II SA/Wr 599/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek (spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi D. i M.W., M.W. i J. W. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009r. w sprawie III SA/Wr 3/09 oddala skargę. D. W., M. W., J. W. oraz M. W. wnieśli w dniu 15 października 2009 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę "o wymierzenie kary grzywny dla SKO we W. za uchylanie się od wykonania wyroku WSA do sprawy III SA/Wr 3/09", dołączając pismo skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. wzywające do wykonania wskazanego wcześniej wyroku. Skarżący zawnioskowali o "wymierzenie kary grzywny z art. 154 § 4 o NSA w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w celu wymuszenia wykonania wyroku" oraz o zasądzenie kosztów sądowych według norm. Uzasadniając skargę stwierdzili, że "niedostatecznym okazał się dla SKO wyrok WSA we Wrocławiu do sprawy III SA/Wr 3/09". Kolegium nie chce wykonać tego wyroku, mimo wezwania do usunięcia stanu naruszenia prawa. W ich ocenie "Nie wykonanie wyroku jest korzystne dla Burmistrza Gminy w T. i SKO bowiem zabrano nam naszą własność dla p Z. i nie możemy doprowadzić do rozgraniczenia na nasz wniosek, bowiem Burmistrz wraz ze Starostą w T. przenosi fałszowanymi dokumentami Z. budynki z działki siedliskowej nr[...], zlokalizowanej przy trasie T. na zupełnie inne działki, zlokalizowane przy trasie B. i zabrano nam naszą własność." Z tych względów skarżący uważają skargę za konieczną i zasadną. Powyższą skargę Sąd przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skarżących Kolegium wyjaśniło, że w dniu 13 lipca 2009 r. otrzymało odpis prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. o sygn. akt III SA/Wr 3/09. Wyrokiem tym Sąd: w punkcie pierwszym uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. ([...]), którym stwierdzono niedopuszczalność zażalenia D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Burmistrza Gminy T. z dnia [...] r., wszczynające postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości gruntowej położonej w gminie T. oznaczonej geodezyjnie jako działki nr[...], stanowiącej współwłasność skarżących w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr [...] w N. D.; w punkcie drugim - stwierdził nieważność pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy T. z dnia [...]r.; w punkcie trzecim i czwartym orzekł o kosztach i wykonalności zaskarżonego postanowienia. Kolegium podkreśliło, że składając zażalenie na postanowienie Burmistrza Gminy T. z dnia [...] r. skarżący zakwestionowali je tylko w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr[...]. Z uzasadnienia wyroku wynika, że rozstrzygnięcie Kolegium odnosiło się w ocenie Sądu tylko do pierwszej części pierwszointancyjnego rozstrzygnięcia tj do jego pkt 1 , dotyczącego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. W konsekwencji powołanym już wyrokiem Sąd poza uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium, stwierdził również nieważność pkt 2 postanowienia organu pierwszej instancji, a więc zawartego w nim rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr[...], eliminując je w tej części z obrotu prawnego i tym samym pozbawiając organ II instancji możliwości procedowania w wymienionej sprawie. Poinformowano również, że dążąc do wykonania wyroku, pismem z dnia [...] r. Kolegium zwróciło się do skarżącej o podanie numeru rachunku bankowego na który miałaby być przelana zasądzona kwota – tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zamiast odpowiedzi na powyższe pismo, skarżąca w dniu [...] r. wezwała Kolegium do wykonania wyroku. W dniu [...]r. Kolegium przekazem pocztowym dokonało zwrotu zasądzonych kosztów. Tym samym – w ocenie organu – wykonał on wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w takim zakresie w jakim mógł uczynić jako organ drugiej instancji. Natomiast organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżących o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr [...] jest – na skutek stwierdzenia nieważności przez Sąd pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy T. z dnia [...] r. – ten organ. Dlatego Kolegium wnosi jak na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga będąca przedmiotem rozpoznania wniesiona została na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a. Stosowanie do tego przepisu strona może wnieść skargę żądając wymierzenia grzywny organowi w przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Warunkiem formalnym wniesienia skargi we wskazanym trybie jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Lektura akt wskazuje, że w niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, gdyż skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu wezwali Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. do wykonania wyroku. Skarżący żądają wymierzenia grzywny dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z powodu uchylania się przez ten organ, od wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. (sygn.akt III SA/Wr 3/09). Treść przepisu art. 154 § 1 u.p.p.s.a. wskazuje, że zaniechanie organu polegające na niewykonaniu wyroku odnieść należy do sytuacji, gdy wcześniej sąd administracyjny uwzględniając skargę strony na bezczynność organu, prawomocnym orzeczeniem zobowiąże konkretny organ do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia czynności w określonym czasie. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie został wydany wyrok o takiej treści. Orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. powołane przez skarżących, nie jest bowiem orzeczeniem uwzględniającym skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. ale orzeczeniem, które zapadło w związku ze skargą na wydane przez Kolegium postanowienie o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Burmistrza Gminy T. wszczynające postępowanie rozgraniczeniowe. Skarżący twierdząc, że Kolegium uchyla się od wykonania tego wyroku, nie podają również na czym wykonanie wyroku przez wskazany przez nich organ miałoby polegać. Trzeba zatem zauważyć, że wyroki wydawane w postępowaniu administracyjnym nie nadają się do egzekucji, gdyż zawierają jedynie ocenę co do zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia (por. NSA w wyroku z dnia 15 czerwca 2010 r. II OSK 2068/09, LEX nr 597487). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że wykonanie takich orzeczeń to nic innego jak zastosowanie się organu administracji do oceny prawnej sądu administracyjnego. Skutkiem wyroku sądu administracyjnego uchylającego dany akt lub stwierdzającego nieważność powinno być rozpoznanie sprawy w powtórnym postępowaniu. Jeżeli po takim wyroku organ nie rozpoznaje sprawy w powtórnym postępowaniu, mimo upływu określonego w k.p.a., to pozostaje w bezczynności. W takim przypadku stronie według uznania będzie służyć skarga na bezczynność organu lub skarga na podstawie art. 154 § 1 u.p.p.s.a o wymierzenie grzywny w związku z bezczynnością organu po wyroku a nawet oba te środki. Wobec poczynionych uwag, rozpoznawaną obecnie skargę należałoby zatem kwalifikować jako skargę na bezczynność organu po wyroku uchylającym postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nadal zachowującym aktualność, wielokrotnie podkreślano bowiem, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej przez prawo (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r., II SA 2015/00 nie publik). Oceniając, czy w niniejszej sprawie taka bezczynność zaistniała, trzeba mieć na uwadze, że nie zawsze w rezultacie wyroku uwzględniającego skargę na indywidualny akt administracji (decyzję lub zaskarżalne postanowienie) konieczne będzie wydanie nowego aktu lub podjęcie czynności przez organ. Inaczej mówiąc, nie każdy wyrok nadaje się do wykonania, rozumianego jako konieczność podjęcia po wyroku nowego rozstrzygnięcia w sprawie (np. w wyniku wyeliminowania aktu administracyjnego wydanego bez podstaw prawnej w sprawie cywilnej – por. przywołany wcześniej wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r.). Dla oceny konieczności podejmowania działań przez konkretny organ administracji istotne również jest, czy wyrok skierowany jest do tego organu. Inaczej ma się bowiem sytuacja, gdy Sąd – działając w granicach danej sprawy – wyeliminuje z obrotu prawnego tylko decyzję organu drugiej instancji, a inaczej gdy uchyli lub stwierdzi nieważność zarówno aktu podjętego przez organ drugiej instancji jak też aktu podjętego przez organ pierwszej instancji. W tym ostatnim przypadku konsekwencją wyroku sądowego jest powrót sprawy na poziom organu pierwszej instancji. Uwzględnienie powyższych uwag powoduje, że w niniejszej sprawie, nie można postawić Kolegium zarzutu bezczynności po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. Orzeczeniem tym Sąd, w pkt I sentencji wyeliminował bowiem z obrotu prawnego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Burmistrza Gminy T. z dnia [...]r. wszczynające postępowanie rozgraniczeniowe działek nr [...] i nr [...], AM-[...], obręb N. D. Powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia było – jak wynika z uzasadnienia wyroku - pominięcie przez Kolegium, że przedmiotem wniesionego przez skarżących zażalenia, nie było postanowienie o wszczęciu rozgraniczenia o czym mowa w pkt 1 tego aktu, ale jego pkt 2, w którym Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr[...]. Sąd uznał, że postanowienie w tej części powinno być poddane kontroli instancyjnej, gdyż zgodnie z art. 30 Prawa geodezyjnego, zażalenie nie przysługuje jedynie na postanowienie o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Co jednak istotne, Wojewódzki Sąd Administracyjny korzystając z uregulowania zawartego w art. 135 u.p.p.s.a., w pkt 2 sentencji wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r., swoją kontrolą objął również postanowienie organu pierwszej instancji stwierdzając nieważność pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy T. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr[...]. Tym samym Sąd wyeliminował z obrotu tę część postanowienia w stosunku do którego – ze względu na zakres zażalenia - mogłoby, procedować Kolegium. Jak wskazano w ww. wyroku, skarżący wnieśli środek zażalenia tylko do tej części postanowienia organu pierwszej instancji, w której odmówiono im wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr[...]. To zaś oznacza, że Kolegium – działając jako organ drugiej instancji - po uprawomocnieniu się orzeczenia sądowego z dnia 21 kwietnia 2009 r., nie mogło podejmować żadnych czynności procesowych w związku z zażaleniem skarżących, gdyż przedmiot ich zaskarżenia – czyli pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy T. z dnia [...]r. - został skutecznie wyeliminowany z obrotu prawnego ww. wyrokiem. W konsekwencji, dla organu II instancji przedmiotowy wyrok "nie nadawał się do wykonania" i nie do tego organu wyrok ten był tym samym skierowany. Przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne dowodzą, że nie można Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we W. skutecznie zarzucać bezczynności w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. III SA/Wr 3/09, co czyni przedmiotową skargę niezasadną. Informacyjnie godzi się zauważyć, że przedmiotem skargi nie mogłoby być ewentualne niewykonanie przez Kolegium wyroku w części zasądzającej koszty postępowania sądowego, gdyż przepis art. 154 § 1 u.p.p.s.a. nie znajduje zastosowania do takich orzeczeń. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą wykonanie orzeczeń sądów administracyjnych w części dotyczącej kosztów zasądzonych na rzecz strony skarżącej, odbywa się w drodze egzekucji sądowej na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 151 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.