II SA/Wr 552/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie udostępnienia wglądu do wyciągu zmian gruntowych działki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2010 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania D.W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. z dnia [...] r. (Nr [...]) w przedmiocie udostępnienia wglądu do wyciągu zmian gruntowych działki. W dniu 4 maja 2012 r. D.W. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podając że łączny miesięczny dochód brutto jej i męża, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, wynosi 2.523 zł oraz że jest współwłaścicielem działki nr 96/1 i 96/2 w N.D. o wielkości 2500m². Wskazała także na fakt zadłużenia należącego do niej mieszkania. Pismem referendarza tutejszego Sądu z dnia 9 maja 2012 r., wezwano wnioskodawczynię do sprecyzowania i udokumentowania w terminie 7 dni danych dotyczących jej dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzysta z pomocy osób trzecich, w jakiej wysokości byłaby w stanie uiścić wpis sądowy oraz z jakich źródeł czerpała środki na ponoszenie dotychczasowych kosztów postępowania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, D.W., pismem z dnia 29 maja 2012 r. wskazała, że nie pobiera świadczeń z opieki społecznej, nie korzysta z pomocy osób trzecich, nie jest w stanie uiścić żadnej opłaty, a wydatki związane ze złożeniem kasacji pokryte zostały z emerytury. Podała także, że oprócz emerytury nie posiada innego źródła dochodu, za energię elektryczną płaci, w zależności od pory roku – 200-300 zł, za gaz ok. 60 zł, za wodę 10-20 zł, za lekarstwa od 200 do 500 zł. Nie przedłożyła jednak żadnych dowodów potwierdzających konieczność ponoszenia powyższych wydatków, nadsyłając jedynie kserokopię przekazów pocztowych pobieranych przez nią i męża świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc luty 2012 r. na łączną kwotę 2523, 40 gr. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r., doręczonym wnioskodawczyni w dniu 29 czerwca 2012 r., referendarz sądowy w tutejszym Sądzie odmówił przyznania D.W. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem w dniu 2 lipca 2012 r. skarżąca złożyła skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Ponadto w dniu 21 czerwca 2012 r. skarżąca złożyła, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę kasacyjną od zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2012 r. Pismem natomiast z dnia 27 czerwca 2012 r. podała, że "rezygnuje z adwokata z urzędu w niniejszej sprawie". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów postępowania. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku D.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożyła także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawcę okoliczności, na których oparła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy (niemożność uiszczenia żadnych kosztów postępowania, fakt zadłużenia), zostały w istocie jedynie opisane, ale nie wykazane, czyli, dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Podany natomiast we wniosku łączny dochód miesięczny brutto w wysokości 2523 zł, potwierdzony następnie przesłanymi do tutejszego Sądu kserokopiami przekazów pocztowych pobieranych świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc luty 2012 r., wskazuje, że wnioskodawczyni posiada stały miesięczny dochód, z którego może pokryć koszty postępowania. Nie sposób zatem przyjąć, że D.W. znajduje się w sytuacji materialnej, która nie pozwala jej ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i uprawnia do przyznania prawa pomocy. Korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć bowiem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 759/11, Lex nr 964732). Dodać nadto należy, że przesłanką uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie na niekorzyść finansowa i majątkowa sytuacja wnioskodawcy. W niniejszej natomiast sprawie sytuacja skarżącej nie uległa zmianie (pogorszeniu). Do zmiany stanowiska i wydania pozytywnego dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcia mogłoby dojść natomiast jedynie w razie zmiany okoliczności, związanych z pogorszeniem jej sytuacji materialnej i życiowej. Tymczasem analiza formularza PPF złożonego przez skarżącą na obecnym etapie postępowania wskazuje, że okoliczności niniejszej sprawy nie uległy zmianie. Po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miała miejsca jakakolwiek sytuacja, która uniemożliwiałaby poniesienie kosztów postępowania. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stanowił w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek. Tymczasem ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów ze względu na zaistnienie nowych okoliczności faktycznych spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżąca nadal pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, a uzyskiwany przez nich dochód nieznacznie wzrósł. Powyższe względy upoważniają do stwierdzenia, że sytuacja materialna i bytowa wnioskodawczyni nie daje podstaw do uwzględnienia jego żądania. W tych też okolicznościach, stosownie do postanowień art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji postanowienia.