III SA/Wr 136/11

WyrokWSA we Wrocławiu2011-05-20

Skład orzekający: Marcin Miemiec, Anna Moskała, Józef Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, wydana przez pracownika działającego na podstawie upoważnienia, jest zgodna z prawem, zwłaszcza w kontekście przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, wydana przez pracownika działającego na podstawie upoważnienia, jest zgodna z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku kasacyjnym stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do organów monokratycznych, takich jak Prezes KRUS, nawet gdy decyzje są wydawane przez upoważnionych pracowników. Sąd administracyjny, związany wykładnią NSA, stwierdził, że organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i zdrowotną skarżącej, a odmowa umorzenia, przy możliwości spłaty ratalnej, nie narusza przepisów ani zasad postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca I. B. wniosła o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia z KRUS. Prezes KRUS odmówił umorzenia, uznając, że dochody z gospodarstwa rolnego i renty pozwalają na spłatę należności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes KRUS utrzymał w mocy swoją decyzję. WSA we Wrocławiu pierwotnie uchylił decyzję, wskazując na naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając, że przepisy o wyłączeniu nie mają zastosowania do organów monokratycznych. WSA, związany wykładnią NSA, ponownie rozpoznał sprawę i oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 maja 2011 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. I. B. (zwana dalej skarżącą) zwróciła się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w J. G. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w okresie od dnia [...] r. do [...] r. na kwotę [...] zł. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zwany w dalszej części uzasadnienia w skrócie "Prezesem Kasy") odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze współmałżonkiem, dysponuje gospodarstwem rolnym o powierzchni 8, 62 ha i osiąganymi z tego tytułu dochodami, w tym z dopłat bezpośrednich. Zaznaczył, iż z uwagi na zły stan zdrowia przyznane zostało jej prawo do renty stałej w wysokości [...] zł netto. Wskazał nadto na dołączone do akt sprawy kserokopie dokumentacji medycznej, paragony i faktury na zakupione leki na kwotę 130 zł, 75 zł, na jednorazowy zakup przyrządu do mierzenia ciśnienia w wysokości 135 zł, 58 zł. i wpłaty za usługę medyczną na kwotę 22 zł. Mając powyższe na uwadze organ wywiódł, iż wskazane okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia należności bowiem leczenie prowadzone jest w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast zgodnie z dołączonymi rachunkami stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą średnio 172 zł miesięcznie. Dlatego też - w opinii organu – dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego oraz renty rolniczej umożliwiają wnioskodawczyni spłatę należności w systemie ratalnym i nie powodują pozbawienia jej podstawowych środków utrzymania. Pismem z dnia [...] r. skarżąca zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, iż osiągane przez nią dochody nie pozwalają na spłatę należności określonej decyzją z dnia [...] r. Wskazała, że rentę otrzymuje w zmiennej wysokości. W [...] r. otrzymała kwotę w wysokości [...] zł, natomiast sumy uzyskiwane z dopłat bezpośrednich są niewielkie i służą przede wszystkim produkcji rolnej. Zaznaczyła, że wspólnie z mężem jest właścicielką jedynie gospodarstwa rolnego o powierzchni 1, 27 ha. Oświadczyła, że jest chora na żółtaczkę typu C, którą zaraziła się w czasie pobytu w szpitalu i jej stan zdrowia nie rokuje poprawy. Wskazała nadto, że oprócz kosztów przedstawionych dotychczas w trakcie postępowania administracyjnego opłaca przejazdy do W., które ponosi w związku z dojazdami na leczenie w wysokości 22 zł., średnio co sześć tygodni oraz koszty związane z zakupem leków. Do wniosku załączyła kserokopie odcinków renty za listopad 2008 r. styczeń, luty i marzec 2009 r. oraz kopie faktur na zakup lekarstw. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazał na treść art. 28 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym wypłata części uzupełniającej ulega zawieszeniu, jeżeli rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, organ przywołał treść art. 28 ust. 4 ww. ustawy, w myśl którego uznaje się, ze rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem, współwłaścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...] r. ustalono nadpłatę części uzupełniającej świadczenia wobec faktu zatajenia przez odwołującą się, że nadal prowadzona jest działalność rolnicza na gruntach o powierzchni 8, 26 ha. Dodatkowo Prezes Kasy odniósł się do przedłożonych przez I. B. odcinków renty i wskazał, że w listopadzie wynosiła ona [...] zł z tym, że zaznaczył, że było to świadczenie wypłacone w pełnej wysokości przed zawieszeniem części uzupełniającej, w styczniu kwota [...] zł., w lutym [...] zł. i jak zaznaczył organ była to kwota wypłacona po zawieszeniu w 50% kwoty uzupełniającej, w marcu kwota [...] zł, po waloryzacji świadczenia i ustaleniu nowej jego wysokości w kwocie [...] zł, od tej kwoty odjęto 34 zł. jako składkę na ubezpieczenie zdrowotne, potrącono 4 zł z tytułu rozliczenia podatku za rok 2009 r. i potrącono 112, 90 zł tytułem pierwszej raty wobec stwierdzonej nadpłaty świadczeń rentowych. Organ administracji wyjaśnił, że w wyniku ponownej szczegółowej analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach rentowych miesięczne koszty utrzymania dwuosobowej rodziny wynoszą [...] zł, średni miesięczny koszt leczenia zamyka się w kwocie [...] zł. umożliwiają spłatę należności w systemie ratalnym, gdyż w opinii organu dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,62 ha i renty w wysokości [...] zł przyznanej odwołującej się ze względu na zły stan zdrowia pozwalają na spłatę raty, której wysokość ustalona decyzją z dnia [...] r. wynosi miesięcznie [...] zł. Od niniejszej decyzji skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według przepisanych norm. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ ponownie rozpoznając sprawę nie uwzględnił wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przemawiających za uchyleniem decyzji z dnia [...] r. nadto pobieżnie zapoznał się materiałem sprawy. Skarżąca ponownie wskazała, że wspólne gospodarstwo rolne dotyczy tylko majątku wspólnego czyli gospodarstwa o powierzchni 1,27 ha, bowiem pozostała część stanowi majątek odrębny męża. Podkreśliła, że koszty utrzymania gospodarstwa domowego nie są małe, przypomniała o wydatkach związanych z dojazdami na leczenie do Wrocławia oraz wskazała na konieczność utrzymywania właściwej diety w sytuacji w jakiej się znajduje jako chora żółtaczkę typu C. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Po rozpatrzeniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia [...] r. Nr [...] stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Uz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej jako p.p.s.a.). W szczególności Sąd wskazał, iż zarówno decyzja z dnia [...] r. jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...]r. zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tą samą osobę E. K. Skoro jednak Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na której czele stoi Prezes nie jest organem monokratycznym, brak jest podstaw, ażeby w wyniku ponownego rozpoznania konkretnej sprawy, na zasadach właściwych do rozpoznawania odwołań – decyzję wydawał ten sam pracownik. Wyrażając taki pogląd Sąd powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., - ONSAiWSA 2007/3/61, w której stwierdzono, iż w przypadku postępowania wszczętego na wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 k.p.a. zastosowanie ma art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd zaznaczył, że wprawdzie takie stanowisko zostało zajęte w odniesieniu do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jednakże na gruncie 127 § 3 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowi zwykły środek zaskarżenia, różniący się od odwołania wyłącznie brakiem dewolutywności. Po złożeniu takiego wniosku objęta nim decyzja traci charakter ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, co odpowiada sytuacji niewyczerpania toku instancji w postępowaniu administracyjnym (tak postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 1994r., sygn. akt II SA 2616/93, ONSA 1995 Nr 1, poz. 34). Sąd podkreślił również, że do istoty i celu tego wniosku należy zagwarantowanie stronie prawa dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy w postępowaniu administracyjnym, a nie dokonanie autokontroli decyzji jak w art. 132 § 1 i § 2 k.p.a. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005 r. sygn. akt P 8/03 (OTK-A 2005/3/20) zwrócił uwagę na ważną rolę jaką odgrywają przepisy o wyłączeniu pracownika w celu zapewnienia stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy. W skardze kasacyjnej Prezes KRUS wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że decyzja wydana na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie może być wydana przez tego samego pracownika. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 76/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania podkreślając, iż nie podziela jego stanowiska. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż stosownie do treści uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010r. sygn. akt I OPS 13/09 podjętej na kanwie sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Geodety Kraju, stwierdzono, że "art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby pełniącej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a." W dalszej części , iż w/w stanowisko dotyczące wyłączenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w postępowaniu o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. do osoby pełniącej funkcję Głównego Geodety Kraju można wprost odnosić do weryfikacji w tym trybie decyzji przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Analogię uzasadnia ta sama specyfika organu, a mianowicie zarówno Główny Geodeta Kraju jak i Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pełnią funkcję piastuna organu monokratycznego. Oba wymienione organy administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt. 3 i 4 k.p.a. mieszczą się w pojęciu ministra. Wniosek zaś o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje zgodnie z treścią art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze. W dalszej części NSA podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie, obie decyzje z dnia [...] r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tą samą osobę E. K. Dlatego też – w ocenie NSA- rozważenia wymaga sytuacja wydawania decyzji w trybie art. 127 § 3 k.p.a. przez pracowników organów monokratycznych, a nie przez sam organ. Zdaniem NSA ta okoliczność nie uzasadnia jednak odstąpienia od wyrażonego w w/w uchwale poglądu. Na poparcie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przepisy materialnego prawa administracyjnego, przepisy prawa procesowego przyznają kompetencje organom administracji publicznej. Przepisy te nie przyznają kompetencji pracownikom aparatu pomocniczego organu administracji publicznej. Podstawę zaś orzekania w sprawach wymienionych w art. 41 a ust. 1 pkt 2 u.s.r. czyli umarzania należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń stanowi art. 36 u.s.r., który określa, że rozstrzygnięcie następuje w formie decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Z unormowania art. 41 a ust. 1 pkt 2 u.s.r. wprost wynika, że w zakresie wskazanym tym przepisem decyzje wydaje również upoważniony przez Prezesa Kasy pracownik tego organu. Upoważnienie pracownika do wydawania decyzji nie oznacza więc – jak podkreślił NSA - przeniesienia kompetencji do wykonywania powierzonych przez ustawę zadań publicznych na inny organ, niż Prezesa KRUS. Upoważniony pracownik, nawet jeżeli przygotowuje lub podpisuje decyzję administracyjną, nadal wykonuje kompetencje organu, w imieniu organu i na rachunek organu. Ta okoliczność, zdaniem NSA przesądza o jednakowym traktowaniu weryfikacji decyzji w trybie art. 127 § 3 k.p.a. przez sam organ monokratyczny, jak również przez podmiot, działający z upoważnienia organu. Przyjęcie zaś w stosunku do upoważnionego przez piastuna organu pracownika odmiennego od wyrażonego w uchwale z dnia 20 maja 2010r. poglądu nie stosowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. do piastuna organu – jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), byłoby nieuprawnione i przeczyłoby zasadzie generalnej nieprzenoszalności kompetencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozstrzygając ponownie w niniejszej sprawie należało mieć na uwadze ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 76/10 uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 415/09 przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. Stosownie bowiem do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej jako p.p.s.a. , sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ze zwrotu: "związany wykładnią prawa" należy wysnuć wniosek, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest natomiast związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyr. NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, niepubl.). Odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa sąd I instancji może jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego rozpoznania uległ tak znacznej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. Jak wynika ze zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego oraz analizy stanu prawnego – w ocenie Sądu - stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności wskazane powyżej. Odnosząc się natomiast do związania wykładnią prawa dokonaną przez Sąd kasacyjny w pierwszej kolejności przyjąć należy - w ślad za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – iż "art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby pełniącej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra (a w niniejszej sprawie do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego) rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a.". Następnie zaś przystąpić do ponownego rozpoznania sprawy i dokonać kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a.). Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi. Na wstępie podnieść należy, że przepis art. 41a ust.1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990r., o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r. nr 50, poz. 291 ze zm.) - dalej: u.u.s.r. - nadaje Prezesowi KRUS kompetencję do umorzenia należności KRUS z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z jego treścią, Prezes KRUS lub upoważniony przez niego pracownik, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Kasy zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie – co wymaga podkreślenia Sądu - możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego". Powyższe oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który może, ale nie musi, umorzyć należności. Natomiast kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy należności Kasy powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Prezes KRUS, który, jak zaznaczono powyżej, może je umorzyć. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Zważywszy na powyższe - Sąd orzekający w niniejszej sprawie - dokonał oceny zasadności odmowy umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia. Sąd ocenił taką odmowę w świetle przywołanego wyżej art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Przepis ten, przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia, nakazuje organowi kierować się m.in. ważnym interesem zainteresowanego oraz jego możliwościami płatniczymi. O ile pojęcie "ważnego interesu" nie zostało przez ustawę bliżej zdefiniowane, to możliwości płatnicze należy wywieść z uzyskiwanych przez skarżącą i jej małżonka dochodów. W pierwszej kolejności przypomnieć jednak należy, że przyczyną powstania nadpłaty renty rolniczej w kwocie [...] zł było prowadzenie przez skarżącą wraz z jej mężem gospodarstwa rolnego (decyzja organu z dnia [...] r.). I decyzja ta nie podlega kontroli tutejszego Sądu bowiem w sprawie o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia sama zasadność zobowiązania do jego zwrotu nie jest przedmiotem badania organu, a w konsekwencji sądu kontrolującego ten organ, w wyniku wniesionej skargi. Przechodząc dalej wskazać należy, iż Sąd zgadza się z twierdzeniem organu, iż skarżąca nie jest osobą pozbawioną środków utrzymania. Skarżąca prowadzi bowiem gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Na utrzymaniu nie posiada dzieci. Pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł netto, zaś głównym źródłem dochodu dla jej dwuosobowej rodziny jest gospodarstwo rolne. Z tego też tytułu jej mąż otrzymuje również dopłaty bezpośrednie. Podkreślenie tutaj wymaga, iż przed podjęciem zaskarżonej decyzji organ dokonał wnikliwej analizy nie tylko sytuacji materialnej skarżącej (uwzględniając zmienność pozyskiwanych przez nią świadczeń odpowiednio za miesiąc listopad 2008 r., styczeń, luty oraz marzec 2009 r.), lecz również zdrowotnej (uwzględniając choroby na które cierpi, fakt stałego leczenia oraz koszty z nim związane). Z akt sprawy, w tym w szczególności z załączonych przez skarżącą dokumentów wynika nadto, iż w konsekwencji organ dokonał również prawidłowej symulacji miesięcznych kosztów utrzymania jej dwuosobowej rodziny ([...] zł) oraz kosztów jej leczenia ([...] zł). Mając natomiast powyższe na uwadze (zestawienie dochodów skarżącej i jej męża z wydatkami koniecznymi) trudno nie przyznać organowi racji, iż konieczność uiszczania przez skarżącą comiesięcznych rat z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości wysokość [...]zł miesięcznie bezspornie nie pozbawi jej podstawowych środków utrzymania. Dodać nadto należy, iż zdaniem Sądu, dokonana przez Prezesa KRUS ocena możliwości płatniczych skarżącej, które, w jego ocenie, pozwalają na spłatę zadłużenia nienależnie pobranego świadczenia, nie narusza zasady ogólnej postępowania administracyjnego uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Dokonując takiej oceny Prezes KRUS wziął bowiem pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. wszelkie dokumenty złożone przez stronę oraz wszelkie podniesione przez nią okoliczności. Uwzględnił – co już zostało wyżej wskazane - sytuację materialną skarżącej, otrzymującej świadczenie w postaci renty, jak również wysokość ponoszonych w jej rodzinie kosztów utrzymania, w tym kosztów leczenia. Do wszystkich tych okoliczności i dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w świetle przesłanek mających tu zastosowanie, a uregulowanych w art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Tym samym nie jest zatem dowolnym wniosek organu, iż w przypadku skarżącej nie można stwierdzić, że zachodzą szczególne okoliczności związane z sytuacją rodzinną i stanem majątkowym, uzasadniające umorzenie należności Kasy z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Reasumując stwierdzić należy, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Zdaniem Sądu, organ, biorąc pod uwagę zarówno interes skarżącej, jak również kierując się stanem finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, nie naruszył granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania skarżącej ulgi w postaci umorzenia nienależnie pobranej renty, jednocześnie wyrażając gotowość udzielenia jej w innej formie tj. poprzez spłatę zadłużenia w układzie ratalnym, gdzie wysokość comiesięcznych rat bezspornie dostosowana została do jej możliwości finansowych. Ponadto podkreślić należy, iż umorzenie takich należności ma charakter absolutnie wyjątkowy, zarezerwowany dla sytuacji nadzwyczajnych. W rozpatrywanej natomiast sprawie - mimo trudnej sytuacji rodzinnej skarżącej (choroba skarżącej) - ocenić należy, że w niniejszej sprawie taki nadzwyczajny przypadek nie zachodzi. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło