II SA/Wr 88/25

WyrokWSA we Wrocławiu2025-05-06

Skład orzekający: Władysław Kulon, Halina Filipowicz-Kremis, Dominik Dymitruk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu egzekucyjnym można umorzyć postępowanie egzekucyjne z powodu niewykonalności obowiązku niepieniężnego, gdy istnieją wątpliwości co do stanu technicznego budynku i kosztów jego remontu, a decyzja nakładająca obowiązek jest ostateczna i prawomocna?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracyjne prawidłowo odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć charakter obiektywny i nieusuwalny, a trudności techniczne, koszty czy względy ekonomiczne nie stanowią podstawy do umorzenia. Ponadto, wątpliwości co do stanu technicznego budynku i kosztów remontu, zwłaszcza gdy pojawiły się po wydaniu ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek, nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym, a jedynie w nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji administracyjnej.
Stan faktyczny
Skarżący A. H. zaskarżył postanowienie DWINB odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło wykonania decyzji PINB nakazującej usunięcie nieprawidłowości w zabytkowym budynku mieszkalnym. Skarżący argumentował, że wykonanie nakazu jest niemożliwe ze względu na zły stan techniczny budynku, obecność azbestu, grzybów i owadów, a także wysokie koszty remontu, sugerując konieczność rozbiórki. Organy administracyjne uznały, że przedstawione okoliczności nie świadczą o obiektywnej i nieusuwalnej niewykonalności obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. H. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 grudnia 2024 r. nr 1269/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości. A. H., (dalej - skarżący, strona, zobowiązany) działający przez ustanowionego pełnomocnika świadczącego zawodowo pomoc prawną zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej - DWINB, organ II instancji) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z przedłożonych przez organ łącznie ze skargą akt administracyjnych wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 18 lutego 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB, organ I instancji) wydał decyzję nr 357/2022, którą nakazał A. H. usunięcie nieprawidłowości występujących w stanie technicznym budynku mieszkalnego dwulokalowego (zabytkowej [...]) przy ul. [...] we W., mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, poprzez wykonanie następujących robót budowlanych: 1) odtworzenie całkowicie zniszczonej w trakcie pożaru więźby dachowej na wzór historycznej (na podstawie dokumentacji technicznej obiektu) oraz pokrycia dachowego z dachówki ceramicznej karpiówki układanej podwójnie w koronkę, 2) wymianę zniszczonych i naprawę (wzmocnienie) osłabionych w wyniku pożaru drewnianych belek stropów nad piętrem i parterem, odtworzenie spalonego i naprawę zniszczonego deskowania stropów oraz wymianę zawilgoconej zasypki stropów, 3) osuszenie zawilgoconych stropów wraz z podsufitkami i posadzkami oraz ścian, a następnie wszystkie elementy drewniane, tj. nowo wbudowane i pozostawione, po oczyszczeniu należy impregnować preparatem przeciw biokorozji i zabezpieczyć preparatem ognioochronnym, 4) naprawę zniszczonych ścian zewnętrznych i konstrukcyjnych oraz odtworzenie spalonych i naprawę zniszczonych drewnianych ścian działowych i elementów wykończeniowych w obrębie piętra, 5) wymianę zniszczonej i odtworzenie brakującej stolarki okiennej i drzwiowej w obrębie piętra, w sposób zapewniający zachowanie i renowację oryginalnej stolarki oraz odtworzenie podziałów i profili historycznej stolarki na podstawie istniejącego stanu pierwotnego oraz materiałów ikonograficznych - wykonanie jej z drewna, 6) wymianę całej instalacji gazowej (bez urządzeń odbiorczych) oraz pozostałych instalacji (wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej, centralnego ogrzewania) do pomieszczeń usytuowanych na piętrze, 7) wykonanie wentylacji nawiewnej i wywiewnej podłączonej do przewodów wykonanych z materiałów niepalnych, ocieplonych na całej wysokości, o powierzchni przekroju co najmniej 0,016 m² oraz najmniejszym wymiarze przekroju co najmniej 0,1 m, sposobie prowadzenia i wysokości zapewniającej potrzebny ciąg, wymaganą przepustowość oraz spełniających pozostałe wymagania określone w Polskich Normach dotyczących przewodów kominowych, wyprowadzonych ponad dach - z tzw. pomieszczeń "mokrych" (kuchni, łazienek, toalet) oraz kotłowni. Organ zawarł w decyzji termin wykonania robót określony jako 18 miesięcy od dnia kiedy stanie się ona ostateczna oraz zobowiązał adresata nakazu do powiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu robót. Decyzja ta została oprotestowana złożonym w terminie odwołaniem. W dniu 24 maja 2022 r. DWINB wydał decyzję nr 545/2022, którą utrzymał w mocy decyzję PINB. Nieskuteczna okazała się skarga wywiedziona na wyżej wymienioną decyzję bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 7 lutego 2023 r., (sygn. akt II SA/Wr 561/22) oddalił skargę. Następnie organ nadzoru budowlanego kierował do zobowiązanego pisma dotyczące wykonania nakazu, jednakże w udzielanych odpowiedziach informowano organ m.in. o konieczności wydłużenia terminu ze względu na ubieganie się o wykreślenie budynku z rejestru zabytków w celu dokonania jego rozbiórki. Nie akceptując stanowiska skarżącego PINB skierował do niego upomnienie z dnia 28 czerwca 2024 r., nr [...] i wezwał go do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji DWINB z dnia 24 maja 2022 r., nr 545/2022 utrzymującej w mocy decyzję PINB dla miasta Wrocławia z dnia 18 lutego 2022 r., nr 357/2022. Na tym etapie sprawy strona wystąpiła o zawieszenie biegu terminu do udzielenia informacji i przedłożenia dokumentów i umożliwienie podjęcia tych działań w terminie nie krótszym niż do 31 grudnia 2024 r. Okolicznością uzasadniającą wniosek były działania podjęte w celu dokonania oceny stanu technicznego budynku oraz zebranie materiałów związanych z jego budową oraz fakt, że budynek nadaje się jedynie do rozbiórki. W tym czasie Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję z dnia 4 października 2024 r., nr 3135/2024 nakazującą skarżącemu przeprowadzenie przy zabytku robót budowlanych zabezpieczających obiekt przed jego całkowitym zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem do dnia 30 kwietnia 2025 r. polegających na: 1. odbudowie konstrukcji dachu, poszycia oraz systemu odprowadzania wód opadowych w celu zabezpieczenia jego wnętrza przed wnikaniem wód opadowych; 2. naprawie uszkodzonych w wyniku pożaru stropów w celu zapewnienia stabilności konstrukcji; 3. zabezpieczeniu otworów okiennych nieposiadających szklenia w celu ograniczenia negatywnego wpływu czynników atmosferycznych na wnętrze obiektu; 4. naprawie uszkodzonych w wyniku pożaru ścian w celu zapewnienia stabilności konstrukcji i szczelności elewacji. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Pismem z dnia 21 sierpnia 2024 r. strona wystąpiła do organu nadzoru budowlanego I instancji o zawieszenie postępowania, gdyż w jej ocenie ze sporządzonej dokumentacji wynika, że budynek należy rozebrać, a wykonanie nakazu, do czasu wykonania szeregu badań i innych niezbędnych czynności jest nierealne. Kolejno w dniu 16 września 2024 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i w tym samym dniu wydał postanowienie nr 1916/2024, którym nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 10.000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym. Równocześnie wezwano zobowiązanego do wpłacenia powyższej grzywny, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, a także do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie to zostało oprotestowane złożonym w terminie zażaleniem. Poza zażaleniem zobowiązany złożył także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz wniosek o zawieszenie postępowania i wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wnioski uzasadniano przedłożonym opracowaniem w postaci ekspertyzy technicznej budowlano-konstrukcyjno-mykologicznej z dnia 20 sierpnia 2024 r., wytycznymi do wykonania utylizacji płyt azbestowych z 20 sierpnia 2024 r. oraz kopią wniosku o wykreślenie nieruchomość z rejestru zabytków wraz z potwierdzeniem nadania. W dniu 21 listopada 2024 r. DWINB wydał postanowienie nr 1219/2024, którym utrzymał w mocy postanowienie PINB dla miasta Wrocławia z dnia 16 września 2024 r., nr 1916/2024 nakładające grzywnę w celu przymuszenia. Z kolei PINB w dniu 18 października 2024 r. wydał postanowienie nr 2156/2024 o odmowie wstrzymania wykonania postanowienia z dnia 16 września 2024 r., nr 1916/2024. W tej samej dacie PINB postanowieniem nr 2155/2024 odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. Również w dniu 18 października 2024 r. PINB dla miasta Wrocławia wydał postanowienie nr 2154/2024, którym podając w podstawie prawnej art. 59 § 4 w związku z § 1 oraz art. 17 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. - dalej u.p.e.a.) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A. H. na postawie tytułu wykonawczego nr [...] z 16 września 2024 r. mającego doprowadzić do wykonania obowiązku polegającego na usunięciu występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu - budynku mieszkalnego dwulokalowego (zabytkowej [...]) przy ul. [...] we W. mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, poprzez wykonanie robót budowlanych wskazanych w 7 punktach. Po wskazaniu regulacji wynikających z art. 59 § 1 u.p.e.a. organ I instancji wskazał na zamieszczoną we wniosku przesłankę w postaci niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, co ma wynikać z treści przedłożonych ekspertyz. Zdaniem organu w sprawie nie ma miejsca niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, a wykonanie obowiązku jest możliwe zarówno pod względem faktycznym jak i prawnym. Uzasadniając to stanowisko podano, iż z przedłożonych ekspertyz wynika jedynie, że koszt związany z przywróceniem budynku do właściwego stanu technicznego, a więc ten m.in. związany z wykonaniem obowiązku w pełnym zakresie, jest znaczny i z ekonomicznego punktu widzenia zasadnym byłoby wykonanie rozbiórki budynku, a nie doprowadzenie go do właściwego stanu technicznego. Ponadto dokumenty te wskazują na bardzo zły stan techniczny budynku, konieczność podjęcia niezwłocznych działań celem zmiany tego stanu, konieczność zachowania bardzo dużej ostrożności przy realizacji jakichkolwiek robót budowlanych przy budynku oraz ich wykonanie przy zastosowaniu odpowiednich zabezpieczeń. Zdaniem PINB znaczny koszty wykonania egzekwowanego obowiązku, a więc kwestie finansowe związane z jego realizacją w żaden sposób nie przesądzają o tym, że obowiązek jest niewykonalny. Nadto zobowiązany nabywając budynek wiedział w jakim stanie on się znajduje i musiał też kalkulować, że doprowadzenie budynku do właściwego stanu technicznego będzie kosztowne. Kwestie finansowe pozostają także bez znaczenia z uwagi na formę ochrony konserwatorskiej jaką został objęty obiekt, a w przypadku takich obiektów chodzi o zachowanie ich w jak najlepszym stanie czy też o przywrócenie ich do należytego stanu technicznego w sytuacji w której ulegną one jakimś uszkodzeniom niezależnie od tego czy uszkodzenia te są skutkiem zaniedbań ich właścicieli, zarządców, upływu czasu czy też działań osób trzecich. Jako bezsporne uznano, że budynek znajduje się w bardzo złym stanie technicznym i trzeba podjąć jak najszybciej działania które zmienią tę sytuację. Na to wskazuje materiał dowodowy zebrany na etapie poprzedzającym wydanie decyzji nakazowych jak i przedłożone ekspertyzy. Sporne jest tylko to czy sytuacja ta powinna zmienić się na skutek rozbiórki budynku czy też jego kapitalnego remontu, bo wykonanie wszystkich obowiązków sprowadza się właśnie do tego drugiego. Zdaniem organu budynek nadaje się do remontu czemu nie zaprzeczają przedłożone ekspertyzy. W ekspertyzie technicznej budowlano-konstrukcyjno-mykologicznej na stronie 20 i 21 we wnioskach i zaleceniach jej autorzy wskazali, że biorąc pod uwagę poczynione przez nich ustalenia budynek należy przewidzieć do rozbiórki. Wskazali przy tym, że odbudowa budynku od poziomu parteru do dachu jest kosztowna oraz kłopotliwa, natomiast remont w tym osuszenie i odgrzybienie istniejących murów ceglanych i wykonanie izolacji stanu zero piwnicy przy nowej konstrukcji nadziemia może okazać się niemożliwe do wykonania ze względu na za małą nośność istniejących ścian piwnic oraz nośność fundamentów i gruntu występującego pod ławami. Co do kosztowności i kłopotliwości wykonania robót PINB wyjaśnił, że nie jest ona równoznaczna z brakiem możliwości wykonania robót remontowych przy budynku związanych z jego poszczególnymi elementami, które zostały wykonane w zasadniczej części z drewna. Ten zapis wskazuje jedynie, że takie roboty budowlane będą kosztowne oraz muszą zostać wykonane w sposób, którym może być trudny w realizacji i wymagać uprzedniego podjęcia szeregu czynności zabezpieczających i stabilizujących konstrukcję budynku, które to uznać należy za czynności składające się na wykonanie robót budowlanych. Tym samym dokument nie dowodzi, że obowiązek jest niemożliwy do wykonania. Co do osuszenia i odgrzybienia istniejących murów ceglanych i wykonania izolacji stanu zero piwnicy przy nowej konstrukcji nadziemia PINB przytaczając stanowiska zamieszczone w opracowaniach przyjął, że autor tego dokumentu odnośnie niemożliwości wykonania tych robót ze względu na zbyt małą nośność istniejących ścian piwnic oraz nośność fundamentów i gruntu występującego pod ławami posłużył się określeniem "może". Uznał on, że okoliczność tego rodzaju może w ogóle nie wystąpić, a autorzy ekspertyzy w tym zakresie nie przeprowadzili odpowiednich badań i sprawdzeń m.in. z uwagi na brak zgody na przeprowadzenie koniecznych w tym zakresie czynności. Ponadto nawet jeśli na etapie wykonania nakazu okazałoby się, że nośność istniejących ścian piwnic oraz nośność fundamentów i gruntu występującego pod ławami okazałaby się niewystarczająca to czynności związane z ich odpowiednim wzmocnieniem również powinny zostać wykonane jako element realizacji nakazu wynikającego z decyzji. Być może powinno to nastąpić przed wykonaniem określonej części nakazu tzn. jak to określili autorzy ekspertyzy przed "wykonaniem nowej konstrukcji nadziemia" skoro sugerują oni, że po tym jak ona powstanie mogłoby być to mocno utrudnione. Co istotne, na etapie tworzenia dokumentacji w oparciu o którą nakazy byłyby realizowane i jej uzgadniania z Dolnośląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków należałoby ustalić czy możliwe byłoby zastosowanie materiałów zamiennych w stosunku do tych pierwotnie użytych, co ewentualnie pozwoliłyby na odciążenie "nowej konstrukcji nadziemia". Jeśli będzie to możliwe sytuacja, o której piszą autorzy ekspertyzy w ogóle nie wystąpi. Tym samym ten zapis nie dowodzi, że egzekwowanego obowiązku nie da się wykonać. Co do stanowiska zaprezentowanego w ekspertyzie dotyczącego konieczności przewidzenia do rozbiórki budynku ze względu na stan techniczny poszczególnych elementów i bezpieczeństwo osób wchodzących i przebywających pracowników oraz koszty remontu, naprawy i wymiany spalonego drewna ze szkieletu wewnętrznego konstrukcji domu PINB także go nie podzielił. Ocenił bowiem, że zagrożeń można uniknąć przez realizowanie robót przy zachowaniu przepisów związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy i dochowanie należytej staranności. Realizacja każdego rodzaju robót budowlanych może stwarzać zagrożenie. Zagrożenie to jest związane z wieloma czynnikami m.in. ze stanem technicznym budynku, czy sposobem ich realizacji. Co do zasady większość robót budowlanych może być wykonywana na wiele różnych sposobów, a dobór odpowiedniej metody uzależniony jest od stopnia ich skomplikowania, zakresu i przyjętej technologii. W przypadku budynku wykonanie robót budowlanych objętych nakazem z uwagi na stan techniczny budynku będzie musiało zostać poprzedzone wykonaniem czynności, które pozwolą na bezpieczną ich realizację. Na taką konieczność z pewnością miały wpływ zaniedbania w odpowiednim zabezpieczeniu obiektu, pomimo upływu znacznego okresu od wydania decyzji nakazowej nie doprowadzono do wykonania jakichkolwiek robót budowlanych, które poprawiłyby stan techniczny budynku czy też zabezpieczyły go choćby przed negatywnym działaniem czynników atmosferycznych. Końcowo analizując problematykę występowania azbestu w budynku oceniono, że pozostaje ona bez znaczenia z punktu widzenia wykonania w nim jakichkolwiek robót budowlanych. Zagadnienie to regulują przepisy rozporządzenia w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest. Realizacja robót budowlanych z poszanowaniem tych przepisów pozwoli na ich bezpieczne wykonanie, celem ich wprowadzenia było przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa. Przeprowadzenie robót remontowych w takim przypadku będzie generować większe koszty niż rozbiórka budynku, niemniej przy ocenie możliwości wykonania nakazu tego rodzaju okoliczności nie świadczą o tym, że egzekwowany obowiązek jest niewykonalny. Usuwane wyroby zawierające azbest będą zastąpione wyrobami niezawierającymi tego surowca. Remont budynku to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Rodzaj zastosowanych materiałów zamiennych musi być jedynie uzgodniony w przewidzianej przepisami prawa formie z Dolnośląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. W złożonym zażaleniu na wyżej opisane postanowienie wniesiono o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego względnie o wstrzymanie wykonania postanowienia i zawieszenie postępowania. Żądania zażalenie oparto na zarzutach naruszenia: - art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ w pełnym zakresie oraz dowolną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceną zebranych w sprawie dowodów, co doprowadziło do uznania, iż w okolicznościach sprawy brak jest przesłanek do umorzenia postępowania, - art. 78 w zw. z art. 75 oraz art. 77 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy w sposób sprzeczny z zasadą zaufania stron do organów władzy publicznej przejawiający się w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w tym nieuwzględnienie w sprawie wniosków przeprowadzonych ekspertyz i powoływanie się przez organ na wyrwane z kontekstu wypowiedzi ekspertów z treści przedłożonych dokumentów przez skarżącego. W zażaleniu przedstawiono argumentację uzasadniającą zarówno zarzuty jak i wnioski instancyjnego środka zaskarżenia. W dniu 9 grudnia 2024 r. DWINB wydał postanowienie nr 1269/2024, którym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej - k.p.a.) utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego przedstawiono stan sprawy oraz zapadłe w dotychczasowym postępowaniu rozstrzygnięcia. Organ II instancji przeprowadził także analizę przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego, w tym w szczególności analizował przesłankę niewykonalności obowiązku, przedstawiając w tym względzie orzecznictwo sądowoadministracyjne. W ramach własnych rozważań DWINB wyjaśnił, że podstawę prawną egzekwowanej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.). W sentencji decyzji PINB wskazano, że nakazane roboty budowlane należało wykonać w terminie 18 miesięcy od dnia kiedy stanie się ona ostateczna. Termin na wykonanie nakazanych robót budowlanych upłynął w dniu 24 listopada 2023 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 7 lutego 2023 r., oddalił skargę na decyzję, zatem istnieje w obrocie prawnym decyzja ostateczna, z której można wywieść obowiązek wskazany w tytule wykonawczym. Decyzji takiej służy domniemanie legalności, które oznacza że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Po dacie upływu terminu wykonania obowiązku, obowiązek tenże, nałożony prawomocną decyzją powinien zostać bezwzględnie wykonany. Wskazując na niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz na podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ II instancji zaznaczył, że wskazane przeszkody wykonania egzekwowanego obowiązku miały mieć charakter zarówno faktyczny jak i prawny. Zobowiązany podał, iż