III SA/Wr 156/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej KPA) w zw. z art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 -r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. zwaną dalej upea) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne rozpoznanych postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ przypomniał, że swym wcześniejszym postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. uznał zarzuty wniesione przez J. G. (zwanego dalej skarżącym) za bezzasadne. Rozstrzygniecie to doręczono w dniu [...] r. w miejscu zamieszkania skarżącego - dorosłemu domownikowi – K. G. (żonie skarżącego), zgodnie z treścią art. 43 zdanie pierwsze KPA. W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Do podania załączył zaświadczenie z dnia [...] r. wskazujące, że skarżący zgłosił się w Konsultacyjnej Poradni Rehabilitacyjnej w T. w dniu [...] r. z powodu bólu i ograniczenia ruchomości stawu skokowego lewego, w związku z czym zalecono rehabilitację oraz zakaz chodzenia przez okres 5 dni. Pismem [...] z dnia [...] r. Wojewoda D. przekazał sprawę do rozpatrzenia przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Departament Spraw Obywatelskich. Postanowieniem [...] z dnia [...] r. Minister uznał się jednak niewłaściwym do jego rozpatrzenia i zwrócił pismo wskazując jednocześnie, że stanowi ono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewoda D. stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia, a załączone do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenie lekarskie nie może stanowić wystarczającego dowodu uzasadniającego brak winy skarżącego. Ostateczny termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu [...] r., zakaz chodzenia orzeczono od dnia [...] r. do dnia [...] r. natomiast pismo złożono w dniu [...] r., Zdaniem organu, w celu uniknięcia negatywnych dla siebie skutków, skarżący zgłosił się do poradni celem uzyskania zaświadczenia lekarskiego, o czym świadczyć może również data wystawienia tegoż zaświadczenia (nie był to dzień zgłoszenia do poradni, ale dopiero [...] r.). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na omówione rozstrzygnięcie J. Gł. (zwany dalej skarżącym) złożył w dniu [...]r. Skarga sprowadza się w istocie do następujących zarzutów: kara pieniężna będąca przedmiotem przymusowego dochodzenia w drodze postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżący złożył zarzuty, ma ścisły związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a zatem doręczenie postanowienia wierzyciela na adres zamieszkania skarżącego, nie zaś na adres prowadzonej działalności, jest nieskuteczne; wobec braku dostępu do dokumentów z kontroli będących w siedzibie przedsiębiorstwa skarżącego - z uwagi na chorobę - nie miał on możliwości sporządzenia zażalenia w terminie; organ błędnie pouczył skarżącego o sposobie zaskarżenia postanowienia wierzyciela; zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zawiera oznaczenia strony postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie -"na wypadek, gdyby to odrzucenie nie miało miejsca" - o jej oddalenie, bowiem w ocenie organu odwoławczego, nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wojewoda ponadto ponownie przedstawił ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz odniósł się do zarzutów skargi uznając je za nietrafne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., zwanej dalej "p.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), a zatem także na postanowienia wydawane przez wierzyciela. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Warto przy tym zauważyć, iż kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie ograniczają zarzuty i wnioski skargi, ani powołana przez skarżącego podstawa prawna. Sąd może zatem uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które wyartykułowano wprost w skardze. Biorąc pod uwagę przywołane kryteria kontroli sądowo - administracyjnej, Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Na wstępie wyjaśnienia wymaga sama instytucja przywrócenia terminu, zakres jej zastosowania, jak również omówienie przesłanek umożliwiających skorzystanie z takiej możliwości. Choć czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, to jednak w wyjątkowych przypadkach możliwe jest przywrócenie terminu do dokonania czynności, gdy strona wykaże, że za uchybienie nie można przypisać jej winy (art. 58 § 1 KPA). Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym, uzależnione jest wszak od spełnienia określonych przesłanek o charakterze pozytywnym. Przywróceniu podlegają tylko terminy procesowe. Nie podlegają przywróceniu terminy prawa materialnego (por. P. Przybysz, kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 153). Pierwszą i zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu, wspomnianą już we wcześniejszych wywodach, jest brak winy strony w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. post. NSA z dnia 2 października 2002 r, V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Konstrukcja normatywna przepisu art. 58 § 1 KPA nakazuje organowi administracji publicznej przywrócenie terminu, jeżeli stwierdzi, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy jednak do organu i powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Choć konstrukcja omawianego przepisu ciężar uprawdopodobnienia okoliczności wyłączających winę przenosi na stronę, to jednak organ rozstrzygający w kwestii wniosku nie jest zwolniony z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem - z uwagi na słuszny interes obywateli - będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych, (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 627/08, LEX 478281). Przywrócenie terminu nie może nastąpić z urzędu. Niezbędny jest zatem wniosek strony. Złożenie wniosku zawierającego informację potwierdzającą okoliczności usprawiedliwiające i niezawinione przez stronę, stanowi więc kolejną z przesłanek przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 58 § 2 KPA wniosek taki musi zostać złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że organ administracji publicznej podjął wszelkie działania mające na celu dogłębne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, jak również poczynił właściwe ustalenia faktyczne interpretując je w sposób logiczny i prawidłowy, zgodnie z regułami wynikającymi z zasad postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić na wstępie należy, że dopiero po bezsprzecznym ustaleniu, że kontrolowane postanowienie zostało skutecznie doręczone można rozważać, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a dopiero w następnej kolejności oceniać wystąpienie przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przyznać należy skarżącemu rację, że nałożony nań mandat ma ścisły związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pozostaje to jednak bez wpływu na jego pozycję procesową jako zobowiązanego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Zatem jako osoba ukarana osobiście mandatem, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym objętego wystawionym na nią tytułem wykonawczym, nie występuje w tym postępowaniu jako podmiot upoważniony do reprezentacji spółki jawnej (w rozumieniu art. 29 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r, Nr 94, poz. 1037 ze zm.) zwanej dalej k.s.h), a w imieniu własnym, jako osoba fizyczna - wspólnik spółki odpowiedzialny za jej zobowiązania solidarnie ( art.22 k.s.h). W konsekwencji tego, doręczenie postanowienia na adres zamieszkania skarżącego jest prawidłowe, tym bardziej, że sam skarżący powołuje się w swej korespondencji właśnie na adres zamieszkania. Organ zasadnie więc przyjął, że postanowienie zostało właściwie doręczone (pod adresem zamieszkania), w dniu [...] r., zgodnie z art. 43 KPA w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na ręce żony skarżącego – K. G. i uznał dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu. Istotne z punktu widzenia prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia jest ustalenie jaki wpływ na możliwość przypisania skarżącemu winy w uchybieniu terminu miała jego choroba potwierdzona załączonym do akt administracyjnych zaświadczeniem lekarskim. W ocenie sądu organ słusznie przyjął, że fakt niedyspozycji skarżącego w okresie od [...] r. do [...] r. nie przemawia za uznaniem, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminowi do złożenia środka zaskarżenia ( 7 - dniowy termin biegł bowiem w okresie od [...] do [...]r.). Ugruntowany w judykaturze i piśmiennictwie jest już pogląd, zgodnie z którym niezdolność do pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ona bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenie odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika, (por. wyrok z dnia 04.11.1998r. III SA 1243/97). Choroba strony mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona nie miałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. Okoliczności te winny być uprawdopodobnione jakimkolwiek dokumentem (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12.10.2007r., sygn. akt V SA/Wa 1917/06, LEX 504703). Ma to również bezpośredni związek z zarzutem skargi dotyczącym braku dostępu do dokumentów z kontroli będących w siedzibie przedsiębiorstwa skarżącego. Skarżący mógł wszak jeszcze przed wystąpieniem dolegliwości (postanowienie doręczono w dniu [...] r.) osobiście pozyskać owe niezbędne dokumenty, bądź też po dniu [...] r. (kiedy to wystąpiły objawy uniemożliwiające poruszanie się) skorzystać z pomocy np. żony, wspólnika, czy też innych współpracowników. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2009 r. (sygn. akt III SA/Po 242/08, LEX nr 531091), w którym stwierdzono, że to fakt uprawdopodobnienia braku winy, a nie fakt choroby winien podlegać czynnościom dowodowym i ocenie organu. Skoro strona miała możliwość działania - początkowo osobiście, a następnie skorzystać z pomocy np. żony, wspólnika lub innych współpracowników - to w żadnym razie nie można przyjąć, że niemożność poruszania się w okresie od [...] r. do [...] r. jest okolicznością wyłączającą winę skarżącego w uchybieniu terminu. Stanowisko organu w tym zakresie należy zatem uznać za prawidłowe. Niezaprzeczalnie skarżący uchybił terminowi do wniesienia środka odwoławczego wywodząc środek odwoławczy w dniu [...] r., podczas gdy termin ten upłynął w dniu [...] r. Dla oceny prawidłowości ustaleń organu - ze względu na przedmiot postanowienia -jest też analiza pouczenia zawartego w postanowieniu w sprawie zarzutów. Należy stwierdzić, że organ w istocie dokonał błędnego pouczenia skarżącego, co do rodzaju przysługującego środka kontroli podjętego rozstrzygnięcia. W konsekwencji niewłaściwie wskazano też organ, który miałby rozpoznać zażalenie. Pouczenie o terminie i organie do którego należy złożyć wniosek o weryfikację orzeczenia były jednak prawidłowe. Niedewolutywny charakter wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (który jest właściwym trybem kontroli postanowień wydawanych w sprawie zarzutów przez organy dla których organem wyższego stopnia jest minister) powoduje, że wniesienie pisma - nawet niewłaściwie oznaczonego, ale z którego wynika niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia -do organu pierwszej instancji, musiałoby zostać uznane za prawidłowe, pod warunkiem jednak, że zachowany zostałby termin. W świetle powyższego wywodu uznać należy, że - choć faktycznie częściowo błędne, to jednak pouczenie zawarte w postanowieniu wierzyciela nie wywołało negatywnych skutków dla strony. Nie ma ono zatem wpływu na prawidłowość stanowiska organu zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się wreszcie do ostatniego z zarzutów skargi, a mianowicie, że zaskarżone postanowienie nie zawiera oznaczenia strony postępowania, Sąd dostrzegł w tym zakresie uchybienia ze strony organu. Art. 124 § 1 KPA zawiera katalog niezbędnych elementów, które muszą znaleźć się w każdym prawidłowym postanowieniu. Oznaczenie strony - zdaniem tego składu orzekającego - winno znaleźć się w sentencji postanowienia. Rozstrzygniecie poddane sądowej kontroli nie jest jednak całkowicie pozbawione tego elementu. W treści uzasadnienia oraz w rozdzielniku wskazano kogo dotyczy postanowienie, co nie pozostawia wątpliwości, co do tożsamości stron postępowania administracyjnego. Uchybienie to stanowi jedynie błąd techniczny polegający na niewłaściwym rozmieszczeniu danych, który nie powoduje jednak konieczności wyeliminowania zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego, albowiem to uchybienie przepisom postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy. Organ powinien jednakże podjąć działania, aby w przyszłości wyeliminować tego typu nieprawidłowości. Mając na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności należy stwierdzić, że organ dokonał właściwych ustaleń i zasadnie przyjął, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia środka odwoławczego, zaś przywołanych przezeń okoliczności nie można uznać za wystarczające usprawiedliwienie wyłączające w tym zakresie jego winę. Zdaniem Sądu zarzuty skargi są bezzasadne i w związku z tym skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.