II SA/Wr 549/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D. i M. W.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. i M.W., J.W.i M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r. (sygn. akt I OZ 120/13) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie wnioskodawców na postanowienie tut. Sądu z dnia 28 grudnia 2012 r. odmawiające przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podkreślając w uzasadnieniu, że wnioskodawcy nie wykazali aby w stosunku do nich należało zastosować ww. instytucję. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, wnioskodawcy w piśmie z dnia 12 kwietnia 2013 r. wystąpili ponownie o zwolnienie ich z kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do należytego uzasadnienia wniosku i do wykazania, że od poprzedniego orzeczenia Sądu w przedmiocie prawa pomocy zmieniła się na niekorzyść ich sytuacja materialna, skarżący w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądali zwolnienia ich z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i poinformowali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 2.400 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Ze znajdującego się w aktach dowodu wpłaty KWT nr 143 wynika, że w dniu 2 maja 2013 r. w kasie tut. Sądu skarżący uiścili kwotę 200 zł tytułem opłaty sądowej. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Zaznaczyć należy, iż w niniejsze sprawie w nieodległym czasie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawała już tożsamy wniosek skarżących (postanowienie z dnia 22 lutego 2013 r.) zgadzając się ze stanowiskiem wyrażanym przez tut. Sąd, że skarżący nie wykazali spełnienia przesłanek do przyznania im prawa pomocy. Podkreślenia wymaga również fakt, iż skarżący w dniu 2 maja 2013 r. opłacili należny wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Ponadto warunkiem do uwzględnienia kolejnego wniosku strony w przedmiocie prawa pomocy musi być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym zakresie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. Na osobie wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie takiej osobie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem aktualny wniosek jest zasadniczo dosłownym powtórzeniem poprzedniego wniosku. O tym, że sytuacja materialna skarżących nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie- poprawiła się świadczyć może m.in. wysokość aktualnie osiąganego przez nich dochodu to 2.400 zł (poprzednio 1.849 zł) oraz fakt, iż skarżący w kilkunastu już innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach zatrudnili zawodowego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, iż bieżący wniosek skarżących jest jeszcze uboższy (niż poprzedni wniosek) w informacje, a tym samym niemożliwa jest właściwa ocenę sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawców. Pomimo wezwania wnioskodawcy nie wyjaśnili znów wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację materialną np. nie przedłożyli aktualnego zaświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu; nie złożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wskazali także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci (zresztą współskarżących) o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]); nie wyjaśnili także dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywali i pokrywają wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie mogą także opłacić kosztów niniejszego postępowania. Skarżący nadto nie określili i nie udokumentowali swoich niezbędnych wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (2.400 zł netto) oraz nie przedstawienie i nie udokumentowanie struktury ich niezbędnych wydatków oraz uwzględniając fakt opłacenia należnego wpisu sądowego nakazuje uznać wniosek za nieuzasadniony. Zaznaczyć należy, iż skarżący przyznali w innych prowadzonych przed tutejszym Sądem postępowaniach, że od dłuższego czasu systematycznie korzystają z pożyczek, którymi opłacają różne swoje wydatki (w tym np. wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w innych postępowaniach). Nadto wskazać trzeba, że pozostali skarżący (dzieci wnioskodawców) są solidarnie odpowiedzialni za koszty niniejszego postępowania. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata powtórzyć należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu może mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.