III SA/Wr 195/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr 470300/71/99/2023-RED-POST-MZ w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi K. K. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr 470300/71/99/2023-RED-POST-MZ oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z akt sprawy Dyrektor Oddziału ZUS we Wrocławiu prowadzi postępowanie egzekucyjne względem skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych TW4470323000490, TW4470323000491, TW4470323000492, TW4470323000493, TW4470323000494, TW4470323000495, TW4470323000515, TW4470323000516, TW4470323000517, TW4470323000518, TW4470323000496 wystawionych w dniu 17 stycznia 2023 r. obejmujących zaległe składki na ubezpieczenie społeczne za okres od października 2015 r. do listopada 2017 r. Pismem z dnia 2 lutego 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości za okres od października 2015 r. do lipca 2021 r. podnosząc na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. – dalej u.p.e.a.) zarzut nieistnienia obowiązku i na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest przedwczesne bowiem od 1 grudnia 2017 r. do 31 grudnia 2021 r. poza prowadzonym prowadzeniem w Polsce działalności gospodarczej wykonywał pracę najemną w Niemczech i w okresie tym nie zostało ustalone ustawodawstwo właściwe. Ponadto decyzja będąca podstawą do wydania przedmiotowych tytułów została zaskarżona. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2023 r. ZUS zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Jednocześnie wskazał, że zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego za dalszy okres tj. od grudnia 2017 r. do lipca 2021 r. zostaną rozpatrzone przez organ po zakończeniu postępowania przed sądem w sprawie złożonego odwołania od decyzji ZUS z 11 stycznia 2023 r. w sprawie podlegania polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego za ten późniejszy okres. Zaskarżonym postanowieniem organ oddalił zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym tytułów wykonawczych za okres od października 2015 r. do listopada 2017 r. Organ odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku w uzasadnieniu wskazał, że 1 grudnia 2014 r. ZUS wydał decyzję, w której stwierdził że od 1 stycznia 2014 r. skarżący podlega ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w Polsce i jednoczesnym wykonywaniem pracy najemnej na terenie S. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, które wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych z 5 października 2015 r. sygn.. akt IX 44/15 zostało oddalone. Od wyroku skarżący złożył apelację, która orzeczeniem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 8 czerwca 2016 r. sygn. akt III A Ua 2380/15 również została oddalona. Natomiast Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 listopada 2017 r. sygn. akt II UK 707/16 odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego. Zdaniem organu kwestia podlegania właściwemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego od 1 stycznia 2014 r. została prawomocnie rozstrzygnięta. W związku z nie dokonaniem przez skarżącego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych decyzją z dnia 3 października 2018 r. nr UBS1/U-521/2018 ZUS stwierdził, że skarżący podlega obowiązkowo ubezpieczeniom, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 stycznia 2014 r. Wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 stycznia 2019 r. sygn. akt VIII U 4523/18 oddalono odwołanie skarżącego. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 lipca 2019 r. sygn. akt III AUa 448/19 oddalono apelację skarżącego. Z uwagi na fakt, że składki za okres od października 2015 r. do lipca 2021 r. nie zostały uregulowane ZUS wydał 25 października 2021 r. decyzję znak 470371DZPDU21/000105 określającą za ten okres wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 10 listopada 2022 r. sygn. akt VIII U 2809/21 oddalił odwołanie. Wyrok jest prawomocny. Organ powołując treść art. 33 § 1 oraz art. 34 u.p.e.a. wskazał, że jako osoba prowadząca działalność gospodarczą skarżący zobowiązany był do opłacania składek, co zostało określone w prawomocnej decyzji ZUS z dnia 25 października 2021 r., która jest wykonalna i była podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych. W konsekwencji czego ZUS oddalił wniesione przez skarżącego zarzuty: nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny. W skardze na powyższe postanowienie skarżący, wnosząc o jego uchylenie, zarzucił naruszenie: 1. art. 7 oraz art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej k.p.a.) przez brak zebrania i rozpatrzenia w sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, że organ rentowy nie określił jakiemu ustawodawstwu właściwemu winien skarżący podlegać w spornym okresie; 2. art.6 ust.1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze z. – dalej u.s.u.s.) polegające na błędnym uznaniu, że skarżący ma obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce w spornym okresie mimo, że kwestia ta nadal jest w toku; 3.art. 46 ust. 1 w związku z art. 32 u.s.u.s. polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżący podlega obowiązkowi uiszczania składek w Polsce w sytuacji gdy obowiązek ten nie został jeszcze ustalony prawomocna decyzją; 4.art.83 ust. 1 w związku z art. 68 ust. 1 pkt 1a u.s.u.s przez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz słowackiego oraz niemieckiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej p.p.s.a.) sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Kontroli Sądu poddano postanowienie ZUS o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w składkach ZUS za okres od października 2015 r. do listopada 2017 r. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS we Wrocławiu prowadzi postępowanie egzekucyjne względem skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych TW4470323000490, TW4470323000491, TW4470323000492, TW4470323000493, TW4470323000494, TW4470323000495, TW4470323000515, TW4470323000516, TW4470323000517, TW4470323000518, TW4470323000496 wystawionych w dniu 17 stycznia 2023 r. obejmujących zaległe składki na ubezpieczenie społeczne za okres od października 2015 r. do listopada 2017 r. W związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym strona skarżąca podnosi w niniejszej sprawie dwa zarzuty: zarzut nieistnienia obowiązku ( art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut braku wymagalności w obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit.c). Skarżący ww. zarzuty uzasadnia faktem, że wobec niego nadal toczy się postępowanie dotyczące nieopłacania składek za inny okres. W ocenie skarżącego organ powinien wstrzymać się z egzekucją do czasu kontroli sądowej wydanych decyzji za inne okresy ubezpieczeniowe. Obowiązek na podstawie którego prowadzona jest egzekucja nie jest jeszcze ukształtowany. W związku z powyższym postępowanie egzekucyjne powinno zostać zawieszone lub umorzone przez organ do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy za inne okresy rozliczeniowe przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie organu na dzień wszczęcia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego obowiązek dotyczący składek istniał i wynikał z prawomocnych decyzji. Toczące się postępowanie sądowe w zakresie kontroli wydanych decyzji dotyczących składek za inne okresy rozliczeniowe nie ma wpływu na ten obowiązek w zakresie składek za okres od października 2015 r. do listopada 2017 r. Ponadto obowiązek zapłaty składek wynika z decyzji i nie zostało wykonane, zatem podlega przymusowemu wyegzekwowaniu. W tym sporze rację należy przyznać organowi administracji. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zarzut zatem jest środkiem prawnym w którym zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważa prawidłowość tytułu wykonawczego, z którego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, opubl. w CBOSA). Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza natomiast, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu na przykład na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. W art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. użyto sformułowania brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak choćby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. wyroki WSA w Gliwicach z 20 października 2020 r. sygn. akt I SA/GI 673/20, WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 928/19 i z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 181/20), czy też brak możliwości prowadzenia egzekucji z uwagi na postępowanie upadłościowe prowadzone wobec dłużnika bądź brak rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt I SA/Łd469/22, opubl. w CBOSA). Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że w niniejszej sprawie na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego obowiązek objęty tytułem wykonawczym istniał i wynikał z prawomocnej decyzji. ZUS wydał bowiem 25 października 2021 r. decyzję znak 470371DZPDU21/000105 określającą m.in. za ten okres wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (k. 51 akt adm.). Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 10 listopada 2022 r. sygn. akt VIII U 2809/21 oddalił odwołanie (k. 55 akt adm.). Wyrok jest prawomocny. Ponadto nie zaistniała żadna z ww. przesłanek, które świadczyłyby o tym, że obowiązek nie jest wymagalny. Toczące się postępowanie sądowe w zakresie kontroli wydanej decyzji za inny okres rozliczeniowy i dotyczącej ustalenia ustawodawstwa właściwego, nie ma wpływu na przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. Na wymagalność obowiązku w zakresie składek nie ma wpływu fakt, że prowadzone jest postępowanie sądowe w innej sprawie za inny okres rozliczeniowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygał w granicach sprawy dotyczącej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Tym samym za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi, które w istocie dotyczą postępowania w sprawie ustalenie właściwego ustawodawstwa a które toczy się przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.