II SA/Wr 628/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z opłat sądowych w sprawie ze skargi M. T., C. D., J. R., D. R., K. M., H. S., B. P., H.M., K.G., K. G., J. G., I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia ... w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań postanawia: odmówić przyznania prawo pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, wnioskodawczyni złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie jej z tej opłaty wskazując w uzasadnieniu, że jest uczniem .... i nie posiada własnych środków. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone skarżącej w dniu 12 listopada 2014 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Ze znajdującego się w aktach "polecenia przelewu" wynika, że w imieniu wnioskodawczyni w dniu 12 listopada 2014 r. przelano na rachunek bankowy Sądu kwotę 200 zł tytułem opłaty sądowej. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). Skarżąca nie wykazała, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania, w szczególności, że taką opłatę w dniu 12 listopada 2014 r. w imieniu skarżącej uiszczono, a wcześniej zobowiązany do tego solidarnie podmiot (tj. rodzina G.) uczyniła już trzykrotnie. W tym miejscu należałoby powtórzyć (co zostało już wyjaśniono w zarządzeniach z dnia 9 października i z 3 listopada br.), że rodzina G. zobowiązana była do uiszczenia jednego solidarnego wpisu, tj. wystarczyło, że wpis od skargi w wysokości 200 zł opłacił np. J. G., a w konsekwencji reszta rodziny G. była już z tego obowiązku zwolniona. Niepotrzebnie zatem pozostali skarżący (I., K.i K. Gr.) wnosili kolejne opłaty, a K. G. składała nadto wniosek o zwolnienie jej z tej opłaty. Skoro jednak skarżąca wniosek taki złożyła i nie cofnęła go później -wymagał on rozpatrzenia. Zaznaczyć należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie wyjaśniła dlaczego nie wskazuje swoich rodziców jako osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe i z jakich w tej sytuacji źródeł czerpie środki na swoje utrzymanie; nie przedłożyła zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe (rodziców, brata); nie wyjaśniła czy osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są osobami bezrobotnymi i czy jej rodzina korzysta z pomocy społecznej lub pomocy osób trzecich; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych przez siebie i inne osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe rachunków bankowych oraz deklaracji podatkowych za rok 2013; nie określiła wartości posiadanych przez jej rodzinę ruchomości; nie złożyła zaświadczenia o pobieraniu nauki przez siebie czy członków swojej rodziny; nie wyjaśniła dlaczego pomimo uprawnienia wynikającego z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (art. 87, art. 128, art. 133 KRiO) nie dochodzi od swoich rodziców stałego świadczenia alimentacyjnego. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r. II CZ 80/89 LEX nr 8963) przyjmuje się, że w przypadku prowadzenia procesu w interesie dziecka, które nie osiągnęło możliwości samodzielnego utrzymania, jego rodzice winni wyłożyć potrzebne na ten cel środki. W takim wypadku o zwolnieniu od kosztów sądowych decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.