II SA/Wr 647/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia .... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą modernizacja wytwórni mas bitumicznych oddala skargę. Decyzją z dnia 24 marca 2006 r. wydaną na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 2, art. 46a ust. 1 i 7 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) Burmistrz Miasta i Gminy S. określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą modernizacja wytwórni mas bitumicznych położonej na określonych działkach na rzecz oznaczonego inwestora. Decyzja określiła w szczególności wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym odsyłając w tym zakresie do treści wniosku inwestora oraz raportu o oddziaływaniu na środowiskowo, a także podała wymagania szczegółowe dotyczące zastosowania filtrów, budowy komina, oczyszczania wód i monitorowania hałasu i emisji oraz przedłożenia analizy porealizacyjnej. W uzasadnieniu organ ten opisał przebieg postępowania z udziałem społeczeństwa i podkreślił uzyskanie wymaganych uzgodnień. Decyzja nie zawierała załącznika. Decyzją z dnia 20 lipca 2006 r. organ ten na podstawie art. 155 k.p.a. zmienił powyższą decyzję w części dotyczącej postępowania z wodami opadowymi. Do decyzji tej dołączono charakterystykę przedsięwzięcia w zakresie postępowania z wodami opadowymi. Decyzją Starosty S. z dnia 17 lipca 2006 r. udzielono inwestorowi pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza w czasie funkcjonowania linii technologicznej produkcji mas bitumicznych (asfaltowych) o wydajności maksymalnej 240 Mg/h. Decyzja zawiera szczegółowy opis instalacji i operacji technologicznych oraz stwierdza, że emisja nie spowoduje przekroczeń dopuszczalnych wartości stężeń substancji zanieczyszczających określonych w powołanych aktach wykonawczych do ustawy. Pozwolenia udzielono na czas określony do dnia 15 lipca 2016 r. W dniu 9 czerwca 2011 r. do organu wpłynął wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 24 marca 2006 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w związku z art. 11 POŚ i art. 52 ust. 1 pkt 3, art. 56 ust. 2 pkt 2, art. 56 ust. 3 i art. 56 ust. 8 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji. Decyzją z dnia 28 września 2011 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. W części wstępnej uzasadnienia organ przedstawił obszernie ustalenia i oceny pozwalające na uznanie skarżącej za stronę, jako właścicielki terenu położonego około 88 m od terenu na którym zrealizowano przedsięwzięcie i objętego negatywnymi oddziaływaniami. Charakteryzując kolejno przesłankę nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. organ wyraził pogląd, że w dacie orzekania o nieważności powinien obowiązywać przepis prawny przewidujący nieważność decyzji z mocy prawa, zaś przepis art. 11 POŚ został uchylony z dniem 15 listopada 2008 r. (art. 144 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Dz. U. Nr 199, poz. 1227). W następnej kolejności organ rozważył z urzędu, czy kontrolowana decyzja rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Organ stwierdził, że dołączony przez inwestora Raport nie był w pełni zgodny z art. 52 ust. 1 pkt 3 POŚ, gdyż zawiera jedynie wariant zaniechania inwestycji i wariant podjęcia przedsięwzięcia, wskazany jednocześnie jako najkorzystniejszy dla środowiska. Jednak z uwagi na zamiar modernizacji wytwórni, nie był jednoznacznie zasadny wariant zerowy, zaś właściwy organ nie zaproponował jeszcze innego wariantu, stąd omawiane uchybienie nie stanowiło rażącego naruszenia przepisów procesowych. Organ dostrzegł z urzędu inne wady Raportu. Według planu miejscowego na terenach sąsiednich dopuszcza się zabudowę mieszkaniową, zaś na zachód od terenu przedsięwzięcia znajdują się tereny chronione przed hałasem MN1 i MN2. Działka skarżącej znajduje się na terenie MN1 w odległości ok. 160m od źródeł hałasu, zaś teren MN2 ok 100 m od tych źródeł, ponadto sąsiednia działka RM (z prawem zabudowy zagrodowej) też bezpośrednio graniczy z terenem inwestora. Dane w tym zakresie analizowane w Raporcie są niekompletne, gdyż lokują zabudowę jednorodzinną w odległości 100 m od granicy wytwórni i 200 m od źródeł hałasu. Raport nie wyjaśnia jednoznacznie, dlaczego hałas nie przekroczy wymaganego normą poziomu. Raport zawiera także wady przy określaniu emisji gazów. Wady Raportu nie dostrzeżone przez właściwy organ wywołały jego uchybienie procesowe w postępowaniu dowodowym (wyroki II OSK 1848/10, 1548/10) przez rażące naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co jednak nie oznaczało wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Według Raportu realizacja przedsięwzięcia nie przekroczy dopuszczalnych prawem standardów emisyjnych. Nie było podstaw do wydania przez właściwy organ decyzji odmownej. W nin. postępowaniu organ nie mógł przeprowadzić w tym zakresie dowodów (wyrok I OSK 363/10). Opisane wady Raportu dotyczyły postępowania dowodowego, nie tkwiły zaś w kontrolowanej decyzji środowiskowej. Wady te mogły mieć znaczenie w postępowaniu zwykłym, a ewentualnie wznowieniowym. Natomiast nieuzasadniony był zarzut skarżącej naruszenia art. 56 ust. 2 pkt 2 ustawy, gdyż warunki wykorzystywania terenu zostały dostatecznie prawidłowo ustalone. Warunki szczegółowe są badane przy zatwierdzaniu projektu budowlanego w oparciu o decyzję środowiskową i treść Raportu. Trafny był zarzut braku wymaganego załącznika zawierającego charakterystykę przedsięwzięcia (art. 56 ust. 3). Jednak przedsięwzięcie zostało scharakteryzowane w osnowie decyzji, gdzie ponadto zawarto odesłanie do wniosku inwestora i Raportu. Było to istotne naruszenie ustawy, lecz nie w stopniu rażącym. Decyzja środowiskowa jest tylko jednym z aktów oceniających oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko (wyrok II OSK 1848/10), ponadto podlega ono kontroli po zrealizowaniu. Decyzja ta służy jedynie wstępnym rozpoznaniu zagrożeń i uciążliwości. Dlatego brak wymaganego załącznika nie powoduje skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W końcu organ nie stwierdził naruszenia przez badaną decyzję art. 56 ust. 8 ustawy, gdyż zawierała wymagane uzasadnienie. Decyzja ta nie zawierała innych wad stanowiących podstawy nieważności. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponawiając dotychczasowe zarzuty. Organ prawidłowo opisał wady decyzji merytorycznej uzasadniające stosowanie art. 11 POŚ, a jedynie wyraził odosobniony pogląd o braku podstawy z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Organ trafnie wskazał ponadto na naruszenia art. 47 w związku z art. 52 ust. 1 pkt 4, 5 i 16 ustawy, a tylko bezpodstawnie nie ocenił ich jako rażącego naruszenia prawa. Organ wadliwie przyjął, że nie nastąpiło naruszenie art. 32 ust. 3 ustawy w związku z art. 53 w stopniu uzasadniającym stosowanie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. W aktach sprawy głównej brakuje dowodów rzeczywistego zapewnienia udziału społeczeństwa. Brak załącznika stanowił o rażącym naruszeniu art. 56 ust. 3 ustawy oraz art. 56 ust. 9 ustawy. Samo odesłanie w decyzji do Raportu było niewystarczające. Uchybienia te uzasadniały podstawę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W wyniku wadliwej treści decyzji środowiskowej wydane zostało pozwolenie na budowę trzech zbiorników bitumu, podczas gdy w Raporcie przewidziano dwa zbiorniki. W piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2012 r. skarżąca uzupełniła argumentację w zakresie podstawy z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 56 ust. 3 ustawy. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał powyższą decyzję w mocy. Na wstępie organ powołał zasadę stosowania przepisów procesowych według brzmienia obowiązującego w dacie orzekania w powołał pogląd prawny NSA (wyrok II OSK 1000/11), że przy stosowaniu art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. kwalifikacja wad decyzji powinna nastąpić na podstawie stanu prawnego obowiązującego aktualnie. Dlatego nie mógł zostać obecnie stosowany nieobowiązujący już przepis art. 11 POŚ, więc nie było dopuszczalne orzekanie na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Byłoby tak samo, gdyby nie obowiązywał obecnie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Dalej organ scharakteryzował cechy postępowania nieważnościowego i istotę rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1pkt 2 k.p.a.). Kolejno organ omówił materiał dowodowy poprzedzający wydanie decyzji merytorycznej. Inwestor przedstawił informacje wymagane zgodnie z art. 49 ust. 3 POŚ, co dostatecznie wyjaśniło przedmiot zamierzonej modernizacji. Badana decyzja posiadała elementy wymienione w art. 56 ust. 2 ustawy oraz nałożyła dodatkowe obowiązki zgodnie z art. 56 ust. 4. Określono w niej efekty środowiskowe zastosowania odpowiednich środków ochrony środowiska, co było wystarczające (wyrok II OSK 1848/10). Z materiału dowodowego nie wynikały podstawy do wydania decyzji odmownej (art. 56 ust. 1, art. 48 ust. 2, art. 55 ustawy, niezgodność z przepisami szczególnymi, negatywny wpływ na obszar Natura 2000). W postępowaniu nieważnościowym nie byłoby dopuszczalne uzupełnienie materiału dowodowego w tym kierunku. Organ ustalił, że nie nastąpiło rażące naruszenie prawa materialnego przez organ merytoryczny, bądź dokonanie oceny materiału dowodowego przez ten organ w sposób oczywiście sprzeczny z materiałem procesowym sprawy. W oparciu o Raport można było stwierdzić, że zamierzone oddziaływanie mieści się w wyznaczonych przez przepisy granicach. Niewątpliwie w postępowaniu merytorycznym doszło do uchybień procesowych, wytkniętych w poprzedniej decyzji organu, jednak wady Raportu nie oznaczały rażącego naruszenia prawa badaną decyzją. Nastąpiły również pewne uchybienia związane z zapewnieniem udziału społeczeństwa (brak dowodu zamieszczenia informacji na stronie internetowej), jednak nastąpiły wymagane obwieszczenia. Odnośnie charakterystyki przedsięwzięcia, to stanowiła ona element Raportu (art. 52 ust. 1 pkt 1a) i zawierała ogólną charakterystykę inwestycji. W nin. sprawie została zawarta w osnowie decyzji środowiskowej i brak jej powtórzenia w załączniku nie oznaczało rażącego naruszenia prawa. Do decyzji wydanej na podstawie art. 155 k.p.a. dodano już wymagany załącznik, jednak zawierał on charakterystykę właśnie identyczną jak zawarta w osnowie decyzji środowiskowej. W rzeczywistości więc decyzja ta zawiera załącznik, tyle że sporządzony później. Niewątpliwie wszystkie dostrzeżone uchybienia mogłyby mieć znaczenie w postępowaniu odwoławczym – zwykłym, ale nie w nin. postępowaniu. Wszystkie cechy przedsięwzięcia oprócz wymaganych do zawarcia w jego charakterystyce, zostały podane w Raporcie i dla nich określono rodzaje i wielkości emisji. W decyzji środowiskowej nie jest wymagane podanie parametrów emisji. Pozwolenie emisyjne wydano dla trzech zbiorników bitumu. Istotne znaczenie dla ocen ma domniemanie legalności decyzji i zasada z art. 16 § 1 k.p.a. Stwierdzone naruszenia prawa powinny mieć większą wagę, niż stabilność decyzji ostatecznej. Nie wynika z nich, aby po ich wyeliminowaniu treść decyzji merytorycznej byłaby inna. Organ ponownie stwierdził na koniec brak ponadto innych podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności badanej decyzji. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w związku z art. 11 POŚ (w brzmieniu obowiązującym w dniu 24 marca 2006 r.) oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 56 ust. 3 POŚ. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumentację przemawiającą za dalszym stosowaniem nieobowiązującego obecnie przepisu art. 11 ustawy. Istotna jest bowiem ocena stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania badanej decyzji. Dla poparcia tego poglądu powołała tezy szeregu wyroku sądów administracyjnych oraz wywód K. Gruszeckiego w glosie do wyroku II OSK 62/08. Istotne wady prawnomaterialne i procesowe decyzji wymagały stwierdzenia jej nieważności zgodnie z art. 11. W skardze zawarto polemikę z poglądem K. Kaszubowskiego w czasopiśmie Casus, na którym opiera się odosobniony wyrok II OSK 1000/11. Podkreślono, że art. 11 to przepis materialnoprawny i nie odnosi się do niego zasada stosowania aktualnych przepisów procesowych. Naruszenie art. 56 ust. 3 ustawy wskutek braku wymaganego załącznika wyczerpywało zarówno podstawę nieważności z art. 156 § 1 pkt 7, jak i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ogólnie charakteryzując postępowanie nieważnościowe, wobec mnogości wypowiedzi doktrynalnych i orzeczniczych na ten temat, wystarczy chyba wzmiankować, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) i powinno nastąpić wówczas