II SA/Wr 883/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D., M., J. i M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia ... w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia .... uchylającym postanowienie nr ... Zarządu Powiatu w T. z dnia .... r. w sprawie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno- bytowym i umarzającym postepowanie organu I instancji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 27 września 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OZ 816/13) oddalił zażalenie wnioskodawców złożone na ww. postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i wpisu sądowego od zażalenia wnioskodawcy ponownie wystąpili o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 2.738 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dnia 2 lutego 2014 r. wnioskodawcy oświadczyli, że nie pobierając świadczeń z pomocy społecznej, a kredyt jest "ich sprawą" i "dane takie są chronione, a oni nie mają zaufania do urzędników". Dodali, że dane o ich sytuacji materialnej są Sądowi znane, a "wysokość ich wydatków jest taka jak w złożonych poprzednio dokumentach". Przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być jedynie stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawców. Co więcej- jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 2013 r., I OZ 712/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl– Sąd nie ma obowiązku przy kolejnym wniosku zajmować się w ogóle ponownie oceną tych samych okoliczności i argumentów przedstawionych już we wcześniejszym wniosku. To na osobie skarżącego ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniały obecnie przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem skarżący po pierwsze- w ogóle nawet nie wypowiedzieli się w tej kwestii. Po drugie- przedstawione przez nich we wniosku okoliczności są zasadniczo tożsamymi z tym, które już podnosili w swoim wcześniejszym wniosku. O tym, że sytuacja materialna skarżących nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie- poprawiła się świadczyć może m.in. wysokość aktualnie osiąganego przez nich dochodu -2.738 zł (poprzednio 1.849 zł), gdy ich wydatki są- jak twierdzą w piśmie z dnia 2 lutego 2014 r.- "takie jak w złożonych poprzednio dokumentach". Zauważyć należy również, iż skarżący w kilkunastu innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach zatrudnili nie tak dawno zawodowego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, iż bieżący wniosek skarżących nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę ich sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo wezwania wnioskodawcy nie wyjaśnili bowiem, znów wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację materialną np. nie wskazali od kogo konkretnie i w jakiej wysokości otrzymują (pożyczają) środki finansowe na swoje wydatki, które przekraczają wysokość ich dochodu; nie wskazali także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 788 ze zm.]), a przynajmniej o opłacenie kosztów sądowych niniejszego postępowania (w szczególności, iż ww. dzieci są współskarżącymi); nie wyjaśnili także dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywali wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie może także opłacić kosztów niniejszego postępowania; nie przedłożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość. Skarżący nadto nie określili i nie udokumentowali swoich niezbędnych wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. A wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (2. 738 zł) oraz nie przedstawienie i nie udokumentowanie struktury swoich niezbędnych wydatków oraz uwzględniając wysokość jedynych na tym etapie postępowania kosztów sądowych (wpis sądowy od zażalenia- 100 zł i wpis sądowy od skargi- 200 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawców stać na to, aby sfinansować ww. opłaty sądowe. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich), tym bardziej, że skarżący przyznali, że od dłuższego czasu systematycznie korzystają z kredytów, którymi opłacają różne swoje wydatki. Postępowanie w przedmiocie przyznanie prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie takiej osoby jest wykazanie (tj. przekonanie Sądu) za pomocą wszelkich dostępnych środków, iż spełnia przesłanki do przyznania takiej pomocy. W przedmiotowej sytuacji nie znajdują zatem zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 ze zm.), bowiem ustawa ta w ust. 2 art. 1 stwierdza, iż przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce m.in. ze względu na dobro danej osoby. Podkreślić przy tym jednak należy, iż obowiązkiem każdego pracownika Sądu jest zachowanie w tajemnicy informacji jakie uzyskał w związku z wykonywanie swoich czynności służbowych. Zauważyć należy, iż większość z żądanych w wezwaniu zaświadczeń i wyjaśnień nie jest czasochłonne i nie wymaga wizyt w urzędach, gdyż powinny one być w posiadaniu wnioskodawców. Uprawnienie Sądu do żądania od składającego wniosek złożenia stosownych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową i majątkową przewidują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przez sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Każdy nowy wniosek o prawo pomocy jest odrębnie rozpoznawany i na wnioskodawcy każdorazowo ciąży obowiązek złożenia go na urzędowym formularzu oraz należyte jego uzasadnienie i udokumentowanie. Nie zwalnia, więc z tego obowiązku, np. fakt, że wnioskodawcy składali już wcześniej do Sądu wnioski o przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, że żaden z ich wniosków nie był nigdy należycie uzasadniony. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.