III SA/Wr 244/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Halina Rosłan po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r., w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wniosku strony skarżącej o uzupełnienie sentencji wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] r., sygnatura akt III SA/Wr 244/09, uzupełnia wyrok tutejszego Sądu z dnia [...] r., sygnatura akt III SA/Wr 244/09, w ten sposób, że końcową kropkę po punkcie III tego wyroku zastępuje średnikiem, po którym dodaje punkt IV w następującym brzmieniu: "IV. dalej idącą skargę oddala." P. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego opisaną w sentencji niniejszego wyroku decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. (Nr [...]) oraz poprzedzające ją pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. (Nr [...]). W uzupełnieniu skargi (data wpływu do Sądu – [...] r.), profesjonalny pełnomocnik skarżącego rozszerzył żądanie, domagając się dodatkowo stwierdzenia nieważności kolejnej decyzji wydanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w dniu [...] r. (Nr [...]), jako wydanej w sprawie rozstrzygniętej już uprzednio, zaskarżoną pierwotnie decyzją ostateczną. W podstawie normatywnej dla tego ostatniego żądania wskazano przepisy art. 135 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach – skrótowo – jako "p.p.s.a.", w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W wyroku z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. oraz poprzedzające ją pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r. (punkt I tamtego wyroku). Orzekł ponadto w przedmiocie kosztów postępowania, zastrzegając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności tamtego wyroku (w punkcie II i III). W sentencji wyroku z dnia [...] r. nie zawarto rozstrzygnięcia co do żądania strony skarżącej tyczącego stwierdzenia nieważności decyzji organu drugiej instancji z dnia [...] r. (Nr [...]). W tym zakresie Sąd stwierdził jedynie lakonicznie w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] r., że: "Zagadnienie dopuszczalności objęcia granicami sprawy – w rozumieniu art. 135 p.p.s.a. – także orzeczeń wprowadzonych do obrotu prawnego dopiero po zaskarżeniu przez stronę wcześniej wydanych, ostatecznych rozstrzygnięć (a w konsekwencji – dopuszczalności rozstrzygnięcia przez sąd w ramach zawisłej sprawy również o zgodności bądź Sygn. akt III SA/Wr 244/09 niezgodności z prawem tych "nowych orzeczeń"), jest sporne. Skład orzekający w niniejszej sprawie prezentuje pogląd o niedopuszczalności takiej interpretacji art. 135 p.p.s.a. Stanowisko to nie narusza wcale interesów strony, której przysługuje wszak uprawnienie do odrębnego zaskarżenia owych późniejszych rozstrzygnięć do sądu administracyjnego". Pełnomocnik skarżącego wniósł o uzupełnienie wyroku tutejszego Sądu, o którym dopiero co była mowa, poprzez orzeczenie w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. (Nr [...]). Żądanie to podtrzymano w piśmie datowanym na dzień [...] r., w którym podjęto merytoryczną polemikę z twierdzeniami Sądu zawartymi w dopiero co cytowanym fragmencie uzasadnienia wyroku z dnia [...] r. Rozpoznając wniosek o uzupełnienie wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W myśl art. 157 § 1 p.p.s.a., strona może zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W rozpoznawanym przypadku w rachubę mogła wchodzić wyłącznie pierwsza z hipotez, skoro w sentencji wyroku z dnia [...] r. Sąd nie odniósł się do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. (Nr [...]). Mając to na uwadze skład orzekający uwzględnił wniosek strony skarżącej, uzupełniając sentencję swojego pierwotnego rozstrzygnięcia o dodatkowy punkt IV. Sens zawartego w tym punkcie rozstrzygnięcia sprowadza się w istocie do odmowy wyeliminowania z obrotu prawnego – wyłącznie jednak w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego – decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. (Nr [...]). Za takim kierunkiem załatwienia żądania strony skarżącej przemawiały następujące powody. Wbrew odmiennemu mniemaniu strony skarżącej, sądy administracyjne nie są wcale bezwzględnie zobowiązane do wykorzystania instrumentu przewidzianego w Sygn. akt III SA/Wr 244/09 art. 135 p.p.s.a. Przepis ten stanowi wszak, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Prawodawca przewidział zatem dwie odrębne przesłanki uzasadniające dopuszczalność zastosowania przywołanego uregulowania: 1) tożsamość sprawy, 2) celowość zastosowania art. 135 p.p.s.a. Pierwszy wymóg został w sprawie bezspornie spełniony. Decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. (Nr [...]) dotyczy bowiem tego samego wniosku strony skarżącej, który został wcześniej załatwiony decyzjami uchylonymi w punkcie I wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] r. Nie można było natomiast przyjąć, że po wyeliminowaniu tych orzeczeń administracyjnych z obrotu prawnego niezbędne (celowe podkreślenie składu rozpoznającego wniosek o uzupełnienie wyroku) jest również – do końcowego załatwienia sprawy – stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. (Nr [...]). Wszak to ostatnie orzeczenie pozostaje w obrocie prawnym jako jedyne już rozstrzygnięcie ostateczne. W konsekwencji, nie załatwia już "ponownie" sprawy rozstrzygniętej wcześniejszą decyzją ostateczną (ta, z dnia [...] r., została przecież uchylona, wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, z dnia [...] r.). O uznaniu przez sąd za niecelowe stwierdzanie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – przesądziły także: 1) to, że decyzja ta jest korzystniejsza dla skarżącego od decyzji uchylonych przez Sąd wyrokiem z dnia [...] r. oraz 2) uwzględnienie zasady ekonomii postępowania (w wypadku wyeliminowania z obrotu także ostatnio wymienionej decyzji wniosek skarżącego z [...] r. musiałby być rozpatrywany raz jeszcze od początku, z możliwością weryfikowania rozstrzygnięcia zarówno w trybie administracyjnego nadzoru instancyjnego, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podczas gdy jej utrzymanie w obrocie czyni zasadnym wyłącznie kontrolę sądowoadministracyjną, jeżeli decyzja ta zostanie osobno zaskarżona do WSA). Sygn. akt III SA/Wr 244/09 Godzi się zauważyć, że niniejsze orzeczenie wpisuje się w tą linię judykatury, której przykładami są wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 stycznia 2007 r. (I OSK 275/06) i z dnia 28 maja 2008 r. (II FSK 1424/07). W końcowym fragmencie pierwszego, NSA stwierdził, że zgłoszenie przez uczestnika postępowania wniosku o zastosowanie art. 135 p.p.s.a. nie jest dla sądu wiążące, choć wniosek powinien być wzięty pod rozwagę. Natomiast w drugim judykacie dobitnie stwierdzono – przy okazji sformułowania tezy, iż naruszenie wspomnianego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej – że art. 135 p.p.s.a. jedynie uprawnia (a nie obliguje) sąd administracyjny do jego zastosowania. W uzasadnieniu NSA odwołał się do podstawowych zasad postępowania sądowoadminstracyjnego (między innymi do zasady skargowości, wyczerpania środków ochrony i zachowania terminów), które trzeba mieć na uwadze decydując o zakresie zastosowania przepisu, o którego uruchomienie ubiegła się także strona skarżąca w niniejszej sprawie. Wypada wreszcie powtórzyć fragment uzasadnienia wyroku z dnia [...] r., w którym zauważono, że niezastosowanie art. 135 p.p.s.a. "nie narusza wcale interesów strony, której przysługuje wszak uprawnienie do odrębnego zaskarżenia (...) późniejszych rozstrzygnięć do sądu administracyjnego". Dotyczy to – w rozpoznawanym wypadku – decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. Z wszystkich naprowadzonych względów należało orzec, jak w sentencji.