II SA/Wr 575/24
WyrokWSA we Wrocławiu2025-04-10
Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Malwina Jaworska-Wołyniak, Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na wymianie ścian i izolacji w istniejącej od kilkudziesięciu lat przybudówce, która została wcześniej rozebrana, mogą być kwalifikowane jako odbudowa lub rozbudowa wymagająca pozwolenia na budowę, a w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację, czy zasadne jest wydanie decyzji o rozbiórce?Ratio decidendi
Sąd uznał, że roboty budowlane polegające na wymianie prawie wszystkich elementów istniejącej przybudówki, która wymagała uprzedniej rozbiórki, należy kwalifikować jako odbudowę lub rozbudowę, co wymaga pozwolenia na budowę. W sytuacji, gdy inwestor nie złożył wniosku o legalizację w wyznaczonym terminie, organ nadzoru budowlanego miał obowiązek wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. Decyzja ta ma charakter związany, a złożenie wniosku o legalizację jest prawem, nie obowiązkiem strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. PINB stwierdził prowadzenie robót polegających na odbudowie pomieszczenia na łazienkę bez wymaganych dokumentów. Po wstrzymaniu robót i pouczeniu o możliwości legalizacji, skarżący nie złożył wniosku, co skutkowało wydaniem decyzji o rozbiórce. Skarżący zarzucał błędną kwalifikację prac jako rozbudowy/odbudowy, twierdząc, że była to jedynie wymiana ściany w istniejącej od lat łazience.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: Referent stażysta Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 maja 2024 r. nr 575/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 maja 2024 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lwówku Śląskim (dalej: PINB) nr 9/24 z dnia 2 kwietnia 2024 r., nakazującą inwestorowi - M. K. (dalej: skarżący), rozbiórkę wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...] w obrębie [...] M., gmina L.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu 5 października 2023 r., PINB dokonał oględzin działki nr [...] w miejscowości M., gmina L., w trakcie których stwierdził, że na działce tej prowadzone są prace polegające na odbudowie pomieszczenia, które istniało wcześniej przy budynku, a które ma pełnić funkcję łazienki. Według oświadczenia skarżącego roboty budowlane rozpoczęto w okresie wakacyjnym 2023 r., zaś inwestor nie posiada dokumentów potwierdzających legalność ich wykonywania. Wskazano, że wymiary dobudowanej części budynku po zewnętrznym obrysie ścian konstrukcyjnych parteru wynoszą: długość - 4,40m; szerokość - 2,77m; wysokość - 2,27m, zaś wymiary po zewnętrznym obrysie ścian fundamentowych wynoszą: długość - 2,85m; szerokość - 4,63m.
Na skutek informacji przekazanej przez Starostę Lwóweckiego ustalono, że dla niniejszej działki nie dokonano żadnych zgłoszeń robót budowlanych nie wymagających uzyskania pozwolenia na budowę oraz nie udzielono pozwolenia na budowę.
W tych okolicznościach PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce nr [...] w obrębie [...] M., gmina L.
Z kolei postanowieniem nr 75/2023 z dnia 7 listopada 2023 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie niniejszego budynku, informując jednocześnie o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego.
Postanowienie to zostało przez skarżącego zaskarżone w drodze zażalenia.
DWINB, postanowieniem nr 1277/2023 z dnia 27 grudnia 2023 r., doręczonym M. K. w dniu 2 stycznia 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB.
Wobec niezłożenia przez skarżącego wniosku o legalizację w wymaganym, 30-dniowym terminie - liczonym od dnia doręczenia postanowienia DWINB z dnia 27 grudnia 2023 r., PINB w Lwówku Śląskim, decyzją nr 9/24 z dnia 2 kwietnia 2024 r., nakazał skarżącemu rozbiórkę wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...].
Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący.
Utrzymując w mocy – zaskarżoną decyzją – rozstrzygnięcie PINB, DWINB w pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej p.b.) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Dokonana przez PINB w postanowieniu z dnia 7 listopada 2023 r., kwalifikacja prawnobudowlana przedmiotowego obiektu, doprowadziła do ustalenia, że w sprawie doszło do wykonania obiektu budowlanego w tzw. warunkach samowoli budowlanej, co uzasadniało wstrzymanie wykonywanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz poinformowanie o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wskazując jednocześnie, że w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu, termin o którym mowa wyżej, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. Z postanowienia wynikało również, że w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części.
