do ustalenia przebiegu granic nieruchomości określonych w pkt l postanowienia. Na przedmiotowe postanowienie strona wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W.. Następnie, na wydane w dniu 5 czerwca 2008 r. postanowienie Kolegium nr [...], stwierdzające o niedopuszczalności zażalenia, wniesiona została przez stronę skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W dniu 21 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał wyrok w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 3/09, w którym uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 5 czerwca 2008 roku a także stwierdził nieważność pkt 2 postanowienia Burmistrza z dnia 5 marca 2008 r. odmawiającego wszczęcia postępowania rozgraniczającego w stosunku do działki [...]. W uzasadnieniu wskazanego wyroku Sąd wskazał na brak możliwości wydania w sprawie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. W przypadku brak podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego (rozpatrzenia sprawy), w ocenie Sądu, takie postępowanie administracyjne nie może się w ogóle toczyć jest bowiem bezprzedmiotowe. Jeśli zaś postępowanie administracyjne jest w toku (np. wskutek podjęcia czynności wyjaśniających) podlega umorzeniu. Kierując się powyższym stanowiskiem, opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 września 2011 r. Burmistrz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki nr [...], wskazując na brak po stronie D. i M. W. interesu prawnego w rozgraniczeniu nieruchomości - działki nr [...]. W tym zakresie organ I instancji ustalił, że nie posiadają oni żadnego tytułu prawnego do tej nieruchomości, a ich nieruchomości nie sąsiadują z tą nieruchomością. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję złożonym przez D. i M. W. oraz J.W. i M. W., zarzucono organowi I instancji naruszenia art. 29, art. 30, art. 32 i art. 33 p.g.k., a także art. 6 - art. 12, art. 15, art. 35 - art. 37, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 89 § 1, art. 145 § 1, art. 105 k.p.a. Decyzją nr [...] z dnia 19 kwietnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego, Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa procesowego i materialnego. Współwłaściciele działki nr [...] i nr [...] nie mają interesu prawnego w żądaniu rozgraniczenia nieruchomości, w której skład wchodzi działka nr [...]. W dalszych motywach Kolegium przedstawiło rozważania na temat pojęcia strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., zgodnie z którym to przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną jest tylko ten podmiot, którego interes prawny lub obowiązek podlega bezpośredniej konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Interes prawy to nic innego jak interes faktyczny poparty przepisem prawa materialnego. W konsekwencji stroną postępowania, będą jedynie te podmioty wymienione w art. 29 k.p.a., które na podstawie obowiązujących przepisów prawa mogą czy powinny uzyskać konkretne korzyści lub też mogą być (powinny być) obarczone powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2008, str. 238). W związku z takim rozumieniem pojęcia strony, Kolegium uznało, że w postępowaniu rozgraniczeniowym, interes prawny mają tylko i wyłącznie właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości rozgraniczanych. W wyjątkowych przypadkach, legitymację w postępowaniu rozgraniczeniowym mogą mieć także osoby posiadające ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości podlegającej rozgraniczeniu oraz posiadacz samoistny nieruchomości. W wyroku z dnia 16 czerwca 2009 r. WSA w Krakowie (III SA/Kr 504/08) stwierdził: "przymiot stron postępowania rozgraniczeniowego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z art. 152 i 153 k.c. służył tylko tym osobom, którym przysługuje cywilnoprawny tytuł do rozgraniczanych nieruchomości w postaci prawa własności (współwłasności), wieczystego użytkowania lub innego podmiotowego prawa rzeczowego ograniczonego przysługującego do gruntu w oznaczonym zakresie (np. służebności). Mogą być takimi podmiotami także osoby, które są samoistnymi posiadaczami nieruchomości, za którymi przemawia domniemanie zgodności posiadania za stanem prawnym (art. 341 k.c.)". Z kolei w wyroku z dnia 10 listopada 2010 r. WSA w Krakowie (III SA/Kr 1223/09) wymownie podkreślił: "jeżeli zatem wniosek o wszczęcie postępowania składa osoba nie posiadająca przymiotu strony, czyli wniosek pochodzi od osoby nie posiadającej uprawnienia do żądania wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, albo wniosek dotyczy nieruchomości co do których nie sporny jest przebieg granicy, albo nieruchomości które nie mają wspólnej granicy, czyli zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, wówczas organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego". Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawie organ II instancji wskazał, że działka nr [...] będąca częścią nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...], nie graniczy z nieruchomościami, będącymi przedmiotem wniosku i w stosunku do których wnioskodawcy posiadaliby jednocześnie tytuł prawny. Także do nieruchomości w skład, której wchodzi działka nr [...], wnioskodawcy nie posiadają żadnego tytuł prawnego. Działka nr [...] graniczy bezpośrednio z działką nr [, nr [...], nr [...], nr [...]