III SA/Wr 1046/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry bez wymaganej koncesji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, zastępowana przez adwokata, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jej stan zdrowia jest bardzo zły – od 2003 r. cierpi na przewlekłą chorobę [...][...],[...][...] i [...][...]. Dolegliwości te uniemożliwiają normalne funkcjonowanie i kontynuowanie pracy zarobkowej. Ponadto jest samotną matką wychowującą 13-letniego syna. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje tylko z synem. Posiada dwa mieszkania: o powierzchni 39 m2 o wartości 200.000 zł i 40 m2 o wartości 150.000 zł i jest współwłaścicielem działki (10 arów) w S.S. , o wartości 30.000 zł. Posiada samochód osobowy marki [...], rocznik [...]. Syn jest współwłaścicielem jednego z lokali mieszkalnych, ale nie uzyskuje z tego tytułu żadnych pożytków. Strona zaznaczyła, że prowadzona przez nią działalność przynosi straty, w 2015 r. wyniosła [...] zł. Dochody strona uzyskuje z najmu w kwocie [...] zł. jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: mieszkanie 500 zł, żywność 700 zł, środki higieny i ubrania 300 zł. Do wniosku załączone zostały dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącej oraz wydruki z księgi podatkowej z wykazanym przychodem za 2015 r. w wysokości [...] zł i ze stratą o wskazanej wyżej wartości, a także z przychodem uzyskanym do maja 2016 r. w kwocie [...] zł i stratą [...] zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika ponadto, że przychód z działalności gospodarczej do lipca 2016 r. wyniósł [...] zł i zostały poniesione koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł. Strona za maj, czerwiec i lipiec 2016 r. dokonała dostaw towarów i usług o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł, a także dokonała zakupów związanych z działalnością opodatkowaną o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. Przedłożone zostały też wydruki historii rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą skarżącej, za okres od stycznia do czerwca 2016 r. Pełnomocnik strony skarżącej, ustosunkowując się do wezwania wskazał, że zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków przez skarżącą i jej rodzinę zostało przedstawione we wniosku. Dodał, że skarżąca utrzymuje się wyłącznie z najmu mieszkania, którego jest właścicielką. Wartość posiadanego samochodu [...] wynosi 15.000 zł. Odnosząc się do wezwania do złożenia oświadczenia co od źródeł finansowania profesjonalnego pełnomocnika, pełnomocnik wskazał, że ta informacja pozostaje bez znaczenia dla dokonania oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawczyni jest w tutejszym Sądzie stroną w trzech toczących się równocześnie sprawach o sygn. akt III SA/Wr 1044-1046/16, w których wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszą po 12.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca powyższego nie wykazała. W pierwszej kolejności wskazać należy na wartość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, który stanowi zwykle najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis stosunkowy, gdy zaskarżonym aktem jest objęta należność pieniężna wynosząca 10.000 zł do 50.000 zł, wynosi 3% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej niż 400 zł. Wynika stąd, że wpis od skargi w niniejszej sprawie, ale również w pozostałych dwóch sprawach, wynosić będzie 400 zł. Z kolei, jako że skarżąca obowiązana będzie ponosić przedmiotowe koszty równocześnie w wymienionych wyżej sprawach, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należało mieć na uwadze łączną kwotę przede wszystkim wpisów od skarg, wynoszącą 1.200 zł. Ta wartość też winna stanowić punkt odniesienia dla oceny możliwości płatniczych skarżącej. Przystępując zatem do oceny zasadności wniosku wskazać trzeba, że przytoczona wyżej regulacja prawna stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji wskazane we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy mieć przy tym na uwadze brzmienie art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. – zgodnie z treścią pierwszego z nich wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące – co należy podkreślić – dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Z przytoczonej regulacji wynika zatem, że wnioskodawca obowiązany jest przedstawić swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną w sposób jak najbardziej obszerny, tak aby rozpoznający wniosek był w stanie odtworzyć i ocenić jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Tymczasem, zdaniem referendarza, informacje udostępnione przez stronę są niepełne i tym samym budzą wątpliwości. Strona wskazuje we wniosku, że faktycznie jedynym jej dochodem jest kwota 1.500 zł uzyskiwana z najmu lokalu, która w całości przeznaczona jest na mieszkanie, żywność oraz środki higieny i odzież. Wywieść stąd by należało, że strona nie ma jakichkolwiek środków na utrzymanie samochodu (paliwo, ubezpieczenie), na wydatki związane z edukacją 13-letniego syna (artykuły szkolne, składki, itp.) czy też związane z leczeniem dolegliwości, na które wskazała w uzasadnieniu wniosku. Stąd też powstała konieczność wyjaśnienia wszystkich wydatków w sposób szczegółowy, a także wskazania źródeł ich finansowania. Z tych samych przyczyn skierowane zostało wezwanie do oświadczenia o źródłach finansowania profesjonalnego pełnomocnika. Udostępnione dane bowiem mogą sugerować, iż strona posiada źródła finansowania ww. wydatków, które nie zostały ujawnione w przedmiotowym wniosku. Co do prowadzonej działalności gospodarczej, to zaznaczyć trzeba, że w orzecznictwie sądowym niejednokrotnie było podkreślane, iż "o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Ponoszenie kosztów działalności gospodarczej jest związane z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie" (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II FZ 542/11 oraz z dnia 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I FZ 190/16 – publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W istocie wartości pozyskiwanych przychodów z prowadzonej przez skarżącą jednoosobowo działalności gospodarczej nie można ocenić jako bardzo wysokich, ale nie są to też przychody małe – do końca lipca 2016 r. wyniosły ponad 50.000 zł. W niniejszej sprawie zaś chodzi o poniesienie kosztów sądowych, z których najwyższy (wpis od skargi) wynosić będzie 400 zł, a łącznie we wszystkich trzech sprawach 1.200 zł. Należy też zwrócić uwagę na to, że ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie sądowej należy się spodziewać najpóźniej w dniu wniesienia skargi i najdalej od tego dnia starać się czynić rezerwy na ten cel. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona 15 lipca 2016 r. Reasumując, w ocenie referendarza, skarżąca nie wyjaśniła w pełni swojej faktycznej sytuacji finansowej, uchylając się od udzielenia dodatkowych oświadczeń, do złożenia których została zobligowana. Poza tym, miała możliwość poczynienia rezerw na opłacenie przedmiotowych kosztów ze środków pochodzących z działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako niezasadny, w związku z czym, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.