W realiach badanej sprawy postanowienie DWINB z dnia 27 grudnia 2023 r. (nr 1277/2023) utrzymujące w mocy postanowienie PINB z dnia 7 listopada 2023 r., zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 stycznia 2024 r. W konsekwencji 30 - dniowy termin na złożenie wniosku o legalizację upłynął z dniem 1 lutego 2024 r. W tym czasie skarżący nie złożył przedmiotowego wniosku.
W tej sytuacji – jak zauważył DWINB - zgodnie z art. 49e pkt 1 p.b., organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, w związku z czym wydana w sprawie decyzja o rozbiórce jest prawidłowa. Wyjaśnił przy tym, że decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 p.b. ma charakter związany, a złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, w którym skarżący wskazał, że uprzednio w miejscu wykonywanego obiektu istniała łazienka, zaś roboty budowlane polegały jedynie na wymianie kamiennej ściany na ścianę wykonaną z cegieł, DWINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 pkt 6 p.b., przez budowę należy rozumieć nie tylko wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, ale także odbudowę, rozbudowę i nadbudowę obiektu budowlanego. Dlatego też, rozebranie i następnie odtworzenie uprzednio istniejącej "dobudówki", wiąże się z pojęciem odbudowy. Tłumacząc wprost - w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 6 p.b. odbudowę obiektu budowlanego należy traktować jako budowę.
Zdaniem DWINB zarówno z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, jak również z dokumentacji fotograficznej, załączonej do odwołania; wynika, że w miejscu przedmiotowego, nowego obiektu budowlanego, istniała uprzednio "dobudówka". Rekonstrukcja przedmiotowej "dobudówki", polegająca w istocie na wymurowaniu ścian po obrysie istniejącej wcześniej przybudówki, z uwagi na zakres wykonanych robót budowlanych, winna być kwalifikowana jako odbudowa obiektu budowlanego bądź jego rozbudowa, co w niniejszej sprawie pozostaje jednakże kwestią wtórną. Z punktu widzenia prawa budowlanego nie ma bowiem znaczenia, czy rozbudowa budynku jako taka jest realizowana po raz pierwszy, czy rozbudowa nawiązuje do niegdyś istniejących rozwiązań, albowiem jeżeli część budynku została niegdyś rozebrana, to ponowne wybudowanie tej dawniej rozebranej części wymaga dopełnienia warunków formalnych wynikających z p.b. Skoro zatem inwestor zrealizowanych robót nie posiada pozwolenia na budowę, jak również brak go w dokumentacji przekazanej przez Starostę Lwóweckiego, to tym samym organ nadzoru budowlanego zobligowany był do przeprowadzenia postępowania w odniesieniu do zrealizowanej odbudowy w trybie przepisów regulujących kwestię wykonania obiektu budowlanego w tzw. warunkach samowoli budowlanej.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł M. K. wskazując na błędne przyjęcie przez organy nadzoru budowlanego, że w sprawie zostało dobudowane pomieszczenie, gdyż to zostało posadowione wraz z domem prawie 100 lat temu i pełniło funkcję spiżarni i pieca [...]. W latach 1974-1975 skarżący przebudował je na łazienkę, która wraz z pokojem i kuchnią służyła jego rodzicom.
Skarżący przyznał, że wymienił rozsadzoną przez mróz i grzyby ścianę z kamienia i cegły na ścianę z pustaków i zrobił izolację.
Nadto, skarżący podniósł, iż pracownicy organu mieli wiedzę o wykonywanej dokumentacji dot. dobudowy pomieszczenia nad istniejącą łazienką, gdyż wspominał o tym w trakcie kontroli. Nadto, pełna dokumentacja została złożona w Starostwie Lwóweckim, ale w lutym 2024 r. skarżący - jak podał - został zmuszony do jej wycofania przez urzędników.
Skarżący wniósł, że w sytuacji gdyby Sąd utrzymał w mocy wydane decyzje to wnosi o ich zmianę na mandat w jak najniższej wysokości.
W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 31 marca 2025 r., wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego, oświadczył, że skarżący podtrzymuje skargę i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie dowodów z załączonej dokumentacji zdjęciowej oraz wypisu ze szpitala w celu wykazania konieczności niezwłocznego wykonania prac .
Zarzucono także:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie zakresu prac, które podjął skarżący w spornym budynku i przyczyn dla których skarżący podjął określone prace;
2. art. 7, 76 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentów w postaci map oraz zgromadzonej dokumentacji zdjęciowej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że prace które przeprowadził skarżący doprowadziły do cyt.: "rozbudowy budynku mieszkalnego o odbudowane pomieszczenie, które będzie pełnić funkcję łazienki" (tak w decyzji PINB z dnia 2 kwietnia 2024 r. nr 9/2024), a także błędnego ustalenia iż prace które przeprowadził skarżący winny być kwalifikowane jako cytuję: "odbudowa obiektu budowlanego, bądź jego rozbudowa";
3. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;
4. art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie jakie konkretnie prace wykonał skarżący i z jakich przyczyn oraz czy wymagały one pozwolenia na budowę lub zgłoszenia o którym mowa w art. 30 p.b.;
5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji;
II. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 49e p.b. przez uznanie, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy wydania decyzji o rozbiórce.