. Wnioskiem zostały objęte działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Właścicielem działki nr [...] są B. Z., E.Z. oraz J. Z., działki nr [...] - Skarb Państwa, działki nr [...] - Powiat T.(zarząd trwałym Zarządu Dróg Powiatowych). W konsekwencji wnioskodawcy nie mają żadnego, prawnie sankcjonowanego, interesu w żądaniu rozgraniczenia części tej nieruchomości. Trafnie zatem organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki nr [...]. Analizując dalej zaskarżoną decyzję, Kolegium nie dopatrzyło się uchybień procesowych skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Ocena materiału dowodowego nie wychodzi poza granice swobodnej oceny materiału dowodowego. Wyciągnięte wnioski są logiczne, spójne, konsekwentne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Skład orzekający, dokonując bowiem własnej oceny materiału dowodowego, doszedł do takich samych wniosków, jak organ pierwszej instancji. Wskazano również, że postępowanie dowodowe i istotne dla sprawy okoliczności zostały oparte na dokumentach urzędowych. Kończąc zaprezentowaną argumentację organ II instancji zwrócił uwagę na to, że strony składając odwołanie w żaden sposób nie wykazały, że rozgraniczenie działki nr [...] dotyczy ich interesu prawnego. Samo stwierdzenie o istnieniu interesu prawnego, bez szczegółowego jego uzasadnienia, popartego stosowanym materiałem dowodowym nie może dawać legitymacji do żądania rozgraniczenia nieruchomości, tym bardziej w sytuacji, gdy dowody zebrane z urzędu wskazują na brak interesu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu D. W., M. W., M. W. i J. W. wnieśli o uchylenie opisanej wyżej decyzji Kolegium z dnia 19 kwietnia 2012 r. Zwrócili się również o doprowadzenie do rozgraniczenia w całości należących do niech nieruchomości z działkami nr [...], [...] z działkami Rejonu Dróg Publicznych we W., W. i T. oraz działkami sąsiednimi [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], ponieważ tego wymaga interes społeczny i interes Rzeczypospolitej Polskiej. Autorzy skargi sformowali także zarzut prowadzenia postępowania w sposób stronniczy i niesprawiedliwy, ponieważ bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu. Zarzucili rozbieżność w materiale dowodowym. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 3/09, uchylił postanowienie SKO we W. z dnia 5 czerwca 2008 roku, a także stwierdził nieważność pkt 2 postanowienia Burmistrza z dnia 5 marca 2008 r. odmawiającego wszczęcia postępowania rozgraniczającego w stosunku do działki [...]. Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela stanowisko wyrażone w tym wyroku i dalej przytacza je jako swoje. W uzasadnieniu Sąd wskazał zatem, że w wypadku, gdy strona domaga się rozgraniczenia nieruchomości, które nie sąsiadują bezpośrednio ze sobą, należy uznać, że postępowanie wszczęte na żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe w drodze decyzji administracyjnej, podjętej w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 29 ust 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wyrażona w tym wyroku ocena prawna i wskazania prawne nie utraciły moc wiążącej, ponieważ nie uległ zmianie stan prawy. Podobnie nie uległ zmianie stan faktycznym sprawy, który mógł powodować nieaktualność i w konsekwencji ustanie mocy wiążącej uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego. Oceniając więc w takich realiach prawnych wydane w sprawie rozstrzygnięcia, kluczowe znaczenie ma kontrola tych orzeczeń pod kątem uwzględnienia wytycznych zawartych w opisanym wyżej wyroku tutejszego Sądu. Przyjdzie wobec tego stwierdzić, że kontrolowana i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z pełnym poszanowaniem wytycznych, o których mowa powyżej. I tak, organ prawidłowo określił krąg stron postępowania rozgraniczeniowego, stwierdzając, że działka nr [...] będąca częścią nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...], nie graniczy z nieruchomościami, będącymi przedmiotem wniosku i w stosunku do których skarżący posiadaliby jednocześnie tytuł prawny. Co więcej, do nieruchomości w skład, której wchodzi działka nr [...], skarżący nie posiadają żadnego tytuł prawnego. Działka nr [...] graniczy bezpośrednio z działką nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Wnioskiem zostały objęte działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Właścicielem działki nr [...] są B. Z., E. Z. oraz J. Z., działki nr [...] - Skarb Państwa, działki nr [...] - Powiat T. (zarząd trwałym Zarządu Dróg Powiatowych). W konsekwencji skarżący nie mają żadnego, prawnie sankcjonowanego, interesu w żądaniu rozgraniczenia części tej nieruchomości. Trafnie zatem Kolegium utrzymało w mocy decyzję organ I instancji o umorzeniu postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki nr [...]. Sąd stwierdza, ze zarzuty skargi nie mogły wpłynąć na odmienną niż przedstawiona powyżej ocenę zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, trzeba zauważyć, że skarżący mieli zapewniony czynny udział w postępowaniu. Materiał dowodowy w postaci wyrysów i wypisów z ksiąg wieczystych, ewidencji gruntów i budynków został skompletowany prawidłowo i obrazowo dokładnie stan prawny nieruchomości. Na zakończenie wskazać trzeba, że niniejsze postępowanie przed tut. Sądem trwało cztery lata, co w głównej mierze spowodowane było nieuzasadnionymi wnioskami skarżących, w tym wnioskami o wyłączenia sędziów oraz o wielokrotnymi wnioskami o prawo pomocy. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718).