jedynie, kiedy dana decyzja niewątpliwie posiada jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Tak jak podkreślił organ, wadliwość ta powinna mieć większą wagę gatunkową niż stabilność decyzji ostatecznej. W szczególności więc przesłanki nieważności wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 (rażące naruszenie prawa) i pkt 7 (wada powodująca nieważność z mocy prawa) powinny być ściśle interpretowane, zaś w ich ramach nie mają znaczenia podstawy wznowieniowe (art. 145 k.p.a.). Przesłanka nieważności z punktu 7 odnosi się do wad decyzji wywołujących naruszenia prawa rażące lub mogące mieć istotny wpływ na stan środowiska (wyrok II OSK 62/08). Rażące naruszenie prawa to nie tylko naruszenie ewidentne, lecz wywołujące zasadniczą wadliwość rozstrzygnięcia oraz jego skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W kwestiach bardziej szczegółowych i odnoszących się do przedmiotu nin. sprawy należy odnotować, że naruszenie przepisów ustaw środowiskowych o udziale społeczeństwa przy dokonywaniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, kwalifikowane jest do rozważań w ramach punktu 2 (rażące naruszenie prawa), nie zaś punktu 7 (wadliwość decyzji pozwalająca jej nieważność z mocy prawa), patrz wyroki OSK 1049/77, II OSK 920/09, II OSK 1061/07 oraz glosa K. Gruszeckiego do wyroku II OSK 62/08. Trafnie w związku z tym podkreślił organ, że dokonanie wyboru pewnych form wymaganych obwieszczeń, szczególnie gdy nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia, zaś udział społeczeństwa w tym konkretnym postępowaniu został zapewniony, nie mógł uzasadniać twierdzenia o zaistnieniu rażącego naruszenia prawa. Odnośnie ogólnych sformułowań lub odesłań zastosowanych w osnowie decyzji wskazać należy, że nie uzasadniają one ocenę rozstrzygnięcia jako rażąco naruszającego prawo (wyrok II OSK 2564/10). Jak trafnie podkreślił organ (w ślad za wywodem prawnym wyroku II OSK 1848/10) decyzja środowiskowa jest pierwszym aktem w procesie realizacji przedsięwzięcia i ma umożliwić innym organom ustalenie zasad korzystania ze środowiska przez inwestora. Określa więc warunki i wymagania jakie powinno spełniać zrealizowane przedsięwzięcie w zakresie wymagań ochrony środowiska, precyzując efekty środowiskowe zastosowania określonych środków, bez wkraczania w szczegółowe kompetencje innych właściwych organów. Sąd podziela oceny i wywód prawny organu na temat znaczenia określonych wad Raportu, jako nie prowadzących do rażącego naruszenia prawa przez badaną decyzję środowiskową. W szczególności istotne było spostrzeżenie, że przy wydawaniu pozwolenia na budowę i pozwolenia emisyjnego właściwe organy nie kierowały się wyłącznie treścią samej decyzji środowiskowej, lecz ponadto uwzględniły zarówno treść Raportu jak i wnioski inwestora określające szczegółowo zakres instalacji (w tym trzy zbiorniki bitumu). Ustalenie o dotrzymaniu standardów emisyjnych związane było właśnie z szeroką oceną oddziaływania przedsięwzięcia, nie ograniczoną do samej treści decyzji środowiskowej, lecz ponadto treści Raportu zawierającego rzetelne dane na temat oddziaływań. W ocenie Sądu istotne było rozważenie argumentacji stron na temat stosowania art. 11 POŚ (według Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902) dla oceny zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Zgodzić się bowiem należy, że w pewnym zakresie jest to przesłanka szczególna wobec przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i obejmuje nie tylko rażące naruszenie prawa, ale w przypadku art. 11 POŚ także naruszenie istotne. Wypada jednak odnotować na wstępie ocenę organu, którą Sąd podziela, że dostrzeżone wady prawne decyzji merytorycznej i tak nie byłyby zaliczone do wad istotnych. Osłabia to znaczenie tej kontrowersji dla rozstrzygnięcia. Przepis art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. niewątpliwe dlatego w ogóle mógłby być stosowany, że nadal obowiązuje. Jednak jest to przepis niesamodzielny. Zakłada on istnienie w porządku prawnym wyraźnej normy przewidującej nieważność decyzji. Trzeba zauważyć, że dopiero po stwierdzeniu nieważności wywołuje ono skutek ex tunc. Przesłanka z punktu 7 różni się od tej z punktu 2 tym również, że przesłanka rażącego naruszenia prawa związana jest z datą wydania decyzji (,,decyzja, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa"), zaś przesłanka 7 z datą orzekania o nieważności (,,zawiera" – czyli posiada obecnie - ,,wadę powodujące jej nieważność z mocy prawa" czyli nie powodującą niegdyś, lecz obecnie). Nie można więc treści skutków decyzji o stwierdzeniu nieważności (skutki wsteczne) odnosić do podstawy stwierdzenia nieważności decyzji ,,z mocy prawa". Należy wnosić, że z określonych, racjonalnych przyczyn ustawodawca eliminuje z porządku prawnego określenie takiej wady decyzji, która wywołuje jej nieważność z mocy prawa. Istnienie tej wadliwości nie powinno być przedłużane przez organ wbrew ustawie jedynie dlatego, że nadal istnieje ogólna (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.) podstawa do orzekania o takim skutku danej wady. Nie zmienia to przecież i w żadnym zakresie nie dotyczy możności rozpatrywania podstawy rażącego naruszenia prawa. Na odmienne traktowanie znaczenia obu przesłanek nieważności wskazuje również przepis art. 156 § 2 k.p.a. Dlatego trafny jest pogląd prawny, wiążący istnienie podstawy nieważności z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. z istnieniem w dacie orzekania o nieważności szczególnej podstawy prawnej dookreślającej rodzaj wady decyzji, wywołującej jej nieważność (por. wyrok II OSK 1000/11 i K. Kaszubowski, M. Szałkiewicz ,,Problem podstawy prawnej orzekania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej" Casus Nr 62 s. 25-29 zima 2012). Wbrew wywodom skargi o odosobnionym znaczeniu tego poglądu, jest on bez zastrzeżeń akceptowany w aktualnym komentarzu M. Jaśkowskiej (w systemie Lex). Trzeba również odnotować pogląd prawny J. Bocia (Ustawa – Prawo ochrony środowiska Komentarz pod. red. J. Jendrośki Wrocław 2001 s. 115), że ,,naruszenie przepisów dotyczących ochrony" w przepisie art. 11 POŚ również powinno być rozumiane jako dotyczące przepisów obowiązujących aktualnie, czyli decyzja sprzeczna w dacie jej wydania z nimi nie będzie już nieważna z mocy prawa w okresie po ich uchyleniu. Jest to oczywiście inny aspekt zagadnienia, mający znaczenie w okresie obowiązywania art. 11 POŚ, ale wskazujący, że przy badaniu istnienia nieważności wcale nie należy uznawać za istotny jedynie stan prawny z daty wydania decyzji. Sąd podziela w końcu zasadnicze oceny organu dotyczące znaczenia naruszenia art. 56 ust. 3 POŚ. Nie w pełni można zgodzić się z wywodem, że badana decyzja zawierała załącznik dlatego, że w później wydanej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. znajduje się załącznik do tej decyzji. Organ prawidłowo jednak rozważył znaczenie tego naruszenia w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak już szeroko omówiono, decyzja środowiskowa określała wszelkie wymagane uwarunkowania techniczne przedsięwzięcia. Decyzja ta powinna być zgodnie z jej treścią odczytywana łącznie z wnioskiem inwestora i treścią Raportu. W każdym z tych elementów zawarta była charakterystyka przedsięwzięcia, której znaczenie prawne w okolicznościach nin. sprawy nie było tak istotne, jak to podkreśla skarżąca, gdyby miało jeszcze dodatkowo niejako znaleźć się w załączniku. Podkreślono już, że omawiana wada decyzji miałaby znaczenie w postępowaniu zwykłym, zaś w nin. sprawie nie wyczerpuje cech rażącego naruszenia prawa. W powołanym przez skarżącą orzecznictwie sądowym uznawano brak załącznika do decyzji za uchybienie ,,istotne", gdyby inne elementy decyzji nie zawierały tej charakterystyki (wyrok II SA/Gd 210/10). Zawarte w tych wyrokach poglądy prawne na temat dalszego stosowania art. 11 POŚ zostały już polemicznie omówione. Niekiedy dalsze stosowanie tego uchylonego przepisu uznaje się za dosyć oczywiste i wyraża się ten pogląd bez odpowiedniej argumentacji (wyrok II SA/Go 387/10). Jak zaś zaznaczono, argumentacja sądów powinna raczej koncentrować się na istnieniu podstaw do przełamania zasady trwałości decyzji ostatecznych oraz na konsekwencjach domniemania legalności decyzji, nakazujących rozstrzyganie nasuwających się wątpliwości na korzyść tej decyzji. Dlatego i zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. PM 03.01.2013 r. popr. 07.01.2013 r.