Skarżący wskazał, że dokonał jedynie wymiany kamieni i cegieł na pustaki w łazience istniejącej od kilkudziesięciu lat, co nie stanowiło ingerencji w konstrukcję budynku, a organy mogły i powinny w toku postępowania dokonać np. sprawdzenia zdjęć satelitarnych z portalu mapy geoportal dla ww. działki, co pozwoliłoby na ustalenie na ich podstawie, że przedmiotowa "dobudówka"' istniała od kilkudziesięciu lat. Potwierdzają to zresztą mapy zgromadzone w aktach postępowania administracyjnego. Prace wykonywane przez skarżącego nie doprowadziły więc do powstania nowej substancji budowlanej przez wykonanie obiektu budowlanego lub zmiany jego charakterystycznych parametrów, w tym w szczególności nie doszło do zmiany powierzchni zabudowy i/lub wysokości łazienki. Należy więc poddać w wątpliwość ocenę organów administracji publicznej, czy w niniejszej sprawie faktycznie istnieje konieczność wydania decyzji o pozwoleniu na budowę lub dokonanie zgłoszenia.
Dalej skarżący wyjaśnił, że w realiach badanej sprawy nie mamy do czynienia z rozbudową, a on sam był zmuszony podjąć niezwłoczne działania/prace związane z istniejącą "dobudówką" wobec wykrycia wykwitów pleśni i grzyba i faktu, że od lat choruje na choroby dróg oddechowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej p.p.s.a.).
Mając na względzie wskazane kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja DWINB z dnia 22 maja 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB nr 9/24 z dnia 2 kwietnia 2024 r., nakazującą skarżącemu, rozbiórkę wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...] w obrębie [...] M., gmina L.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy p.b. dotyczące postępowania legalizacyjnego, a zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia podlegającego kontroli Sądu w niniejszej sprawie, miało postanowienie o wstrzymaniu robót budowanych, wydane na podstawie art. 48 ust. 1 p.b.
Zgodnie z brzmieniem art. 48 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Rolą organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. jest prawidłowe określenie kwalifikacji prawnej obiektu, którego dotyczy legalizacja, okoliczność ta przesądza bowiem o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. Postępowanie legalizacyjne może dotyczyć jedynie takiego obiektu, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie.
Przypomnieć zatem trzeba, że w realiach badanej sprawy postanowieniem z dnia 27 grudnia 2023 r. DWINB, utrzymując w mocy postanowienie PINB z dnia 7 listopada 2023 r., wskazał, że podjęte przez skarżącego roboty budowlane polegające na wymurowaniu ścian po obrysie istniejącej wcześniej przybudówki, z uwagi na zakresy wykonanych robót, winny być kwalifikowane jako odbudowa bądź rozbudowa, co dla kwalifikacji z punktu widzenia konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia, gdyż zarówno rozbudowa jak i odbudowa wypełniają ustawową definicję budowy, wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę. Przez budowę należy bowiem rozumieć, zgodnie z art. 3 pkt 6 p.b., wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Stąd z punktu widzenia konieczności legitymowania się przez skarżącego pozwoleniem na budowę, już samo przyjęcie, że mamy do czynienia z odbudową, wymagało uzyskania stosownej decyzji.
W ocenie Sądu znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, w tym dokumentacja fotograficzna, nie pozwala zaś na przyjęcie, że mamy do czynienia z remontem, przez który należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym (art. 3 pkt 8 p.b.). Istotną cechą remontu jest zakwalifikowanie robót budowlanych jako takich, które mają na celu odtworzenie stanu pierwotnego i aby można było o nim mówić musi także istnieć remontowany obiekt, dlatego w przypadku remontu następuje zazwyczaj wymiana poszczególnych elementów obiektu i zastąpienie ich nowymi.
