II SA/Wr 549/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 19 kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postepowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości p o s t a n a w i a: I. oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów: sędziego WSA Olgi Białek, sędziego NSA Haliny Kremis, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza, sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka, sędziego WSA Alicji Palus, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Anny Siedleckiej, sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Haliny Betty, sędziego WSA Dagmary Dominik-Ogińskiej, sędziego WSA Katarzyny Borońskiej, sędziego WSA Marty Semiczek, sędziego WSA Marka Olejnika, sędziego WSA Zbigniewa Łobody, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Józefa Kremisa, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Henryki Łysikowskiej, sędziego NSA Lidii Błystak, sędziego WSA Marii Tkacz-Rutkowskiej, sędziego WSA Anetty Chołuj, sędziego WSA Katarzyny Radom, sędziego WSA Jadwigi Danuty Mróz, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego; II. odrzucić wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz. D. W., M. W., J. W. i M. W., za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., w dniu 24 lipca 2012 r. złożyli do tut. Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 19 kwietnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postepowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W toku postępowania przed tut. Sądem skarżący D. W. i M. W. w dniu 19 kwietnia 2013 r. nadali za pośrednictwem poczty wniosek z dnia 14 kwietnia 2013 r. o wyłączenie od orzekania w szeregu sprawach, w tym też i w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 549/12, wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dla dobra interesu społecznego i interesu Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym podniesiono, że strona skarżąca ma w tym również interes prawny. Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2013 r. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu wezwał D. W. i M. W. do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie sędziów, których wniosek ten dotyczy, wymieniając ich z imienia i nazwiska oraz wskazanie na okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów w sprawie II SA/Wr 549/12. W uzupełniającym piśmie datowanym na dzień 19 maja 2013 r., a złożonym osobiście na biurze podawczym tut. Sądu w dniu 22 maja 2013 r. o godz. 10.45 i podpisanym, jak miałoby wynikać z nagłówka tego pisma, przez D. W. i M. W., wymieniono imiennie sędziów, których wyłączenia żądano, a mianowicie: sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza, sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka, sędziego WSA Alicji Palus, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Anny Siedleckiej (błędnie podano nazwisko "Siedlicka"), sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej (błędnie wskazano nazwisko "Serwinowska"), sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Haliny Betty, sędziego WSA Dagmary Dominik (nie podano drugiego członu nazwiska "Ogińska"), sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz, sędziego WSA Katarzyny Borońskiej, sędziego WSA Marty Semiczek, sędziego WSA Marka Olejnika, sędziego WSA Zbigniewa Łobody, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Józefa Kremisa, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Henryki Łysikowskiej, sędziego NSA Lidii Błystak, sędziego WSA Marii Tkacz-Rutkowskiej, sędziego WSA Anetty Chołuj, sędziego WSA Katarzyny Radom, sędziego WSA Jadwigi Danuty Mróz, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków (błędnie podano drugi człon nazwiska "Lików"), sędziego WSA Ewy Kamienieckiej i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego (błędnie podano nazwisko "Wyszykowski"). W piśmie tym co do części wymienionych sędziów zarzucono "wykorzystywanie własnych stanowisk służbowych i instytucji Sądu do celów prywatnych, chronie (pisownia oryginalna) bezprawia i układów [...] mafii powiązanej z Agencją Nieruchomości Rolnych we W., w Gminie T., w Starostwie Powiatowym w T., nadzorze budowlanym (...)", zaś pozostałym sędziom zarzucono "solidarność zawodową i koleżeńską oraz stronniczość". Wymienieni przez wnioskodawców sędziowie złożyli pisemne oświadczenia, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 549/12, nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 18 i art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (iudex inhabilis), bądź też na żądanie samego sędziego lub na wniosek strony (iudex suspectus). W myśl postanowień art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia natomiast, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z przepisem z art. 19 powyższej ustawy niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W przypadku wniosku o wyłączenie sędziego, zgodnie z brzmieniem art. 20 § 1 p.p.s.a., strona zgłasza go na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodobniając przyczyny wyłączenia. Dalej w art. 20 § 2 p.p.s.a. uregulowano, że strona która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana, zaś w § 3 tegoż artykułu dodano, iż do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. Z przytoczonych przepisów wynika po pierwsze, iż skuteczny wniosek o wyłączenie sędziego może złożyć tylko strona postępowania sądowoadministracyjnego, którą w myśl art. 32 p.p.s.a. jest skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, a także, o czym stanowi art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, bowiem jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Po drugie, wniosek o wyłączenie sędziego można zgłosić tylko w toku postępowania sądowoadministracyjnego, czyli począwszy od chwili wniesienia skargi do czasu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego takie postępowanie. Po trzecie zaś, taki wniosek może dotyczyć wyłączenia tylko takich sędziów, którzy w chwili jego zgłoszenia orzekają w danym sądzie administracyjnym, w którym sprawa się toczy. W judykaturze powszechne jest stanowisko, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony stanowi gwarancję, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się więc do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012r., sygn. akt I OZ 1101/11, postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1/12, postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r., I OZ 617/11, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1048/09). W piśmiennictwie wskazuje się, że "przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony" (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011, wyd. IV.). Mając zatem na względzie okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy i przywołane powyżej regulacje normatywne Sąd uznał, że złożony przez D. W. i M. W. wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Anny Moskały, sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka, sędziego WSA Alicji Palus, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza, sędziego NSA Jadwigi Danuty Mróz, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Anny Siedleckiej, sędziego NSA Haliny Kremis, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego, sędziego WSA Dagmary Dominik-Ogińskiej, sędziego NSA Lidii Błystak, sędziego NSA Henryki Łysikowskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego WSA Katarzyny Radom, sędziego WSA Katarzyny Borońskiej, sędziego WSA Anetty Chołuj, sędziego WSA Zbigniewa Łobody, sędziego NSA Józefa Kremisa, sędziego WSA Marka Olejnika, sędziego WSA Marii Tkacz-Rutkowskiej, sędziego WSA Marty Semiczek, sędziego NSA Haliny Betty i sędziego WSA Olgi Białek nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawcy nie podali bowiem żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Przywołane okoliczności co do stronniczości, wykorzystywania stanowiska, jak też legalizowania bezprawia kosztem skarżących, wynikają wyłącznie z subiektywnego przeświadczenia strony o istnieniu takich okoliczności. Nie zostały jednak uprawdopodobnione przez wnioskodawców i tym samym nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Nie można bowiem kwestionować obiektywizmu sędziego, bez przywołania faktycznych podstaw, które w sposób uzasadniający wskazywałyby na utratę zaufania co do bezstronności sędziego. Przywołane przez wnioskodawców podstawy wyłączenia nie stanowią również okoliczności obligujących Sąd do ich wyłączenia z mocy prawa. Ponadto należy zauważyć, że także w złożonych wyjaśnieniach, wskazani Sędziowie oświadczyli, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. W ocenie Sądu uwzględnienia niniejszego wniosku nie uzasadnia również subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi postępowanie z naruszeniem prawa procesowego i w sposób uchybiający prawu jednostki do rzetelnego procesu. Samo bowiem zawiedzenie strony z rozstrzygnięcia sprawy czy sposobu procedowania nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, gdyż rozpoznając niniejszy wniosek Sąd nie bada prawidłowości podejmowanych przez skład orzekający czynności procesowych (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SAB/Wr 33/12, postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 315/09, postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II SO/Ol 13/09). Okoliczność ta może jednakże stanowić zarzut podnoszony w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji. Wobec zatem braku oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziego, należało na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzec jak w pkt I sentencji postanowienia. Na zakończenie wskazać trzeba, iż niedopuszczalnym jest również wniosek w części odnoszący się do wyłączenia sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz, skoro w dniu jego zgłoszenia sędzia ten nie orzekał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, gdyż z dniem 17 stycznia 2013 r. został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego też powodu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II.