II SA/Wr 549/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprzeciwu D. W. i M. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2016 r. o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka [...], AM-1, położonej w N. D. postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. . Dnia [...] D. W., M. W., J. W. i M. W. złożyli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka [...], AM-1, położonej w N.D. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy przyznał skarżącym D. W. i M. W. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na skutek wystąpienia przez Sąd do Okręgowej Rady Adwokackiej we W. wyznaczono jako pełnomocnika z urzędu dla D. W. i M. W. adw. A. K. Wyrokiem z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 549/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA we Wrocławiu lub Sąd) oddalił skargę skarżących w całości. Pismem z dnia [...] adw. A. K. wniosła do Sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. W dniu [...] wpłynął do Sądu wniosek D. W. i M. W. z dnia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] – doręczonym skarżącym dnia [...] – referendarz sądowy umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy ww. zakresie, z uwagi na to, iż w niniejszej sprawie D. i M. W. korzystają już z przyznanego im prawa pomocy w zakresie całkowitym, mocą postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] Dnia [...] D. W. i M. W. wnieśli osobiście – po zapoznaniu się w siedzibie Sądu z aktami sprawy – "zażalenie" na ww. postanowienie "z wnioskiem o jego uchylenie i zmianę i przyznanie [skarżącym] prawa pomocy do opinii o braku podstaw do kasacji [z dnia [...]]. Jednocześnie, w niniejszym piśmie, skarżący cofnęli pełnomocnictwo adw. A. K., twierdząc iż "ORA we Wrocławiu przyznało [im] adwokata, który nie chce podejmować żadnej obrony z urzędu". Dnia [...] wpłynął do tut. Sądu sprzeciw D. W. i M. W. (data nadania w UP – [...]) od ww. postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2016 r. z wnioskiem o "jego uchylenie i przyznanie [skarżącym] pomocy do niniejszej sprawy lub o zmianę Pani A. K. na innego adwokata wskazanego przez skarżących", z uwagi na to, iż adw. "A. K. nie chciała należycie bronić [skarżących]" oraz "oświadczyła, że nie złoży kasacji". W dniu [...] (k. 802 akt sądowych) akta sprawy II SA/Wr 549/12 powróciły z Naczelnego Sądu Administracyjnego do WSA we Wrocławiu, po rozpoznaniu spraw dotyczących wniosków skarżących: o wyłączenie trzech sędziów tut. Sądu od orzekania oraz o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), mającym zastosowanie w sprawie w związku z art. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015 r., poz. 658, dalej: ustawa nowelizująca z 2015 r.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd. Innymi słowy, konsekwencją skutecznego wniesienia sprzeciwu jest traktowanie orzeczenia referendarza sądowego jako "niebyłego", bowiem na skutek wniesienia sprzeciwu zadaniem Sądu jest samodzielne rozpoznanie sprawy "od nowa". Wobec powyższego rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżących z dnia 3 listopada 2016 r. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei w myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1. w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak stanowi jednak art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu ustalonym ustawą nowelizującą z 2015 r., a mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 2 zdanie pierwsze ww. ustawy nowelizującej, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, gdyż postanowieniem z dnia [...] skarżąca strona została zwolniona od kosztów sądowych i ustanowiono dla niej adwokata. Rozpoznanie ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy stało się więc zbędne, gdyż przyznane jej prawo pomocy nie zostało cofnięte w całości ani w części (art. 249 p.p.s.a.). Odnosząc się do kwestii wypowiedzenia pełnomocnictwa przez skarżących adw. A. K., należy wyjaśnić, iż prawo pomocy, skonkretyzowane w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu, jest uprawnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego, a nie jej obowiązkiem, co oznacza, że może ona wypowiedzieć tak ustanowionemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo procesowe. Może również ubiegać się o zmianę adwokata wyznaczonego przez okręgową radę adwokacką (por. postanowienie NSA z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1492/14, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna ona swoje zastrzeżenia zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika (które nie zostało cofnięte na mocy art. 249 p.p.s.a.), bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że przyznane stronie przez Sąd prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata przysługuje do czasu prawomocnego uchylenia postanowienia wydanego w tym zakresie, a z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Sąd w związku z tym nie może ponownie, w tej samej sprawie, przyznać stronie przyznanego już raz i wciąż aktualnego prawa do pomocy prawnej ustanowionej z urzędu. Natomiast kwestia faktycznej realizacji tego prawa, tj. wskazania adwokata, który obowiązany będzie udzielić pomocy prawnej, leży w gestii właściwej okręgowej rady adwokackiej, i w tym zakresie strona powinna występować do tego właśnie podmiotu. Mając na względzie powyższe, należy uznać, że wypowiedzenie pełnomocnictwa udzielonego przez stronę w trybie art. 244 § 2 p.p.s.a., nie daje tej stronie skutecznego prawa ubiegania się o ponowne prawo pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1405/15, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania od sądu wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań, czy strona wypowiada pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu adwokatowi (zob. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.