II SAB/Wr 62/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. O. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...] r., sygn. akt [...] postanawia: odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. w sprawie o sygn. [...] – z uwagi na niezłożenie przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie – odrzucono skargę A. O. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w przedmiocie samowoli budowlanej polegającej na budowie dwóch budynków gospodarczych. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 28 kwietnia 2017 r., przy czym stało się ono prawomocne od dnia 30 maja 2017 r. Skargą z dnia 14 czerwca 2017 r. skarżący wniósł o wznowienie w/w postępowania. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 273 § 2 i 3, art. 275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) oraz orzecznictwo sądowe: postanowienie NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt 212/06; NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 754/08; WSA w Szczecinie z dnia 25 czerwca 2010 r., sygn. akt SA/Sz 523/10 i z dnia 13 czerwca 2008 r. W oparciu o wskazane podstawy skarżący wniósł m.in. o uchylenie wskazanego postanowienia, ponowne rozpoznanie skargi w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, a także dopuszczenie dowodów: zażalenia na bezczynność doręczonego za pośrednictwem operatora pocztowego, zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego – data wpływu 25.05.2017 r., postanowienia z dnia [...] r. DWINB we W. Na uzasadnienie wskazano, że w związku z odrzuceniem skargi w sprawie o sygn. akt II [...] i powołaną w uzasadnieniu postanowienia argumentacją skarżący złożył zażalenie oraz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do DWINB we W. za pośrednictwem organu I instancji. W odpowiedzi na nie postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. DWINB odmówił wyznaczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w O. dodatkowego terminu załatwienia sprawy. W piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2017 r. skarżący wskazał, że po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia [...] r., sygn. akt [...], w terminie 7 dni od jego otrzymania skierował do organu I stopnia zażalenie, czym w ocenie skarżącego usunął braki wskazane w uzasadnieniu wskazanego postanowienia. Dalej zaznaczono, że w dniu 25 maja 2017 r. wniesiono skargę do organu wyższego stopnia, a w związku z dalszą bezczynnością skargę o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania jako pozbawiona ustawowej podstawy wznowienia podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w ustawie można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Stosownie do treści przepisu art. 273 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Do kolejnych wskazanych przez ustawodawcę przesłanek restytucyjnych należą możliwość żądania wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu oraz możliwość żądania wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a.). Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Do elementów składowych skargi o wznowienie postępowania należą oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawa wznowienia i jej uzasadnienie, przedstawienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Z uwzględnieniem powołanych wyżej podstaw prawnych należy podkreślić, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądowego, gdy zapadło ono z pogwałceniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa i jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Temu celowi służy instytucja wznowienia postępowania. Skarga o wznowienie postępowania zmierza do korekty wadliwego orzeczenia w konkretnej sprawie. Jest to środek uruchamiany w zasadzie wyłącznie na wniosek stron, mający służyć zabezpieczeniu ich indywidualnych interesów. Skarga o wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową w tym znaczeniu, że przysługuje od ściśle określonych orzeczeń i może być oparta na wąsko określonych podstawach, zgodnie z zasadą legalności. Jest to uzasadnione zwłaszcza z uwagi na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych – zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, LEX. Pierwszą czynnością sądu jest wstępne badanie skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym pod względem formalnym. Sąd bada, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Dlatego też – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – konieczne jest zbadanie, czy twierdzenia skargi będą stanowiły ustawową podstawę wznowienia postępowania. Tym samym odrzucenie skargi o wznowienie postępowania nastąpi wówczas, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia. Należy nadto podkreślić, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. W tym stanie rzeczy należy podkreślić, że o ile skarżący wskazał jako podstawę wznowienia literalnie art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. wraz z powołanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, skarga nie opiera się na ustawowych podstawach wznowienia. Odnośnie art. 273 § 2 p.p.s.a. wskazać należy, że "wykrycie" okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć na wynik sprawy odnosić należy do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i nie podlegających ujawnieniu z uwagi na fakt, że nie były znane stronom. Tym samym należy podkreślić, że okoliczności faktyczne lub środki dowodowe stanowiące podstawę wznowienia postępowania muszą istnieć w dniu wydania orzeczenia, którego weryfikacji strona się domaga. Środki dowodowe powstałe po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania – zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, LEX; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2010 r., II FSK 2135/10, LEX nr 742337; postanowienie NSA z dnia 4 marca 2016 r., I OZ 1783/15, CBOSA. W innym przypadku należałoby uznać, że skarga o wznowienie postępowania służy korygowaniu błędów popełnionych przez stronę przy prowadzeniu poprzedniej sprawy, natomiast jak wskazano powyżej – celem postępowania wznowieniowego jest obalanie orzeczeń wydanych w rażącej sprzeczności ze stanem faktycznym sprawy. Tym samym powołanie przez stronę skarżącą jako podstawy wznowienia skierowanego do organu wyższego stopnia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, które to dokonane zostało w następstwie refleksji skarżącego co do treści uzasadnienia postanowienia odrzucającego skargę z uwagi na niewyczerpanie stosownych środków zaskarżenia – nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Względem drugiej z przytoczonych podstaw oraz powołanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego konieczne jest wskazanie, że z przypadek późniejszego "wykrycia" prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy zaistnieje jedynie wówczas, gdy orzeczenie to dotyczy tej samej sprawy, zarówno pod względem podmiotowym – tożsamości stron postępowania, jak i przedmiotowym – tożsamości stanu faktycznego, podstawy prawnej i treści żądania strony – zob. postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., I FSK 1424/13, LEX nr 1363475. Tym samym takie same lub podobne orzeczenia powoływane przez stronę nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia. Powołane przez skarżącego orzeczenia nie są tożsame z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wr 12/17, o którego wznowienie wnosi autor skargi zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym, nie dotyczą one bowiem skargi tego samego podmiotu na to samo rozstrzygnięcie. Nadto związku takiego skarżący nie wykazał w skardze oraz piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu. Z tych względów na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu z uwagi na brak ustawowej podstawy wznowienia, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.