II SAB/Wr 69/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-07-23
Skład orzekający: Alicja Palus, Ireneusz Dukiel, Halina Kremis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej podlega umorzeniu, jeżeli organ wydał decyzję po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd, a jednocześnie czy postępowanie prowadzone przez organ było przewlekłe i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu administracji publicznej podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 PPSA, jeżeli organ wydał decyzję po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd, ponieważ postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe. Niemniej jednak, sąd może stwierdzić, że postępowanie było przewlekłe i miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nawet jeśli organ podjął czynności po wniesieniu skargi.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na bezczynność Wojewody D. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarżący podnosił, że decyzja ustalająca odszkodowanie powinna być wydana do dnia 16 października 2011 r., a postępowanie wszczęto dopiero w lutym 2012 r. Wojewoda D. w odpowiedzi na skargę argumentował, że termin wskazany w ustawie o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ma charakter instrukcyjny, a opóźnienia wynikały z konieczności wyjaśnienia zarzutów skarżącego do operatów szacunkowych oraz problemów kadrowych. Po wniesieniu skargi, Wojewoda D. wydał decyzję ustalającą odszkodowanie, co skutkowało wnioskiem o umorzenie postępowania w zakresie bezczynności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie w zakresie bezczynności Wojewody D., stwierdził, że postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa, oraz zasądził od Wojewody D. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Alicja Palus /sprawozdawca/ Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel Sędzia NSA - Halina Kremis Protokolant - Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. L. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą pod drogę publiczną nieruchomość I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności Wojewody D.; II. stwierdza, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, a przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wojewody D. kwotę 357 zł /słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Andrzej L., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł w dniu 9 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody D. w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną (budowa Małej Obwodnicy Ś.) oraz przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D.postępowania w tej sprawie.
W petitum skargi pełnomocnik A. L. wniósł o jej uwzględnienie, a ponadto o zobowiązanie Wojewody D. do wydania decyzji w terminie 30 dni od daty rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzenie, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podał m.in., że w dniu 16 września 2011 r. wydana została przez Ministra Infrastruktury decyzja utrzymująca w mocy decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. (Nr[...]) w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej – Małej Obwodnicy Ś., na podstawie której grunty stanowiące własność A. L. przeszły na własność Skarbu Państwa, w zamian za co winno zostać wypłacone odszkodowanie.
Inwestycja realizowana była przy zastosowaniu ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 12 ust. 4 b tej ustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Pełnomocnik skarżącego zwrócił przy tym uwagę, że z treści wskazanego powyżej przepisu wynika, że decyzja w sprawie ustalenia odszkodowania powinna być w tej sprawie wydana do dnia 16 października 2011 r., a do dnia sporządzenia skargi nie została wydana. Postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania zostało wszczęte dopiero w lutym 2012 r. W jego toku zostały sporządzone operaty szacunkowe, które – jak wyjaśnił pełnomocnik w uzasadnieniu – skarżący kwestionuje, a w czasie rozprawy przeprowadzonej we wrześniu 2012 r. zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego (autora operatu) o wyjaśnienie kwestii związanych z nieruchomościami przyjętymi do porównania przy określaniu wartości przedmiotowej działki.
Wyjaśnienia w tym zakresie nie zostały skarżącemu przedstawione.
W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik A. L. zwrócił uwagę na niezałatwienie przez organ sprawy w wyznaczonym przez siebie dodatkowym terminie 15 października 2012 r. bez podania przyczyn zwłoki.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego takie działanie Wojewody D. nosi cechy rażącego naruszenia prawa i pozostaje w niezgodzie z art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W zakończeniu skargi pełnomocnik A. L. dodatkowo wyjaśnił, że w sprawie wyczerpane zostały środki zaskarżenia poprzez uprzednie skierowanie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Wodnej.
W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 13 maja 2013 r. Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, przedstawił szczegółowe kalendarium czynności przeprowadzonych w związku z przedmiotową sprawą od dnia 5 grudnia 2011 r. do dnia 25 kwietnia 2013 r.
Ponadto Wojewoda D. wyjaśnił, że powoływany wcześniej przepis art. 12 ust. 4 b ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowi regulację szczególną w stosunku do terminów załatwiania spraw, określonych w art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego i ma jedynie charakter instrukcyjny.
W ocenie Wojewody D., dochował on wszelkiej staranności i podjął wszelkie możliwe działania zmierzające do niezwłocznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy administracyjnej. Powołana powyżej ustawa materialna obliguje wojewodę jako organ właściwy w tej kategorii sprawach do zasięgnięcia opinii biegłego - rzeczoznawcy majątkowego - mającej formę operatu szacunkowego dotyczącego wysokości odszkodowania. Operat szacunkowy stanowi podstawowy i obligatoryjny środek dowodowy w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości odszkodowania, o którym mowa w przedstawionych przepisach ustawy. W tej sprawie operat szacunkowy został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego D. K.-L. Operaty szacunkowe określające wartość wymienionych nieruchomości gruntowych - działki nr [...]AM-[...], nr [...] AM-[...] oraz nr [...] AM-[...] i nr [...] AM-[...], położone w obrębie S., gmina Ś. zostały sporządzone już w dniu 24 lutego 2012 r., a ich protokolarny odbiór nastąpił w dniu 18 kwietnia 2012 r., co dawało formalną podstawę do zakończenia postępowania dowodowego i rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże na skutek zarzutów A. L. reprezentowanego przez pełnomocnika, w stosunku do tych operatów niezbędnym było podjęcie dalszego postępowania wyjaśniającego mającego na celu odniesienie się rzeczoznawcy majątkowego do tych zarzutów i czego następstwem było wydłużenie terminu przeprowadzenia postępowania dowodowego w tej sprawie administracyjnej.
Ponadto Wojewoda D. wskazał, że pracownik prowadzący przedmiotową sprawę w okresie od połowy listopada 2012 r. do końca stycznia 2013 r. przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a z uwagi na znaczną ilość prowadzonych równocześnie spraw przez pracowników właściwej komórki organizacyjnej D.Urzędu Wojewódzkiego we W., przy ograniczonych zasobach ludzkich, brak było możliwości powierzenia prowadzenia opisanej sprawy innemu pracownikowi. Dodał też, że jak wynika z akt sprawy, w przedstawionym okresie, strony postępowania nie podejmowały czynności procesowych, które wymagałyby natychmiastowej, czy nie cierpiącej zwłoki odpowiedzi lub stosownego ustosunkowania się ze strony organu.
Zdaniem Wojewody D. zasada szybkości postępowania administracyjnego nie może pozbawiać strony prawa i nie zwalania właściwego organu z obowiązku rzetelnego i wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i rozpatrzenia sprawy. Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 18 listopada 2010 r. (I SA/Wa 576/10, LEX nr 750855) zwrócił uwagę, że "przepis art. 12 ust. 4b ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych mówiący, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna nie zawiera jakiejkolwiek normy materialnoprawnej, która uzasadniałaby wydanie decyzji o odszkodowaniu w sytuacji, kiedy stan prawny nieruchomości nie jest do końca wyjaśniony. Przepisu tego nie można interpretować jako normy nakazującej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania w tym terminie za wszelką cenę, kosztem naruszenia prawa."
Analogiczne stanowisko co do charakteru prawnego terminu wskazanego w art. 12 ust. 4b ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, przedstawił m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 grudnia 2012 r. (I OSK 1621/12, LEX nr 1285997) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 24 lipca 2012 r. (II SAB/Łd 76/12, LEX nr 1229053)
Wojewoda D. zwrócił też uwagę, że w toku postępowania dochował wymogów art. 36 kpa tj. powiadamiał strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, wskazywał nowy termin jej załatwienia oraz podawał przyczyny zwłoki.
Zdaniem Wojewody D. postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, z uwzględnieniem spornych interesów stron tego postępowania, jak i z poszanowaniem zasady szybkości i ekonomiki postępowania.
W dniu 11 lipca 2013 r. Sądowi doręczone zostało pismo procesowe pełnomocnika Wojewody D., zawierające informację o wydaniu w dniu [...] r. decyzji Nr [...] ustalającej na rzecz A. L. wysokość odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Województwo D. nieruchomości: położonej na terenie gminy Ś., obręb S. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr[...], AM-[...] o powierzchni 0,1293 ha i nr[...], AM-[...] o powierzchni 0,9565 ha oraz nr[...], AM-[...] o powierzchni 0,0239 ha i nr [...], AM-[...] o powierzchni 0,7182 ha.
Powołując się na tę okoliczność pełnomocnik Wojewody D. wniósł o umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270).
Do pisma załączona została m.in. uwierzytelniona kserokopia decyzji Wojewody D. z dnia [...] r. Nr[...]
Na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że decyzję Wojewody D. z dnia 17 czerwca 2013 r. ustalającą odszkodowanie otrzymał w dniu 2 lipca 2013 r. i w związku z tym uznaje wniosek organu o umorzenie postępowania w zakresie bezczynności, bowiem bezprzedmiotowe jest wyznaczanie Wojewodzie D. terminu do wydania decyzji, natomiast popiera skargę w zakresie przewlekłości postępowania.
Pełnomocnik Wojewody D.wniósł jak w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wniesiona w niniejszej sprawię skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest środkiem prawnym uwzględnionym w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającym zakres jurysdykcji sądów administracyjnych i umożliwia przeprowadzenie sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 § 1 wskazanej wcześniej ustawy ustrojowej. Na mocy powołanego wcześniej przepisu procesowego ustawodawca poddał ocenie Sądu zachowanie organu administracji publicznej polegające na zaniechaniu podjęcia czynności orzeczniczej /czyli bezczynności/ i nieuzasadnionym nadużywaniem instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 kpa w przypadkach określonych w art. 3 pkt 1 - 4 ustawy procesowej tzn. w sytuacjach, w których wydaje się: decyzje administracyjne; postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie inne niż określone w pkt 1-3 akty albo czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Należy wskazać, że stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002.r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wcześniej powoływanej sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania (por. wyr. NSA z 16 marca 2000r., I SAB 201/99, niepubl.). Przyjąć zatem należy, że jeżeli do daty orzekania przez sąd, organ administracji publicznej którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. (por. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, LEX nr 463687, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 ONSA i WSA 2013/1/7).
W niniejszej sprawie istotne jest więc, że skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania wniesiono w dniu 9 kwietnia 2013 r. i bezsprzecznie do tego dnia organ nie załatwił przedmiotowej sprawy przez wydanie decyzji orzekającej o wysokości odszkodowania przyznanego A.L. za nieruchomości przejęte na realizację inwestycji drogowej, wcześniej opisywanej. Decyzja ustalająca wysokość odszkodowania została wydana w dniu 17 czerwca 2013 r. i doręczona pełnomocnikowi A.L. w dniu 2 lipca 2013 r., zatem przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, ale już po zainicjowaniu postępowania sądowoadministracyjnego skargą wniesioną w imieniu A. L. Jednak wydanie decyzji orzekającej, co do istoty skutkowało – co zgodnie stwierdzili pełnomocnicy strony na rozprawie wyznaczonej w tej sprawie – bezprzedmiotowością postępowania w zakresie bezczynności Wojewody D., która obliguje Sąd do umorzenia postępowania.
W ocenie Sądu – podzielającego stanowisko powszechnie prezentowane w tej kwestii w judykaturze administracyjnej – wydanie przez organ decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd, jest bezwzględną przeszkodą procesową powodującą, że postępowanie sądowe, jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu. Sąd mając bowiem na względzie fakt, że organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 ustawy, - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to znaczy w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego stan bezczynności organu ustał wskutek podjęcia decyzji. Z woli ustawodawcy i przyjętego modelu postępowania sądowoadministracyjnego wynika, że wyrokowanie w sprawie skargi na bezczynność organu, w której organ podjął decyzję nie jest ani możliwe, ani celowe i to niezależnie od tego, że wydanie decyzji nastąpiło już po wniesieniu skargi.
Uwzględniając zatem powołane powyżej okoliczności faktyczne oraz brzmienie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 wskazanej wcześniej ustawy procesowej postępowanie w zakresie bezczynności Wojewody D.wszczęte wniesioną w niniejszej sprawie skargą podlegało umorzeniu, o czym orzeczono postanowieniem zawartym w pkt. I sentencji wyroku.
Natomiast uznając zasadność skargi w zakresie przewlekłości postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego przez Wojewodę D. Sąd zważył, że kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje generalnie organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.
Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, ani ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia przewlekłości postępowania. Należy je interpretować zatem na podstawie ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zachowanie terminów określonych w przepisie art. 35 k.p.a. oraz prowadzenie sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego.
O ile podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, o tyle nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ podejmował czynności w sprawie. O przewlekłości mówimy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej rzecz ujmując przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.
Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego przewlekłość postępowania oznacza też stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" w trybie art. 36 § 2 kpa termin załatwienia sprawy powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego (Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego. Państwo i Prawo 2011/6/30). Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru dokonywanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. To również prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu.
Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Postępowanie w sprawie trwa od 16 lutego 2012 r., zatem jest to okres nadmiernie długi. Jak wynika z akt od początku nie stosowano zasady sprawności postępowania i koncentracji materiału dowodowego. Postępowanie zostało wszczęte w dniu 16 lutego 2012 r. i już na samym wstępie doszło zatem do naruszenia art. 35 kpa bowiem ostateczna decyzja w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej – Małej Obwodnicy Ś., na podstawie której grunty stanowiące dotychczas własność A. L. stały się własnością Skarbu Państwa, powodując obowiązek odszkodowawczy, została podjęta przez Ministra Infrastruktury w dniu [...]r. (Nr[...]).
Nie usprawiedliwia również zwłoki zaistniałej w dalszym toku postępowania konieczność uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości przejętej na realizację inwestycji drogowej, konieczność uzyskania od biegłego dodatkowych wyjaśnień, czy potrzeba zarządzenia i przeprowadzenia rozprawy.
Zwłoki w załatwieniu sprawy administracyjnej nie można również uzasadniać problemami kadrowymi, organizacyjnymi czy finansowymi organu prowadzącego postępowanie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Łd 108/12, Lex nr 1235300). Wprawdzie do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, (art. 35 § 5 k.p.a.), nie ma to jednak wpływu na końcową ocenę sposobu działania organu w niniejszej sprawie. To bowiem rzeczą organu jest tak zorganizować prowadzenie sprawy, aby kwestie organizacyjne czy finansowe nie stanowiły przeszkody do rozpatrzenia sprawy w terminie wymaganym przez obowiązujące przepisy prawne.
Analiza akt sprawy uprawnia do stwierdzenia, że w toku postępowania miały miejsce okresy, w których nie podejmowano żadnych czynności procesowych (np. od 19 września 2012 r. do 27 marca 2013 r.), a to pozwala uznać, że postępowanie prowadzone było w sposób naruszający zasadę ekonomiki procesowej, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu taki sposób działania organu obarczył prowadzone w sprawie postępowanie wadą przewlekłości. Przyjmując taką ocenę Sąd uwzględnił również stanowisko prezentowane w wyroku z dnia 26 października 2012 r., w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie ...". (sygn. akt II OSK 1956/12, Lex nr 12337/17). Sąd w składzie orzekającym akceptuje również pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2012 r., zgodnie z którym przedłużanie terminu zakończenia postępowania, stanowiące nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 zmierza w istocie wyłącznie do uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy (sygn. akt I SAB/Wr 181/12, Lex nr 1223921).
W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda D. pięciokrotnie korzystał z instytucji przyjętej w art. 36 § 1 kpa wyznaczając kolejno terminy załatwiania sprawy w dacie: 15 maja 2012 r., 30 czerwca 2012 r., 31 sierpnia 2012 r., 15 października 2012 r., 30 maja 2013 r.
Decyzja wydana została w dniu 17 czerwca 2013 r.
Wobec istniejących w sprawie okoliczności faktycznych i obowiązujących warunków prawnych Sąd uznał, że stwierdzona przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę D. w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomości położone na terenie gminy Ś., obręb S., oznaczone numerami ewidencyjnymi jako działki[...], [...], [...], [...], AM-[...], przyjęte na własność Skarbu Państwa pod drogę publiczną – Małą Obwodnicę Ś., miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do przepisu art. 149 § 1 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt. II sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanej powyżej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi oraz taryfowo określone koszty zastępstwa procesowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło