II SA/Wr 801/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D.i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia ... w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia ... stwierdzającym niedopuszczalność wniesienia zażalenia na pismo dotyczące sprecyzowania przez stronę treści żądania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r. (sygn. akt I OZ 398/13) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie tut. Sądu z dnia 26 marca 2013 r. odmawiające przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podkreślając w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby w stosunku do niej należało zastosować ww. instytucję, w szczególności z powodu m.in. nie udokumentowania wysokości opisanych we wniosku wydatków. W piśmie z dnia 4 lipca 2013 r. wnioskodawczyni wystąpiła ponownie o zwolnienie jej z opłat sądowych W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca i uczestnik postępowania (M. W.) zażądali zwolnienia ich z kosztów sądowych informując, że łącznie ich dochód wynosi 2.738 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). Warunkiem do uwzględnienia kolejnego wniosku strony w przedmiocie prawa pomocy musi być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym zakresie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. Na osobie wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie takiej osobie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem aktualny wniosek jest zasadniczo dosłownym powtórzeniem poprzedniego wniosku. O tym, że sytuacja materialna wnioskodawców nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie- poprawiła się świadczyć może m.in. wysokość aktualnie osiąganego przez nich dochodu -2.738 zł (poprzednio 1.849 zł) oraz fakt, iż wnioskodawcy w kilkunastu innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach zatrudnili zawodowego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, iż bieżący wniosek nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę ich sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo wezwania wnioskodawcy nie wyjaśnili znów wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację materialną np. nie przedłożyli aktualnego zaświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu; nie złożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających brak zdolności kredytowej i ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wskazali także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci (zresztą współuczestników) o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]); nie wyjaśnili także dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywali wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie mogą także opłacić kosztów sądowych niniejszego postępowania. Wnioskodawcy nadto nie określili i nie udokumentowali swoich niezbędnych wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (2.738 zł) oraz brak określenia i udokumentowania wysokości niezbędnych ich wydatków oraz uwzględniając wysokość jedynych na tym etapie postępowania kosztów sądowych (wpis sądowy od skargi- 200 zł i wpis od zażalenia- 100 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawców stać na to, aby sfinansować ww. opłaty sądowe. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie stanowi również fakt prowadzenia przez nich szeregu postępowań sądowych. Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. W niniejszym przypadku podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nich zakresie. Niestety wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów postępowania w całości jest dla skarżących niemożliwe, albowiem z winy samych wnioskodawców nie sposób stwierdzić jak jest ich rzeczywista sytuacja materialna, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.