występowanie w nieruchomości azbestu, wilgoci i owadów ma powodować, że obiekt powinien zostać rozebrany, a nadto nie istnieją żadne możliwości techniczne pozwalające wykonać obowiązki nałożone decyzję ostateczną, a sam budynek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej i grozi katastrofą budowlaną. Organ II instancji podzielił w wyżej wskazanym zakresie stanowisko PINB, że załączona do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego dokumentacja nie wykazuje, że zachodzi obiektywna niemożliwość do wykonania prac składających się na nakazane decyzją obowiązki. Według DWINB nakazane prace, także w przypadku wystąpienia w miejscu ich realizacji azbestu i kwestie zgodnego z prawem wykonania takich robót regulują przepisy, a w szczególności przepisy rozporządzenia w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest. Realizacja robót budowlanych z poszanowaniem tych przepisów pozwoli na ich bezpieczne wykonanie, celem ich wprowadzenia było przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa. Wedle organu z przedłożonych ekspertyz wynika wyłącznie, że koszt związany z przywróceniem budynku do właściwego stanu technicznego jest znaczny i z ekonomicznego punktu widzenia zasadnym byłoby wykonanie rozbiórki budynku, a nie doprowadzenie go do właściwego stanu technicznego. Przedłożone dokumenty wskazują na bardzo zły stan techniczny budynku, konieczność podjęcia niezwłocznych działań celem zmiany tego stanu, konieczność zachowania bardzo dużej ostrożności przy realizacji jakichkolwiek robót budowlanych przy budynku oraz ich wykonanie przy zastosowaniu odpowiednich zabezpieczeń. Znaczny koszty wykonania egzekwowanego obowiązku, a więc kwestie finansowe związane z jego realizacją w żaden sposób nie przesądzają o tym, że obowiązek jest niewykonalny. Dalej argumentowano, że w przypadku obiektu objętego obowiązkiem kwestie finansowe pozostają bez znaczenia z uwagi na formę ochrony konserwatorskiej jaką został on objęty. W przypadku takich obiektów chodzi o zachowanie ich w jak najlepszym stanie czy też o przywrócenie ich do należytego stanu technicznego w sytuacji, w której ulegną one jakimś uszkodzeniom niezależnie od tego czy uszkodzenia te są skutkiem zaniedbań ich właścicieli, zarządców, upływu czasu czy też działań osób trzecich. Budynek którego dotyczy obowiązek znajduje się w bardzo złym stanie technicznym i trzeba podjąć jak najszybciej działania, które zmienią tę sytuację. Zdaniem organu odwoławczego PINB słusznie uznał, iż ekspertyzy nie wykazują niemożliwości remontu. W przedstawionej ekspertyzie technicznej budowlano-konstrukcyjno-mykologicznej we wnioskach i zaleceniach jej autorzy wskazali, że biorąc pod uwagę poczynione przez nich ustalenia budynek należy przewidzieć do rozbiórki. Wskazali przy tym, że odbudowa budynku od poziomu parteru do dachu jest kosztowna oraz kłopotliwa w wykonaniu. Twierdzenia dotyczące tego, że remont w tym osuszenie i odgrzybienie istniejących murów ceglanych i wykonanie izolacji stanu zero piwnicy przy nowej konstrukcji nadziemia może okazać się niemożliwy do wykonania ze względu na zbyt małą nośność istniejących ścian piwnic oraz nośność fundamentów i gruntu występującego pod ławami nie pozwala na uznanie, że ekspertyza stwierdza rzeczywistą i aktualna niemożliwość wykonania obowiązku lecz wyłącznie potencjalne zagrożenie. Nie zgodzono się też z zarzutem zażalenia wskazującym, iż organ nadzoru budowlanego nie jest obowiązany do wykazania możliwości wykonania remontu lecz do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Strona powołując się na przesłankę umorzenia postępowania, niewykonalność ze względu na brak możliwości technicznej przedstawiła dokument, który sugeruje wyłącznie, że zachodzi możliwość niewykonalności, nie przytacza żadnego dowodu na rzeczywistą niewykonalność lecz wyłącznie potencjalne zagrożenie. Organ ustalając stan rzeczywisty nie może przyjmować za aktualnie zrealizowane stany wyłącznie możliwe. Względem twierdzeń zażalenia dotyczących zawarcia we wnioskach i zaleceniach ekspertyzy zaleceń dotyczących rozbiórki ze względu na stan techniczny i bezpieczeństwo osób wchodzących pracowników oraz koszty remontu, naprawy i wymiany spalonego drewna ze szkieletu wewnętrznego konstrukcji domu organ II instancji nie uznał ich zasadności. W uzasadnieniu postanowienia przywołano i podzielono rozważania organu I instancji sprowadzające się do konieczności dochowania należytej staranności i przepisów bhp w trakcie wykonywania robót budowlanych. Podobne poglądy zaprezentowano względem twierdzeń związanych z występowaniem azbestu, wilgoci i owadów. W końcowej części uzasadnienia postanowienia nie podzielono pozostałych twierdzeń. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz przeprowadzenie dowodów z protokołu wizji lokalnej z dnia 10 grudnia 2024 r. na okoliczność jej treści i stanu nieruchomości oraz uzupełnienia do wniosków ekspertyzy z 20 sierpnia 2024 r. na okoliczność jej treści, w szczególności niemożliwości wykonania obowiązków narzuconych przez PINB, konieczności rozbiórki nieruchomości w celu usunięcia z niej azbestu. Żądania skargi oparto na zarzutach naruszenia: 1. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ w pełnym zakresie oraz dowolną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranych w sprawie dowodów, co doprowadziło do uznania, iż w okolicznościach sprawy brak jest przesłanek do umorzenia postępowania, przez co wydano postanowienie, które narusza słuszny interes strony, w tym skutkowało nałożeniem grzywny w celu przymuszenia, pomimo niewykonalności egzekwowanego obowiązku, 2. art. 78 w zw. z art. 75 oraz art. 77 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy w sposób sprzeczny z zasadą zaufania stron do organów władzy publicznej przejawiający się w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w tym nieuwzględnienie w sprawie wniosków przeprowadzonych ekspertyz i powoływanie się przez organ na wyrwane z kontekstu wypowiedzi ekspertów z treści przedłożonych dokumentów przez skarżącego. 3. art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, 4. art. 80 k.p.a. przez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności treści przedłożonych ekspertyz poprzez uznanie, iż nie zawierają ona jasnych i jednoznacznych sformułowań, które wskazywałaby na niewykonalność obowiązku, podczas gdy w ekspertyzach jasno wynika, iż obowiązki nałożone są niewykonalne, 5. art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż przepis ten ustanawia obowiązek rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, przy ustalaniu stanu faktycznego w sprawie, której przedmiotem jest nałożenie obowiązku bądź ograniczenia lub odebrania stronie uprawnienia, w razie gdy zgromadzony materiał dowodowy budzi wątpliwości co do stanu faktycznego, a wątpliwości tych nie da się usunąć pomimo, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu; 6. art. 7a § 1 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony co przejawiało się w ustaleniu, iż w okolicznościach sprawy nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niewykonalność nałożonego obowiązku, 7. art. 119 § 1 u.p.e.a. art. 27 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 7, 77 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału i uznanie, iż w sprawie nie zachodzi niewykonalność obowiązku skutkująca umorzeniem postępowania egzekucyjnego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika iż obowiązki są trwale niewykonalne; 8. art. 138 §1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia organu I instancji. W uzasadnieniu pisma procesowego rozwinięto argumentację dotyczącą zredagowanych na wstępie zarzutów. Zdaniem autora skargi w okolicznościach sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której istnieją trwałe i niezależne od zobowiązanego przyczyny uniemożliwiające jego wykonanie nakazu. Aktualny poziom wiedzy i techniki uniemożliwiają skarżącemu wykonanie nałożonego na niego obowiązku. Organy administracyjne negując stanowisko skarżącego ograniczają się w istocie do wskazania, że ich zdaniem nie zachodzi obiektywna niemożliwość wykonania prac, nie wskazują w treściach uzasadnień swoich rozstrzygnięć w jaki sposób należałoby zatem takie prace wykonać, w jaki sposób usunąć wszechobecny azbest z konstrukcji budynku, wszechobecną pleśń czy owady. Bagatelizują ponadto stan stropu i nośność nieruchomości. DWINB całkowicie pomija, iż dotychczas żadna instytucja, w tym konserwatorzy zabytków, czy inspektorzy nadzoru budowlanego nie posiadali wiedzy w zakresie specyfiki konstrukcji i produkcji elementów tego typu nieruchomości, oraz zastosowania zabójczego azbestu w konstrukcji. Żaden organ w istocie nie był i nie jest zainteresowany współpracą, oraz pomocą skarżącemu w zakresie ww. nieruchomości. Skarżący wobec stanowiska organów, niepopartych żadną wiedzą specjalistyczną, a wywodzących się z wyrwanych z kontekstu fragmentów przedłożonych ekspertyz, zlecił na własny koszt przeprowadzenie kolejnej ekspertyzy uzupełniającej. Organy błędnie oceniły przedłożone przez skarżącego dokumenty, stąd do skargi dołączono kolejny dokument eksperta. Z jego wniosków wynika jednoznacznie, iż usunięcie płyt izolacyjnych w ścianach drewnianych budynku jest możliwe do wykonania jedynie w drodze rozbiórki budynku, a odsłonięcie szkieletu stwarza zagrożenie katastrofą budowlaną. Zdaniem autora opinii budynek powinien zostać rozebrany. Podniesiono także, że skarżący nie wykonuje prac z uwagi na to, iż są one kosztowne, a z uwagi na to, iż nie są możliwe do zrealizowania. Oczywistym jest, iż z uwagi na stan nieruchomości, materiały z jakich został zbudowany, o czym organy ani skarżący nie wiedzieli do czasu przeprowadzenia profesjonalnych ekspertyz, i skażenie nałożonych obowiązków nie da się wykonać, a budynek należy w istocie odtworzyć od podstaw. DWINB w treści swojego orzeczenia zmusza właściciela nieruchomości do podjęcia ryzyka i do narażenia życia lub zdrowia innych ludzi. Mimo wniosków ekspertyz, iż nośność istniejących ścian, piwnic i fundamentów jest wątpliwa i stanowi zagrożenie, organ wskazuje, iż jest ono jego zdaniem jedynie potencjalne. Wobec tego wartość historyczną nieruchomości, która okazała się zbudowana z azbestu, a jest zniszczona przez tony wody, które zalały ją w czasie pożaru, a kolejno przez pleśń i owady, organ stawia ponad dobro ludzkie. W treści skargi zaznaczono, że organ odnosząc się do obecności azbestu w nieruchomości powołuje się na przepisy regulujące wykonywanie takich prac, całkowicie zapominając jednocześnie o braku nośności nieruchomości, wątpliwych fundamentach oraz iż samo rozpoczęcie robót spowoduje nic innego jak katastrofę budowlaną. Organ pomija także konieczność usunięcia azbestu ze ścian. Jak powszechnie wiadomo, wszystkie kraje UE zobowiązane są do pozbywania się z nieruchomości tego niebezpiecznego materiału. Istotnym także jest, że nieruchomość jest przeznaczona na cele mieszkalne, więc oczywistym jest, iż azbest w niej nie może pozostać. Wykonanie nakazanych prac w żaden sposób nie spowoduje, iż nieruchomość przestanie zagrażać zdrowiu i życiu ludzi. Nie zgodzono się z twierdzeniem organu, uznając je za niezasadne, że zapis w ekspertyzie technicznej budowlano-konstrukcyjno-mykologicznej, "mogą okazać się niemożliwe do wykonania" świadczy o tym, iż remont jest możliwy. Organ, zamiast rzeczowo wyjaśnić w jaki sposób można przeprowadzić remont, skoro twierdzi, że jest to możliwe, wdaje się w polemikę z treścią ekspertyz, jednocześnie nie przedstawiając własnych badań, dokumentów, opracowań czy instrukcji. Organ zakłada, że azbest można zastąpić innym materiałem, co rzeczywistości jest niemożliwe do wykonania. Dalej w skardze negowano wykonanie wskazanych robót podając, że z uwagi na zniszczenie po pożarze, w zasadzie w całości więźby dachowej, nie sposób jej odtworzyć, także z przyczyn biologicznych, bowiem konstrukcja budynku, z uwagi na zniszczenia spowodowane przez pożar i owady jest niestabilna. Nakazanie całościowego zakrycia dachu bez wątpienia spowoduje wzrost zagrzybienia w środku oraz zintensyfikowanie pylenia azbestu. Nie można także wymienić stropów, a tym bardziej ich zasypać, dodatkowo obciążyć, ponieważ również całkowicie spłonęły w czasie pożaru, na co wskazywała ekspertyza dołączona do akt, także biologicznie zniszczenia konstrukcji budynku to uniemożliwiają. Podobnie z osuszeniem zawilgoconych stropów, czy naprawy ścian zewnętrznych i elementów konstrukcyjnych, oraz innych prac wskazanych przez organ są to prace niewykonalne z uwagi na stan nieruchomości, oraz całkowicie zniszczone elementy konstrukcji, fundamenty, które nie spełniają swojej roli i żadnych norm. Budynek jest nieodwracalnie zniszczoną ruiną i nie nadaje się do remontu. Aby pozbyć się azbestu należy wyburzyć i utylizować wszystkie elementy budynku, co z kolei równoznaczne jest z jego rozbiórką. Nie istnieją żadne techniczne możliwości na pozbycie się trującego azbestu, toksycznych grzybów i zniwelowanie zniszczeń mechanicznych spowodowanych przez owady, inne niż rozbiórka budynku i fachowa utylizacja wszystkich jego elementów. Poprzez opisany w ekspertyzach proces pylenia, a także zadymienie, powiązane z ekstremalnie wysoką temperaturę, stosowanie m.in. wody do gaszenia pożaru, azbest przeniknął do wszystkich elementów budynku i nie istnieje żadna technologia, aby go stamtąd skutecznie usunąć w inny sposób, niż poprzez wskazaną rozbiórkę całego budynku. Oceniając, że organ swoje poglądy opiera w istocie na własnym uznaniu skarżący podniósł, że organ nie przeprowadził żadnych dowodów, własnych ekspertyz, nie pojawił się na terenie nieruchomości mimo wielokrotnych próśb ze strony skarżącego, nie sprawdził jej obecnego stanu oraz okoliczności powoływanych przez właściciela nieruchomości. Nadto nie reaguje na zagrożenie, jakie stwarza budynek. Stanu nieruchomości nie zna PINB ani DWINB. Organ pomija również okoliczność, iż już w wyniku powodzi w 1997 r. bardzo ucierpiała podmurówka budynku, a zawilgocenie to nie było usuwane przez poprzednich właścicieli. W okresie dwóch dekad skażenie nieruchomości nasiliło się, a obecnie nastąpiła całkowita degeneracja tego elementu budynku. Organ w okolicznościach sprawy, negując twierdzenia skarżącego, bazuje prawdopodobnie także na starej, w ocenie skarżącego, w istocie nieaktualnej ekspertyzie, która potwierdza, iż po pożarze budynek został porażony przez pleśń. Oczywistym jest, iż po latach skażenie jest jeszcze większe. W ekspertyzie z 2019 r. wprost wskazano, iż bez ekspertyzy straży pożarnej, nie sposób określić uszkodzeń nieruchomości. Skoro zatem taka ekspertyza nie została nigdy przeprowadzona przez organy, a na pewno nie znajduje się w aktach postępowania, to oznacza, że organ bazuje na dokumencie po pierwsze nieaktualnym, a po drugie co najmniej niepełnym. Co z kolei potwierdza tezę skarżącego, iż organ nie ma żadnej wiedzy o rzeczywistym stanie nieruchomości. W treści uzasadnienia skargi podano też, że skarżący, wbrew narracji organu, nie skłania go "do badania okoliczności podważających słuszność decyzji ostatecznej." Okoliczności, na które powołuje się właściciel są okolicznościami nowymi, w 2022 r. nie istniały ekspertyzy wskazujące jednoznacznie, iż nieruchomość zbudowana jest w znacznej mierze z azbestu, a jej konstrukcja grozi zawaleniem z uwagi na wszechobecne owady, grzyb i pleśń. Te informacje właściciel pozyskał tylko i wyłącznie na skutek własnej inwencji (wizyty, poszukiwania informacji i dokumentacji w muzeum w Niemczech, nieustannych konsultacji z ekspertami, współpracy z architektem, wizyt specjalistów z różnych dziedzin, współpraca ze specjalistami itp.. Oczywistym jest, iż to obecny stan nieruchomości oraz stan fundamentów, stropów i ścian oraz materiały z jakich został zbudowany, o czym PINB nie wiedział wydając decyzję, która stała się ostateczna, powodują niewykonalność obowiązku nałożonego na skarżącego. Organ wskazuje w decyzji, iż wbrew twierdzeniu skarżącego w zażaleniu organ nadzoru budowlanego nie jest obowiązany do wykazania możliwości wykonania remontu lecz do ustalenia stanu faktycznego sprawy tymczasem właśnie fakt niemożliwości przeprowadzenia prac stanowi przesłankę niewykonalności obowiązku. Skoro jak wskazuje organ skarżący powołując się na przesłankę umorzenia postępowania niewykonalność ze względu na brak możliwości technicznej przedstawił dokument, który sugeruje wyłącznie, że zachodzi możliwość niewykonalności nie przytacza żadnego dowodu na rzeczywistą niewykonalność lecz wyłącznie potencjalne zagrożenie, skarżący przedłożył do skargi kolejny dokument ekspercki który wprost wskazuje na rzeczywistą niewykonalność obowiązków. Kolejno pokreślono, że skarżący nie zgadza się z ustaleniem organu, iż wykonanie nałożonych obowiązków obecnie jest możliwe zarówno pod względem faktycznym jak i prawnym. Organy w sposób wyrywkowy podchodzą do przedłożonych przez skarżącego dokumentów w postaci ekspertyz. Wnioski ekspertyz wprost wskazują, iż nie sposób wykonać narzuconych przez organ prac, bowiem stan budynku na to nie pozwala. Wobec tego polemika organu oparta na założeniach, a nie na wiedzy specjalistycznej, jest całkowicie błędna. Wskazując na akta administracyjne, w tym na protokół kontroli z 2018 r. skarżący zwrócił uwagę na skalę zniszczeń nieruchomości będących skutkiem pożaru. Już wtedy bezsprzecznie budynek był zawilgocony, po zalaniu go tonami wody użytej podczas prac gaśniczych, a konstrukcja i wszystkie elementy budynku nieodwracalnie zdewastowane. Stąd zarzucanie skarżącemu doprowadzenia obiektu do ruiny, co feruje organ w każdym swoim piśmie, bez wątpienia jest zatem sporym nadużyciem. Zdaniem autora skargi organy kreują właściciela na osobę kompletnie nie zainteresowaną stanem nieruchomości, dążącego do jego zrujnowania. Tymczasem robi on wszystko, aby przede wszystkim zapobiec niebezpieczeństwu, jakie nieruchomość stwarza dla życia i zdrowia ludzi, a kolejno z uwagi na jego zdaniem brak innej możliwości, odbudowanie budynku. Właściciel nieruchomości, na skutek własnej inicjatywy, a nie jakiegokolwiek nakazu organu, po powzięciu informacji ze sporządzonych na jego zlecenie ekspertyz, we właściwy sposób, dodatkowo oznaczył i zabezpieczył teren nieruchomości, umieszczając wiele tablic ostrzegawczych, poprzez zabezpieczenia mechaniczne, uniemożliwiając dostęp osób postronnych do budynku. Końcowo podniesiono, że od listopada 2018 r. PINB był świadom zagrożeń, jakie wynikają z fatalnego stanu budynku po pożarze. Już wtedy stanowił on poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Z uwagi na jak się okazało, całkowite skażenie obiektu azbestem, rozprzestrzeniające się toksyczne grzyby, oraz nieodwracalne zniszczenia struktury wszystkich elementów budynku, spowodowane przez owady, powodujące brak stabilności konstrukcji, obecnie w każdej chwili może nastąpić katastrofa budowlana. Stan budynku, w jakim się on znajduje, nie wynika z zaniedbań skarżącego, a jest skutkiem pożaru, oraz czynników niezależnych od właściciela. Organ ponadto posiada wiedzę, iż właściciel wystąpił do odpowiedniego ministerstwa o wykreślenie nieruchomości z rejestru zabytków. W dniu 10 grudnia 2024 r. odbyły się oględziny prowadzone przez pracownika Narodowego Instytutu Dziedzictwa, który w protokole oględzin wskazał wprost, iż stan nieruchomości jest awaryjny. W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że po zapoznaniu się z jej treścią nie znaleziono podstaw do uchylenia własnego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej p.p.s.a.). Mając na względzie wskazane kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli tut. Sądu podlegała postanowienie DWINB z dnia 9 grudnia 2024 r., nr 1269/2024 utrzymujące w mocy postanowienie PINB dla miasta Wrocławia z dnia 18 października 2024 r., nr 2154/2024 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 września 2024 r. mającego doprowadzić do wykonania obowiązku polegającego na usunięciu występujących nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego dwulokalowego (zabytkowej [...]) przy ul. [...] we W. mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, poprzez wykonanie robót budowlanych wskazanych w 7 punktach. Na wstępie rozważań, w dużej mierze ze względu na konstruowane zarówno w skardze jak i wcześniej w zażaleniu zarzuty, należy zaznaczyć, że weryfikowana jest obecnie legalność aktu administracyjnego zapadłego w postępowaniu egzekucyjnym, którego źródłem jest decyzja administracyjna nakładająca na skarżącego określone obowiązki. W niniejszej sprawie PINB orzekł decyzją z dnia 18 lutego 2022 r., nr 357/2022. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z jego brzmieniem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3) albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (pkt 4) organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Powołany przepis umieszczony jest w Rozdziale 6 ustawy, zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych", w którym wskazano, że zgodnie z art. 61 właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Ten ostatni stanowi zaś, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Okoliczności wyczerpujące przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1, czyli stan zagrożenia życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, co do zasady musi być wiązany z zużyciem lub uszkodzeniem obiektu. Z kolei wydana na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego decyzja powinna uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Istotą nakazu wydanego na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie jest przywrócenie stanu sprzed wystąpienia stwierdzonych okoliczności powodujących zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, lecz doprowadzenie do stanu, w którym zagrożenia te zostaną wyeliminowane. Rodzaj nałożonych obowiązków będzie każdorazowo zależał od skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości. W świetle art. 66 ust. 1 omawianej ustawy nie ma znaczenia dlaczego doszło do stwierdzonych nieprawidłowości, bowiem zastosowanie tego przepisu nie wiąże się ze sposobem powstania, a jedynie z faktem zaistnienia opisanych tam sytuacji. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w pkt 1 - 4 obliguje organ do nakazania, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie, a podejmowana w tym zakresie decyzja ma charakter związany. Co istotne wskazana wyżej decyzja PINB została utrzymana w mocy decyzją DWINB z dnia 24 maja 2022 r., nr 545/2022. Wywiedziona skarga została oddalona prawomocnym w chwili obecnej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2023 r., (sygn. akt II SA/Wr 561/22) Wobec funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji nakazującej skarżącemu wykonanie określonych obowiązków, w terminie, który zresztą dawno wyekspirował, trudno w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego podejmować ze skarżącym polemikę dotyczącą stanu technicznego przedmiotowego budynku czy wręcz nowych okoliczności wynikających z opracowań sporządzonych i przedkładanych po wydaniu decyzji. W sprawie jako oczywisty jawi się zły stan techniczny budynku mieszkalnego. Okoliczność ta, stanowiąca impuls dla służb nadzoru budowlanego do władczej interwencji, w żaden sposób nie była i nie jest kwestionowana na etapie postępowania egzekucyjnego, a wręcz rzeczony stan techniczny budynku kwalifikuje go zdaniem skarżącego wyłącznie do rozbiórki. Niemniej jednak w sensie formalnym właściwy organ orzekł merytorycznie w sprawie, owe orzeczenie jako ostateczne funkcjonuje w obrocie prawny, zaś fakt niewykonania wymienionych w decyzji robót budowlanych poskutkował prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego zapadło postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego i obecnie zaskarżone postanowienie utrzymujące je w mocy. Sąd w składzie orzekającym, po zapoznaniu się z twierdzeniami skarżącego opierającymi się niejednokrotnie na periodycznie sporządzanych i przedkładanych opracowaniach pragnie podkreślić, że tego rodzaju argumentacja dotyczy w istocie ostatecznej decyzji, a tylko w znikomej części czy też jedynie pośrednio postępowania egzekucyjnego. Z akt administracyjnych w sposób jednoznaczny wynika bowiem, że zły stan techniczny budynku dodatkowo pogłębiony zdarzeniem losowym tj. pożarem spowodował wydanie nakazu, który w swej istocie obejmował usunięcie najbardziej ewidentnych nieprawidłowości i zagrożeń. Organy orzekały w oparciu o wówczas zgromadzony materiał dowodowy i ewentualne kwestionowanie decyzji, co zresztą miało miejsce, poprzez wskazywanie tego rodzaju dowodów winno się ziścić na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Nowe okoliczności czy nowe dokumenty, które dotyczą stanu technicznego budynku, a które to mogą lecz nie muszą mieć znaczenie dla kształtu wydanego nakazu, nie podlegają weryfikacji w tak szerokim zakresie, jak oczekuje tego skarżący w postępowaniu egzekucyjnym. W niniejszej sprawie skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika świadczącego zawodowo pomoc prawną, któremu zapewne znane są ewentualne możliwości inicjowania trybów nadzwyczajnych służących weryfikacji decyzji administracyjnej choćby na podstawie art. 145 k.p.a. ze względu na okoliczności, na które powołuje się w zażaleniu czy w skardze. Nie jest jednak właściwym etapem badania tej problematyki przez organy postępowanie egzekucyjne, czy też przez Sąd postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie ze skargi na rozstrzygnięcie zapadłe w toku postępowania egzekucyjnego właśnie. Zdaniem składu orzekającego zarówno PINB dla miasta Wrocławia jak i DWINB w zakresie adekwatnym przeprowadziły analizę wskazywanych przez skarżącego okoliczności na gruncie przepisów u.p.e.a. w toku postępowania egzekucyjnego. Jeżeli bowiem chodzi o postępowanie egzekucyjne to jego istotą jest przymusowe wykonanie obowiązków wymienionych w u.p.e.a. w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania tych obowiązków. Z drugiej zaś strony obowiązkiem wierzyciela (którym w przedmiotowej sprawie jest PINB dla miasta Wrocławia) jest doprowadzenie do wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Okolicznością, na którą powoływała się strona skarżąca domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego była niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Obowiązek o charakterze niepieniężnym jest obowiązkiem polegającym na spełnieniu świadczenia innego niż pieniężne lub na podjęciu danej czynności bądź określonego zachowania. Niewykonalność obowiązku może wiązać się z niewykonalnością aktu, z którego obowiązek ten wynika. W literaturze wskazuje się, że przez wykonalność rozumie się zdolność (zdatność) aktu do tego, aby był podstawą egzekucji. Akt wykonalny to taki, który ze względu na treść nadaje się do wymuszenia w drodze egzekucji. Niewykonalność obowiązku prowadzi do niewykonalności aktu administracyjnego nakładającego ten obowiązek. Niewykonalność obowiązku może mieć przyczynę faktyczną bądź prawną. Niewykonalność obowiązku ma charakter faktyczny, kiedy istnieje rzeczywista przeszkoda, obiektywnie wykluczająca określone zachowanie się. Nie będą jednak tego rodzaju przeszkodą negatywne nastawienie zobowiązanych do realizacji obowiązków, względy finansowe, ekonomiczne czy też trudności techniczne. Z kolei z niewykonalnością o charakterze prawnym mamy do czynienia wówczas, gdy istnieją prawne zakazy lub nakazy, które są nieusuwalnymi przeszkodami w realizacji egzekwowanego obowiązku. O niewykonalności obowiązku można mówić także wtedy, gdy jego realizacja wiązałaby się z dokonaniem czynu niedozwolonego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, co pociągałoby za sobą odpowiedzialność odszkodowawczą, bądź też z dokonaniem czynu zabronionego w rozumieniu prawa karnego. Sytuacja taka w kontrolowanej sprawie także nie występuje. W istocie prowadząc polemikę z organami skarżący bazując na sporządzonych na jego zlecenie dokumentach prywatnych stara się dowieść, że przedmiotowy budynek jest w takim stanie technicznym, który ze względu na m.in. zagrzybienie, zniszczenie fundamentów, które nie spełniają swojej roli i żadnych norm, konieczność usuwania azbestu, niemożność dodatkowego obciążenia stropów czy nośność istniejących ścian nie pozwala na wykonanie nakazu wynikającego z ostatecznej decyzji. Zatem wręcz jako logiczna jawi się tego rodzaju konkluzja, że finalnie skarżący nie tylko nie godzi się z postanowieniem o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale przede wszystkim nie godzi się z treścią samej decyzji, która to jako ostateczna i legalna, co wynika z treści wyroku tut. Sądu z dnia 7 lutego 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 561/22) funkcjonuje w obrocie prawnym. Trzeba w tym miejscu zdecydowanie podkreślić, że tego rodzaju zabieg nie może mieć miejsca w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem Sądu organy w niniejszym przypadku trafnie uznały, że nie może być mowy o niewykonalności spornych obowiązków. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym powinna oznaczać, że istnieją trwałe, niezależne od zobowiązanego, przyczyny, o charakterze prawnym lub faktycznym, uniemożliwiające w sposób nieusuwalny jego wykonanie (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2020r., II OSK 714/18 - CBOSA). Niewykonalność obowiązku powinna mieć charakter zobiektywizowany, wobec czego nie powinno się jej odnosić do przypadków, w których formułowane przez zobowiązanego problemy z wykonaniem obowiązku mają charakter pozorny, albowiem ich podłożem jest dostrzegalne zainteresowanie utrzymaniem przez zobowiązanego dotychczasowego stanu rzeczy. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Bez znaczenia są przy tym ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Badając przesłankę niewykonalności obowiązków podniesioną przez stronę należy wyjaśnić, że jakkolwiek niewykonalność obowiązku można wiązać z niewykonalnością aktu, z którego obowiązek ten wynika, tym niemniej w przypadku egzekwowania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej ocena, czy dany obowiązek jest niewykonalny powinna zostać przeprowadzona w ramach nadzwyczajnego postępowania przez organ administracji w związku z tym, iż niewykonalność decyzji istniejąca w dniu jej wydania jest wadą kwalifikowaną, która powinna pociągać za sobą stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Dopóki istnienie takiej wady nie zostanie stwierdzone przez właściwy organ w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, dopóty decyzji przysługuje domniemanie zgodności z prawem i powołanie się na tę wadę przez zobowiązanego jest nieskuteczne. Przesądzenie o niewykonalności obowiązku mogłoby w takim przypadku być bowiem równoznaczne z oceną zasadności obowiązku, czego organ egzekucyjny w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie może w żadnym razie badać. Powyższe stanowisko nie budzi wątpliwości tak w dotychczasowym orzecznictwie (tak m.in. NSA w wyroku z 23 lipca 2019 r., II OSK 1908/18 i 2 sierpnia 2022r., II OSK 2442/19, CBOSA), jak i w piśmiennictwie (por. D. R. Kijowski [w:] System Administracyjnego Prawa Procesowego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające. Tom III. Część 1. Zagadnienia ogólne, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2020, s. s. 923). Stąd też przyjdzie podzielić poglądy orzekających w sprawie organów, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna okoliczność, która mogłaby świadczyć o niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. W ocenie sądu przeszkody wskazywane przez skarżącego nie mają charakteru obiektywnego i nieusuwalnego. Nadto powołane i dołączone przez skarżącego opracowania nie dają podstaw do uznania, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zaistniała niewykonalność obowiązku. Trzeba mieć też w polu widzenia fakt skontrolowania przez tutejszy Sąd decyzji nakładającej na skarżącego obowiązki i oddalenia skargi. Dodatkowo zasadnicze twierdzenia wyprowadzane z opracowań dotyczących budynku zmierzające do uznania niewykonalności decyzji powstały już po zakończeniu postępowania, a nie podczas tego postępowania. Skoro dopiero po wydaniu decyzji i zweryfikowaniu jej przez Sąd skarżący podjął tego rodzaju działania trudno aktualnie oceniać czy i ewentualnie jakie miały by one znaczenie przy wydawaniu decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych. Nic nie wskazuje na to by skarżący nie mógł z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w toku postępowaniu. W decyzji mowa jest o robotach budowlanych, które mają na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Jeżeli by oceniać sam rodzaj obowiązków to trzeba zdecydowanie zaznaczyć, że przy obecnej technice i technologii proces budowlany w prawie każdym przypadku w sensie technicznym jest wykonalny. Ewentualne trudności zasadniczo są usuwalne lecz problematyczny w tym względzie bywa czynnik ekonomiczny, czas na wykonanie zadania lub też konieczność zaangażowania odpowiednich sił i środków. Biorąc nawet pod uwagę sygnalizowane problemy w przedłożonych opracowaniach nie sposób uznać aby stanowiły one nieusuwalną i niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do obowiązków zawartych w 7 punktach sentencji decyzji PINB dla miasta Wrocławia z dnia 18 lutego 2022 r., nr 357/2022. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Organy administracji prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten pozwala sądowi na skierowanie do rozpoznania poza rozprawą sprawy, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek rozpoznania zażalenia w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło