II SO/Wr 27/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie z wniosku L. M. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego S. M. o wymierzenie grzywny Wojewodzie Dolnośląskiemu w przedmiocie nieprzekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić wniosek. Wnioskiem z dnia 5 lipca 2021 r. skarżąca wystąpiła o wymierzenie Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi na przewlekłość w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy) datowanej na dzień 24 maja 2021 r. Uzasadniając żądanie skarżąca wyjaśniła, że skargę wniosła w dniu 24 maja 2021 r. Skarżąca podniosła, że w Sądzie uzyskała informację, że na dzień wnoszenia wniosku, skarga nie została przekazana do Sądu. Pomimo wezwania, Wojewoda Dolnośląski nie udzielił odpowiedzi na wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie grzywny należało oddalić. Stosownie do art. 54 § 1 i 2 zd. 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Podnieść należy, że postępowanie sądowe o wymierzenie organowi grzywny za niedopełnienie obowiązków, wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a., wszczęte na wniosek skarżącego na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., jest odrębnym postępowaniem sądowym zmierzającym do ustalenia faktu przekazania bądź nieprzekazania Sądowi przez organ administracji publicznej wniesionej za jego pośrednictwem skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy. W postępowaniu tym Sąd nie dokonuje zatem kontroli działalności administracji publicznej oraz nie rozstrzyga o zasadności skargi. Termin, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest terminem instrukcyjnym. Zatem samo jego uchybienie nie pociąga za sobą negatywnych skutków dla organu administracji publicznej, którego działalność zaskarżono. Wymierzenie zaś grzywny za niedochowanie przez organ administracji wymogów wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a., jest jedynie środkiem dyscyplinującym, mającym na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego. W doktrynie podkreśla się, że wskazany środek stanowi gwarancję procesową nadania biegu sprawie. Ma on skutecznie przeciwdziałać "przetrzymywaniu" skarg przez administrację (J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 108). Zawarte w powołanym przepisie art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny" oznacza, że wymierzenie grzywny ma charakter fakultatywny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych art. 54 § 2 p.p.s.a., w terminie przewidzianym w tym przepisie. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny w razie uchybienia przez organ terminowi określonemu w art. 54 § 2 ww. ustawy. Wymierzenie grzywny jest bowiem elementem władzy dyskrecjonalnej sądu, co oznacza, że w sytuacji, gdy skarga nie została przekazana przez organ w określonym w przepisie terminie, sąd ma wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i określeniem jej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia. Zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna bowiem wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu jakim jest sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej. Sąd podziela pogląd sformułowany w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2007 r. (sygn. akt I OSK 652/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA), zgodnie z którym, dla wymierzenia organowi administracji grzywny nie wystarczy jedynie opóźnienie w przekazaniu sądowi skargi. Niezbędne jest także dodatkowe ustalenie obciążających organ przyczyn w zaistnieniu tego faktu. Odpowiedzialność organu z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest odpowiedzialnością rodzącą się w sposób automatyczny, lecz wymaga każdorazowego rozważenia przez Sąd, zasadności zastosowania omawianego środka. Innymi słowy ustalenie, iż w sprawie nastąpiło nieterminowe przekazanie skargi, nie przesądza o konieczności zastosowania sankcji wobec organu, który tego uchybienia się dopuścił. Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 274/09, CBOSA). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wymierzenia organowi administracji grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że skarga wpłynęła do organu w dniu 28 maja 2021 r., a akta sprawy wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę przekazane zostały do Sądu w dniu 13 lipca 2021 r. , zatem opóźnienie organu wynosiło 15 dni. Sądowi z urzędu znane są fakty związane ze znaczącym wpływem wniosków do organu administracji. Tym samym Sąd wziął pod uwagę, że opóźnienie w przekazaniu skargi wynikało z nadmiernego obciążenia ilością wpływających pism i związaną z tym komplikacją obiegu dokumentów wynikającą z niewystarczających zasobów kadrowych i technicznych. Jakkolwiek zatem Sąd dostrzega naruszenie terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., to jednakże wskazać należy, iż organ administracji nieznacznie uchybił trzydziestodniowemu terminowi w przekazaniu skargi z aktami i ostatecznie wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z ww. przypisu. Tym samym podstawowy cel, jakim jest przekazanie akt do Sądu, został zrealizowany. Z powyższego wynika, że wymierzenie organowi administracji grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie spełniałoby zarówno celu prewencyjnego, jak i represyjnego. Przede wszystkim jednak nie dyscyplinowałoby organu administracji do przekazania Sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, bowiem organ administracji nadesłał już skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, czego domagała się Skarżąca. Wobec tego żądanie wymierzenia grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał za niezasadne. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji