II SA/Wr 562/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł w sprawie ze skargi S.K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku poprzez uzgodnienie z miejskim konserwatorem zabytków, a następnie wykonanie wskazanych robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. S.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r., mocą której nakazano M.P., S.K. oraz K.P.–J. usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] we W. poprzez uzgodnienie z Miejskim Konserwatorem Zabytków, a następnie wykonanie, w terminie do 31 października 2014 roku: - skucia uszkodzonych fragmentów a następnie odtworzenie tynków na elewacjach budynku, - naprawy uszkodzonej części komina ponad połacią dachową poprzez jej przemurowanie i przespoinowanie, - podbicia fundamentów parterowej werandy budynku, usytuowanej od strony ogrodu, w celu jej zabezpieczenia przed osiadaniem, - przeszycia istniejących spękań werandy prętami stalowymi i przespoinowania spękań środkami do naprawy muru, - naprawy pęknięć nadproża okiennego w obrębie werandy, - wymiany nadproża nad drzwiami wyjściowymi do ogrodu wraz z osadzeniem drzwi, - skucia uszkodzonych a następnie wymiany fragmentów podsufitki ze stropów drewnianych, - podbudowy pod schodami wejściowymi do budynku, - naprawy pęknięć schodów wejściowych do budynku, - zabezpieczenia poprzez podparcie drewnianych policzków schodów w miejscu ich oparcia na murze piwnic, - zabezpieczenie otworu okiennego w części piwnicznej (pozbawionego oszklenia). Do skargi skarżący załączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że ma 89 lat i prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która ma lat 88 i wymaga całodobowej opieki. We wniosku wskazał, że ich łączny dochód miesięczny brutto wynosi 2.451, 76 zł, natomiast średniomiesięczne koszty utrzymania - ok. 2.100 zł. Wśród nich wymienił: opłatę za energię elektryczną - 77, 45 zł, opłatę za telefon - 74,76 zł, opłatę za wodę - 73, 94 zł, opłatę za śmieci - 26 zł; opłatę za telewizję - 39, 90 zł, koszt opału - 197, 50 zł; koszt paliwa - 200 zł, wydatki na lekarstwa - 150 zł, podatek od nieruchomości 17, 29 zł; składka na ubezpieczenie OC - 19, 42 zł, gaz (butla) - 37, 50 zł; wydatki na wyżywienie - 850 zł, ubrania i inne – 350 zł. Dodał, że posiada udział 3/6 w prawie własności domu o pow. 156 m2. W piśmie z dnia 29 września 2014 r. skarżący sprecyzował, że żąda przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł. Poinformował, że wraz z żoną otrzymuje pomoc finansową i w naturze od swojej córki, która jest też autorem ich pism procesowych. Z załączonych do pisma wyciągów z rachunku bankowego wynika, że saldo na koncie w dniu 31.07. wynosiło 2.761, 18 zł , a w dniu 5.09. wynosiło 2.567, 79 zł. Postanowieniem z dnia 8 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 4 p.p.s.a. zwolnienie z opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie nie można bowiem uznać, by poniesienie kosztów sądowych, obejmujących obecnie wpis od skargi wynoszący 500 złotych, leżało poza zakresem możliwości finansowych wnioskodawcy oraz stwarzało zagrożenie dla ekonomicznej egzystencji jego i małżonki, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Zauważyć należy, iż skarżący w złożonym wniosku, wskazał, że ich łączny dochód miesięczny brutto wynosi 2.451, 76 zł, a z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego za okres od 1 lipca – 1 sierpnia 2014 r. oraz od 5 sierpnia 2014 r.- 5 września 2014 r. wynika, że saldo na koncie w dniu 1 sierpnia 2014 r. wynosiło 2. 761,18 zł., a w dniu 5 września 2014 r. – 2.567, 79. Powyższe dowodzi, że wnioskodawca posiada stały miesięczny dochód, który w zestawieniu ze wskazanymi we wniosku wydatkami pozwala na konstatację, że wnioskodawca jest w stanie pokryć koszty postępowania w zakresie uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Tymczasem korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy znajduje bowiem zastosowanie tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nich kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 759/11, Lex nr 964732). W realiach niniejszej sprawy przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja majątkowa i finansowa nie pozwala na przyjęcie, że partycypacja przez niego w kosztach postępowania spowoduje uszczerbek w utrzymaniu jego i małżonki. Jedynie marginalnie należy zauważyć, że również w nadesłanym przez wnioskodawcę postanowieniu z dnia 10 września 2014 r. Sąd Rejonowy dla W. – Ś. uznał, że jest w stanie ponieść część opłaty sądowej w kwocie 500 zł w związku z prowadzonym postępowaniem w przedmiocie działu spadku i zniesienia współwłasności. Mając zatem powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji postanowienia