Nadto, w orzecznictwie wskazuje się, że roboty budowlane polegające na remoncie istniejących obiektów budowlanych i odbudowie mają dwie wspólne cechy: prowadzą do odtworzenia stanu pierwotnego obiektu i przy użyciu wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Różny jest natomiast zakres wykonywanych robót budowlanych. W przypadku remontu odtworzenie stanu pierwotnego obiektu budowlanego wymaga naprawy, wymiany lub odnowienia niektórych tylko elementów obiektu, w przeciwieństwie do odbudowy, gdzie ten zakres jest znacznie szerszy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 101/24, CBOSA). W związku z tym zauważa się, że przy remoncie następuje najczęściej wymiana tylko poszczególnych elementów obiektu i zastąpienie ich nowymi (por. wyroki NSA m.in. z 20 maja 2021 r., II OSK 2375/18; z 19 października 2023 r., II OSK 144/21, CBOSA). Za remont nie mogą być już jednak uznane roboty budowlane polegające na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego i wzniesieniu obiektu nowego, nawet w tym samym miejscu i odpowiadającego gabarytami pierwotnemu, a nawet z wykorzystaniem tych samych materiałów (por. wyrok NSA z 20 maja 2021 r., II OSK 2353/18, CBOSA). Remont nie może być bowiem utożsamiany z odbudową, która jest formą budowy. Prace budowlane należy uznać za odbudowę, gdy konieczna jest wymiana lub naprawa wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu. Zwykle jest to konsekwencja uznania, że nie spełnia on już swoich funkcji użytkowych na skutek nadmiernego zużycia lub zniszczenia. W praktyce oznacza to, że nastąpi rozbiórka obiektu (w całości lub znacznej części) i ponownie wzniesienie obiektu (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r., II OSK 226/20, CBOSA).
Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W jej realiach przedsięwzięte przez skarżącego roboty doprowadziły do wymiany prawie wszystkich elementów na skutek ich zużycia, co wymagało też dokonania uprzedniej rozbiórki wcześniej posadowionej przybudówki z kamienia. Stąd kwestia kwalifikacji prawnej przedmiotowego obiektu budowlanego, jako wymagającego pozwolenia na budowę jest prawidłowa a nadto została ostatecznie rozstrzygnięta, co z kolei oznacza że w tym zakresie organ orzekający w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem zawartym we wskazanym postanowieniu i nie mógł formułować odmiennych wniosków. Samo zaś postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 49e pkt 1 p.b. stanowi konsekwencję niezłożenia w określonym terminie wniosku o legalizację obiektu budowlanego.
W badanej sprawie nie jest zaś sporne, że w postanowieniu z dnia 7 listopada 2023 r. skarżący został pouczony o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni, konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej oraz o brzmieniu art. 49e p.b., w tym jego pkt 1, stanowiącym, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Nie ma też wątpliwości, że skarżący z takim wnioskiem nie wystąpił, W tej sytuacji, kierując się treścią art. 49e pkt 1 p.b., organ miał obowiązek nałożyć obowiązek rozbiórki danego obiektu budowlanego. Decyzja wydana na podstawie wskazanego przepisu ma bowiem charakter związany, co oznacza że w wypadku ziszczenia się określonego warunku organ ma obowiązek wydania decyzji o ustalonej treści.
Bez znaczenia też z punktu widzenia przyjętych przez ustawodawcę przesłanek wydania decyzji rozbiórkowej, są same przyczyny, z jakich wykonano roboty w ramach samowoli, stąd podniesione w piśmie procesowym twierdzenia i wnioski dowodowego nie mogły zostać uwzględnione. Ponownie bowiem należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie to, czy skarżący złożył w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego wniosek o legalizację, czy nie. W tym pierwszym bowiem wypadku organ nadzoru budowlanego przeprowadziłby postepowanie legalizacyjne, zgodnie z art. 48a i art. 48b p.b. oraz art. 49 pkt 1-4 p.b., legalizując nielegalnie wybudowany obiekt. W drugim zaś, wobec braku wniosku o legalizację, pomimo poinformowania skarżącego o takiej możliwości, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był prawnie do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Zauważyć przy tym należy, że złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona (co w niniejszej sprawie miało miejsce) z prawa tego nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki. Dlatego też wywody podniesione w skardze nie mogły odnieść skutku procesowego w niniejszej sprawie.
Sąd nie znalazł także podstaw do przyjęcia aby argumentacja skarżącego podważała ustalenia i ocenę prawną orzekających w sprawie organów. Zasadnie bowiem organy nadzoru budowlanego uznały, że przedmiotowy obiekt wymagał pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu, również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy bowiem prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz zebrał i rozpatrzył dostępny materiał dowodowy. Ponadto, mając na uwadze treść art. 80 k.p.a., ocena DWINB dotyczyła całokształtu materiału dowodowego, a zaskarżona decyzja została uzasadniona zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę to Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło