II SA/Wr 811/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Zygmunt Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz (spr.), Sędzia NSA - Andrzej Wawrzyniak, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi D i M W, J W oraz M W na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W z dnia [...] r. sygn. akt [...] I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu K S ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) stanowiącą 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący wnieśli skargę na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] przez D Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W, w sprawie sygn. akt [...] tut. Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jak podniósł organ, w sprawie zakończonej w/w wyrokiem organ stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżących na określone zaświadczenie. W wyniku skargi złożonej przez skarżących tut. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził bezskuteczność czynności organu pierwszej instancji. W ocenie tut. Sądu pismo potwierdzające wykonanie przez inwestorów obowiązków nałożonych decyzją nie stanowiło zaświadczenia. Ocena ta została podzielona przez sąd odwoławczy, który oddalił skargę kasacyjną organu. Sąd ten podkreślił, że czynność podjęta została przez organ nadzoru budowlanego z urzędu. Do podjęcia czynności nie było podstawy prawnej. Według organu, skoro sąd zakazał organom podejmowania w nin. sprawie jakichkolwiek działań i organy ich nie podjęły, to bezzasadny jest zarzut skargi oraz żądanie wymierzenia organowi grzywny. Skarżący złożyli wniosek o przeprowadzenie dowodów z map geodezyjnych określonej nieruchomości oraz dokumentów księgi wieczystej tej nieruchomości. Kolejno wnieśli o dołączenie akt administracyjnych sprawy zakończonej decyzją, której wykonanie zostało potwierdzone tzw. zaświadczeniem. Wnioski te skarżący ponowili oraz podtrzymali na rozprawie. Kolejno skarżący wnieśli o ,,rozszerzenie niniejszej sprawy" o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroków [...] i [...] ponadto Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w T. W kolejnym piśmie procesowym skarżący zgłosili zarzuty wobec decyzji wydanych przez organy nadzoru budowlanego. Jak wynika z dołączonych akt administracyjnych, w dniu 1 grudnia 2004 r. Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T na podstawie art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczył, że inwestorowie wykonali obowiązki nałożone na nich decyzją tego organu nr 140/03, co oznaczało zakończenie postępowania naprawczego. Organ ten doręczył do zaświadczenie stronom postępowania naprawczego wraz z dowodami dokumentującymi wykonanie decyzji. W zażaleniu skarżący zarzucili, że nie ubiegali się o wydanie zaświadczenia, zaś decyzje naprawcze zostały uchylone. Przekazując zażalenie organ wyjaśnił, że wydał decyzję na podstawie art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. Prawo to nie przewiduje wydania decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązków. Jednak strony i organ wyższy domagały się podjęcia dalszych czynności w sprawie. W celu wyjaśnienia stronom, że nie ma podstawy do takich czynności, wydane zostało zaświadczenie. Organ stwierdził niedopuszczalność odwołania. Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt [...] tut. Sąd uznał czynność określoną jako zaświadczenie za bezskuteczną i uchylił zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt [...] sąd odwoławczy oddalił skargę kasacyjną organu. W ocenie NSA wydane zaświadczenie nie miało charakteru prawnego zaświadczenia, lecz stanowiło czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pismem z dnia 11 października 2010 r. skarżący wezwali organ do wykonania tego wyroku. W odpowiedzi organ wyjaśnił, że według obu wyroków sądowych organ po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie nie powinien podejmować jakichkolwiek czynności lub rozstrzygnięć administracyjnych, szczególnie z uwagi na brak wniosku strony. Dlatego żądanie zawarte w wezwaniu organ ocenił jako bezzasadne. Identyczny stan sprawy wynika z dołączonych akt sądowych sprawy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 154 p.p.s.a. ,,w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona ,,może wnieść skargę w tym przedmiocie...". W praktyce obie postacie skarg określane są jako skarga na niewykonanie wyroku. Wyrok podlega wykonaniu, gdy po jego doręczeniu do organu, organ ten powinien wydać określony akt bądź dokonać określonej czynności związanej ze stwierdzonym przez sąd naruszeniem prawa przy wydawaniu aktu lub dokonywaniu czynności, których legalność została zakwestionowana tym wyrokiem. Dlatego nie każdy wyrok uwzględniający skargę będzie wymagał wykonania (por. przykłady podane w uzasadnieniu wyroków I OSK 83/11, I FSK 2053/09 lub II OSK 2068/09). Dotyczy to również niektórych dodatkowych rozstrzygnięć zawartych w wyroku, jak orzeczenie przyznające stronie od organu zwrot kosztów postępowania, którego niewykonanie przez organ podkreślała skarżąca w skardze (por. wyrok I OSK 154/08). Kiedy bowiem pomimo wyroku uwzględniającego skargę (jeszcze dodatkowo zakładając, że ,,stwierdzenie bezskuteczności czynności" z art. 146 § 1 p.p.s.a. może być zaliczone do orzeczeń ,,uchylających czynność" z art. 154 p.p.s.a.) organ nie miał powinności kontynuowania postępowania administracyjnego i zakończenia go wydaniem pewnego aktu lub dokonaniem określonej czynności, to sąd nie może stosować art. 154 p.p.s.a. W nin. sprawie występuje taki przypadek. Jak trafnie wskazał organ, że w obu wyrokach sądowych uznano stwierdzenie przez organ na piśmie, że adresat decyzji wykonał nałożone na niego obowiązki, za czynność zbędną, zaś wydanie zaświadczenia tej treści wobec braku wniosku strony, za niedopuszczalne. Wymaga jeszcze powtórzenia ustna informacja i pouczenie skarżącej udzielone na rozprawie, po pierwsze że wnioski dowodowe skarżących nie dotyczyły okoliczności istotnych w nin. sprawie i nie mogły zostać uwzględnione, przy czym ustawa procesowa wymaga wydania postanowienia o dopuszczeniu dowodu, nie zaś o odmowie tego dopuszczenia, po drugie że procedura sądowoadministracyjna nie przewiduje przekształcenia podmiotowego po stronie organu, przewidującego objęcie skargą dodatkowo innego organu. W nin. sprawie skarga skierowana została przeciwko organowi odwoławczemu i wymagała zbadania bezczynności tego organu. O ile skarżąca uważa, że w bezczynności pozostaje organ pierwszej instancji, może albo złożyć zażalenie na jego bezczynność do organu odwoławczego, a następnie skargę na bezczynność (art. 37 k.p.a. i art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 p.p.s.a.), albo skargę na bezczynność tego organu na podstawie art. 154 p.p.s.a. W tym postępowaniu sądowym nowa skarga skarżącej nie mogła zostać rozpoznana. W tych względów oraz zgodnie z art. 151 i art. 250 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. PM 11.04.2012 r.