II SA/Wr 774/17
WyrokWSA we Wrocławiu2018-02-28
Skład orzekający: Alicja Palus, Halina Filipowicz-Kremis, Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, opierając się wyłącznie na zeznaniach świadków spokrewnionych z wnioskodawcą, bez przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego, w szczególności dotyczącego dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Ustalenia organów obu instancji nie pozwalały jednoznacznie uznać, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu przez skarżącego. Brak było wszechstronnego postępowania dowodowego, w tym analizy okoliczności zmiany zamków w drzwiach, co mogło uniemożliwić dostęp do lokalu i wykluczyć dobrowolność opuszczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania A. J. z miejsca pobytu stałego. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek E. J., która twierdziła, że skarżący od lat nie mieszka w lokalu i nie jest znane jego miejsce pobytu. Organ I instancji, opierając się na zeznaniach świadków (członków rodziny wnioskodawcy), wydał decyzję o wymeldowaniu. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił lokal. Skarżący dowiedział się o postępowaniu po terminie, ale przywrócono mu termin do wniesienia odwołania. W skardze zarzucono naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak udziału strony w postępowaniu i dowolną ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody D. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. Zasądzono od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Protokolant referent Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] r. nr [...], Wojewoda D. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej – k.p.a.). oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.), zwanej dalej "u.e.l.", po rozpatrzeniu odwołania A. J. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu wyżej wymienionej osoby z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. N. [...] we W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 10 sierpnia 2016 r. na wniosek E. J.. Wnioskodawca oświadczył, że skarżący nie mieszka w lokalu już od wielu lat. Nie jest również znane miejsce jego pobytu i pracy. Korespondencja zawiadamiająca o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nie została odebrana przez skarżącego pod adresem jego stałego zameldowania i powtórnie awizowana została zwrócona do organu I instancji. W toku postępowania E. J. była reprezentowana przez swoja córkę J. K..
Organ I instancji przesłuchał w charakterze świadków członków najbliższej rodziny wnioskodawcy, a to J. K., córkę wnioskodawcy, R. K., zięcia wnioskodawcy oraz R. K., wnuka wnioskodawcy. Zeznania wszystkich wskazywały na opuszczenie lokalu przez skarżącego około 10 lat wcześniej, a całkowite zerwanie jakichkolwiek więzi z lokalem miało mieć miejsce od około 5 lat. Ponadto ustalono, że do mieszkania wymieniono klucze drzwi wejściowych, którymi A. J. nie dysponował. Z uwagi na niemożliwość ustalenia aktualnego miejsca pobytu skarżącego organ zwrócił się do Sąd Rejonowego dla W. z wnioskiem o ustanowienie kuratora. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] ustanowił kuratora dla A. J. w osobie B. W..
Powyższe ustalenia doprowadziły organ I instancji do wydania decyzji z dnia [...] o wymeldowaniu A. J. z przedmiotowego lokalu. Materialnoprawną podstawą takiego rozstrzygnięcia był art. 35 u.e.l. Decyzję doręczono kuratorowi nieobecnej strony w dniu 14 grudnia 2016 r., która nie wniosła od niej odwołania.
W dniu 13 czerwca 2017 r. do organu zgłosił się A. J. oświadczając, że dzień wcześniej dowiedział się o wydaniu decyzji o wymeldowaniu go z lokalu przy ulicy N. we W.. W dniu 20 czerwca 2017 r. skarżący wniósł odwołanie od wskazanej decyzji wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W treści pisma A. J. oświadczył, że nie wiedział o toczącym się postępowaniu, co uniemożliwiło mu obronę jego praw. Wskazał, że wbrew swojej woli nie przebywa w lokalu, ponieważ zmieniono do niego zamki w drzwiach, do których kluczami nie dysponuje. Oświadczył że chce wrócić do mieszkania z zamiarem stałego w nim przebywania. Wojewoda D. postanowieniem z dnia [...] uznał za zasadny wniosek skarżącego o przywróceniu mu terminu do złożenia odwołania. Skarżący uzupełnił odwołanie dostarczając organowi decyzję ZUS z dnia [...] r. o przyznaniu mu renty, a także karty leczenia szpitalnego z lat 2013-2015.
Wojewoda D. po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Organ w uzasadnieniu wyjaśnił materialnoprawne podstawy wydania decyzji, w szczególności wskazując na trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu jako okoliczności przemawiające za wymeldowaniem. Przenosząc rozważania teoretycznoprawne na kanwę niniejszej sprawy organ stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiadało prawu. Ustalenia dokonane przez organ I instancji w oparciu o wskazane w uzasadnieniu jego decyzji zeznania świadków wskazywały na opuszczenie przez skarżącego lokalu wiele lat temu z zamiarem stałego pobytu w innym miejscu. Wojewoda Dolnośląski stwierdził, że składanie wizyt w lokalu przed wymianą zamków w drzwiach nie miało charakteru stałego z niego korzystania. Organ ustalił, że A. J. zabrał swoje rzeczy z lokalu i opuścił go jakieś 5 lat wcześniej. Podkreślono, że odwołujący się nie wskazał jakichkolwiek okoliczności świadczących o niewiarygodności zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Nie poczynił też żadnych kroków prawnych, ani quasi prawnych w celu przywrócenia mu należnego posiadania lokalu. Wojewoda stwierdził także, odnosząc się do zarzutów wielokrotnej hospitalizacji skarżącego, która wykluczała przebywanie w lokalu, że nie udowodniono w toku postępowania, aby w okresach pomiędzy kolejnymi pobytami w szpitalu A. J. wracał do niego i w nim przebywał. Materiał dowodowy wskazywał zatem wedle organu, że skarżący nie traktował mieszkania przy ulicy N. [...] jako centrum swoich spraw życiowych. Zamiar przebywania w lokalu jaki deklaruje A. J. jest zatem jego subiektywnym aktem woli niepotwierdzonym obiektywnymi okolicznościami sprawy. Organ podkreślił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący opuścił lokal przed wymianą zamków w drzwiach, pozostawił po sobie jedynie nieliczne przedmioty i od 5 lat nawet nie składa wizyt w lokalu.
Wojewoda wskazał, że utrzymywanie fikcji meldunkowej wobec A. J. w przedmiotowym lokalu byłoby sprzeczne z art. 28 ust. 4 u.e.l. Zgodnie ze wskazanym przepisem zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłączenie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
Odnosząc się do zarzutu nieuczestniczenia skarżącego w postępowaniu Wojewoda wskazał, że ustanowienie kuratora było zasadne i celowe, i to do niego kierowano zawiadomienia oraz decyzje zapadłe w toku postępowania. Zarzuty A. J. w tym zakresie należy zatem uznać za niezasadne.
Wojewoda odnosząc się do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie jego wymeldowania przytoczył odpowiednie przepisy procesowe regulujące kwestie przyczyn umorzenia i dokonał ich wykładni. Wskazał, że nie doszło do zaistnienia żadnych z przesłanek umorzenia postępowania przewidzianych w art. 105 § 1 k.p.a., a w szczególności nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania.
Skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika w skardze na decyzję Wojewody D. wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w sprawie bez udziału skarżącego, oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na zeznaniach świadków, których dobór należy uznać za błędny i niewyczerpujący. Kolejny zarzut skargi dotyczył naruszenia art. 10, art. 73 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie wyrażające się w braku powiadomienia strony o zgromadzonych dowodach oraz ich treści, ilości, poszczególnym znaczeniu w świetle sprawy, a także samej możliwości zapoznania się przez skarżącego ze zgromadzonym materiałem. Skarżący podniósł również naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez zastosowanie przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w wyniku zbagatelizowania stanowiska skarżącego, a także faktu odbywania przez niego leczenia oraz braku możliwości korzystania przez niego z lokalu wyłącznie z uwagi na wymianę zamków bez jego wiedzy. Ostatni zarzut skargi dotyczył naruszenia art. 30 ust. 1 u.e.l., poprzez uznanie, że skarżący dobrowolnie opuścił lokal z zamiarem zaprzestania korzystania z niego jako miejsca stałego pobytu, podczas gdy fakt niezajmowania lokalu przez skarżącego wynikał z okoliczności na które nie miał on wpływu, a to uniemożliwienie mu korzystania z lokalu przez E. J. i jej pełnomocnika.
W uzasadnieniu skargi wyraźnie zaznaczono, że A. J. nie został poinformowany o toczącym się postępowaniu, z uwagi na postawę E. J., która znając miejsce jego pobytu nie poinformowała o nim organu. Ponadto organ oparł swoje ustalenia wyłącznie o zeznania wnioskodawcy oraz osób z nią związanych, którzy nie dawali obiektywnego obrazu sytuacji. Nie przeprowadzono także oględzin lokalu w celu sprawdzenia czy znajdują się w nim rzeczy należącego do skarżącego. Organ nie nadał również odpowiedniej wagi wymianie przez wnioskodawcę, albo osoby jej bliskie, zamków w drzwiach do mieszkania, co uniemożliwiło skarżącemu korzystanie z lokalu. Okoliczność ta wskazuje jednoznacznie na brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu przez skarżącego. Brak kluczy do mieszkania faktycznie uniemożliwił mu korzystanie z mieszkania, w którym miał zamiar przebywać nadal. Ponadto organ dokonując interpretacji okresów hospitalizacji skarżącego w sposób bezpodstawny doszedł do wniosku, że między poszczególnymi pobytami w szpitalu A. J. nie przebywał w przedmiotowym lokalu. Takie ustalenie poczynione zostało zupełnie dowolnie, bez żadnego oparcia w materiale dowodowym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369, dalej - p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję, Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.). W związku z powyższym Sąd był zobowiązany do uchylenia obydwu tych rozstrzygnięć.
Celem niniejszego postępowania było dokonanie przez Sąd oceny, czy ustalenia organów obu instancji były prawidłowe oraz czy znajdują odzwierciedlenie w zebranym prawidłowo przez te organy materiale dowodowym, Sąd po dokonaniu ww. analizy, w oparciu o akta administracyjne sprawy, nie podzielił stanowiska organów obu instancji. Zdaniem Sądu, dowody zgromadzone w postępowaniu nie pozwalają jednoznacznie uznać, że doszło do opuszczenia spornego lokalu przez skarżącego w sposób dobrowolny i trwały.
Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 35 u.e.l., który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego" jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, jeśli tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Inaczej mówiąc: przyczyna opuszczenia lokalu niekoniecznie musi mieć znaczenie dla oceny, czy osoba wymeldowywana dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym lokalu. Jeżeli nawet okaże się w dniu orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego i fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej, by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu stwarza sytuację zobowiązująca organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła." (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 231/15, publ. LEX nr 1764334; wyrok NSA z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1908/08).
Ponadto, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu w/w przepisu winno się zatem łączyć ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Za miejsce stałego pobytu uznaje się miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest zatem fizyczne przebywanie osoby w miejscu pobytu stałego i skupienie tam centrum życiowego. Z powyższej definicji wynika jasno, że określenie miejsca zamieszkania, bądź też stałego pobytu składa się z dwu elementów: rzeczywistego miejsca pobytu oraz zamiaru stałego przebywania w danym miejscu.
Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą m.in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (m.in. w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 299/14).
Wskazać należy, że dla orzeczenia o wymeldowaniu nie jest wystarczające stwierdzenie, że zameldowana w danym miejscu osoba w nim nie przebywa, ale konieczne jest również zbadanie, czy ustał rzeczywisty zamiar zamieszkiwania w danym lokalu w sposób stały. Przy czym ocena ta winna uwzględniać całokształt okoliczności związanych z zamieszkiwaniem konkretnej osoby w danym miejscu.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którym nie można uznać za dobrowolne takiego opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w ramach którego strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego, czy psychicznego, bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt. II OSK 1577/09 i z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 793/09).
Rozpatrując niniejszą skargę w świetle wyżej wskazanych rozważań ustalenia w sprawie wymagało, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, czy skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce dotychczasowego pobytu w przedmiotowym lokalu w znaczeniu art. 35 u.e.l. nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek E. J. złożony w Urzędzie Miejskim W. w dniu 10 sierpnia 2016 r.. W toku postępowania przesłuchano świadków, będącym członkami najbliższej rodziny wnioskodawcy, a to J. K., córkę wnioskodawcy, R. K., zięcia wnioskodawcy oraz R. K., wnuka wnioskodawcy. Wbrew twierdzeniom skarżącego zasadnie organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla A. J. w trybie art. 34 § 1 k.p.a. Skarżący nie odbierał korespondencji pod adresem przy ulicy N. [...] we W.. Nie zgłosił on miejsca swojego stałego pobytu w organach administracji publicznej, nie figurował też w wykazie osób pozbawionych wolności oraz poszukiwanych listem gończym. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] ustanowił kuratora dla A. J. w osobie B. W.. W toku postępowania kurator zapoznała się z aktami sprawy, nie składając żadnych oświadczeń.
W tym miejscu przypomnieć należy, że Wojewoda D. postanowieniem z dnia [...] uznał za zasadny wniosek skarżącego o przywróceniu mu terminu do złożenia odwołania. Tym samym organ, przychylając się do stanowiska skarżącego uznał, że ten bez swojej winy nie wiedział o toczącym się wobec niego postępowaniu. Także z tego powodu, w kontekście zaistniałej sytuacji procesowej nie sposób nie dostrzec swoistej sprzeczności w stanowisku Wojewody D., którym idąc tym tokiem rozumowania powinien uchylić decyzję Prezydenta W. i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, w myśl art. 138 § 2 k.p.a., celem umożliwienia skarżącemu brania czynnego udziału w postępowaniu.
Wyłączną dowodową podstawą decyzji organu I instancji o wymeldowaniu A. J. z lokalu przy ulicy N. [...] we W. były zeznania wskazanych wyżej osób. Oparcie ustaleń faktycznych organu wyłącznie o zeznania świadków, wszystkich spokrewnionych lub spowinowaconych z wnioskodawcą, przy jednoczesnym niewykorzystaniu innych możliwości dowodowych poczytać należy za naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. W szczególności podkreślić należy obiektywną możliwość, a zarazem konieczność, przeprowadzenia oględzin mieszkania w celu stwierdzenia, bądź wykluczenia pozostawienia przedmiotów należących do osoby podlegającej wymeldowaniu. Ponadto organ powinien przesłuchać także sąsiadów wnioskodawcy nie związanych emocjonalnie z jakąkolwiek ze stron postępowania. Organ powinien rozważyć także, w razie spełnienia przesłanek z art. 86 k.p.a. celowość przesłuchania stron postępowania w charakterze świadków. Okolicznością podlegającą udowodnieniu w w/w sposób byłaby wola A. J. do opuszczenia lokalu, a także czas jego opuszczenia, który ma znaczenia w kontekście założenia nowych zamków do drzwi wejściowych mieszkania. Argumentacja organów obu instancji co do daty opuszczenia przedmiotowego lokalu przez wymeldowanego sprowadza się do opisania tej okoliczności przez pryzmat czasokresu liczonego w latach. Nie przeprowadzono wnikliwego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, które mogło by przybliżyć ten okres chociażby do konkretnego miesiąca. Dziwić w tych okolicznościach może nawet wydanie rozstrzygnięcia o wymeldowaniu, gdy tak istotna kwestia jak opuszczenie lokalu nie została oceniona przez pryzmat wszechstronnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego z jednoznacznym oparciem się na dowodów ze słuchania świadków pozostających w ścisłych koligacjach rodzinnych z inicjatorką postępowania.
Bezpodstawne są także ustalenia organu w zakresie braku poczynionych przez A. J. kroków prawnych czy wezwań skarżącego do udostępnienia mu lokalu przez wnioskodawcę. Uznane za udowodnione okoliczności nie wynikają bowiem z zeznań świadków przesłuchanych w toku postępowania, które stanowiły przecież jedyny materiał dowodowy na podstawie którego czyniono ustalenia faktycznie. Zweryfikowania wymaga zatem, czy A. J. podejmował jakiekolwiek kroki prawne w celu przywrócenia należnego mu posiadania lokalu. W szczególności, czy wytoczył powództwo o przywrócenie posiadania, bądź chociaż wzywał wnioskodawcę do udostępnienia mu lokalu po wymianie do niego kluczy.
Z pewnością badania wymaga także kwestia dokładnego czasu zmiany zamków w drzwiach do mieszkania oraz czasu tej zmiany w kontekście zaprzestania korzystania z lokalu przez skarżącego. Wskazana okoliczność powinna zostać przeanalizowana chociażby w porównaniu z okresami hospitalizacji A. J., których dokumentacja znajduje się aktach sprawy. W kontekście wyżej omówionych przesłanek trzeba będzie zaznaczyć, że działanie polegające na wymianie zamków w drzwiach, o ile nastąpiło w trakcie użytkowania lokalu przez skarżącego, mogło też stanowić uniemożliwienie mu dostępu do lokalu, co wykluczało dobrowolność jego opuszczenia. Obiektywna ocena, zasadniczo kluczowej przesłanki wymeldowania, obecnie jest niemożliwa wobec braku stosownego materiału dowodowego w aktach administracyjnych zgromadzonych w toku postępowania przez orzekające w sprawie organy administracyjne.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, po uzupełnieniu materiału dowodowego, zobowiązany będzie do uwzględnienia w swoich rozważaniach powyższej oceny prawnej co do dobrowolności opuszczenia przez skarżącego lokalu mieszkalnego, a także zamiaru jego opuszczenia przez skarżącego.
Z tych też względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W punkcie drugim orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło