III SA/Wr 257/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości. Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław-Śródmieście zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2015 r. dokonał zajęcia nieruchomości (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego) należącej do M. S. (dalej jako: skarżący, strona). Zajęcia dokonano w celu wyegzekwowania należności objętych wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wałbrzychu tytułami wykonawczymi. Na dzień 25 października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył termin dokonania opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Pismem z dnia 14 września 2018 r. organ egzekucyjny zawiadomił skarżącego o końcowym terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, pouczając jednocześnie o prawie złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w terminie 14 od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, (tj. od dnia sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania wartości nieruchomości) wyznaczonego na 25 października 2018 r. Zawiadomienie wraz z obwieszczeniem o terminie opisu i oszacowania nieruchomości zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 października 2018 r. Czynności opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości przeprowadzone zostały w dniu 25 października 2018 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego Wrocław-Śródmieście, przez sporządzenie, odczytanie i podpisanie przez obecnych uczestników stosownego protokołu. Skarżący nie brał udziału w tych czynnościach. Protokół z opisu i oszacowania nieruchomości został doręczony stronie w dniu 30 października 2018 r. Pismem z 7 listopada 2018 r. (data nadania - 16 listopada 2018 r.) skarżący wniósł zarzuty do opisu oszacowania wartości nieruchomości, do której została skierowana egzekucja. W piśmie podniósł, że nie zgadza się z wyceną nieruchomości sporządzoną przez rzeczoznawcę majątkowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław - Śródmieście postanowieniem z dnia 23 stycznia 2019 r. nr 0228-SEE.711.537.2018.POST odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania złożonych zarzutów do opisu o oszacowania wartości nieruchomości z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia tych zarzutów. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 1 grudnia 2019 r. Odbiór przesyłki potwierdziła E. S. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru figuruje adnotacja poczty dotycząca numeru pełnomocnictwa "Nr. peł. [...]". Pismem nadanym w dniu 8 lutego 2019 r. skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie opisu o oszacowania nieruchomości. W uzasadnieniu pisma wskazał, że został pozbawiony prawa uczestniczenia w czynnościach opisu oszacowania wartości nieruchomości, gdyż po otrzymaniu w dniu 4 października 2018 r. pisma w sprawie wyznaczenia terminu podpisania protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości na dzień 25 października 2018 r., zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Śródmieście z wnioskiem o wyznaczenie innego terminu jego sporządzenia. Według skarżącego wniosek ten pozostał bez odpowiedzi, a organ egzekucyjny uniemożliwił mu wzięcie udziału w czynnościach, a tym samym nie miał on wiedzy na temat terminu na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Pouczenie organu egzekucyjnego o przysługującym terminie do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zawarte w protokole opisu i oszacowania jest, w opinii strony skonstruowane w taki sposób, aby uczestnik postępowania pozostawał w błędnym przekonaniu, że termin ten biegnie od dnia doręczenia protokołu, a nie od dnia jego sporządzenia. Ponadto podniósł, że nie wyrażał zgody na doręczanie korespondencji swojej żonie – E. S., z którą od kilku lat pozostaje w konflikcie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako: DIAS) postanowieniem z 9 kwietnia 2019 r. (nr 0201-IEE2.711.126.2019.2.A) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 - dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. - dalej: u.p.e.a.). Zdaniem DIAS postępowanie organu I instancji w przedmiotowej sprawie było prawidłowe, a wydane rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się do zarzutów wynikających z zażalenia dotyczących pozbawienia skarżącego udziału w czynności podpisania protokołu opisu i oszacowania poprzez brak odpowiedzi urzędu na wniosek o wyznaczenie innego terminu sporządzenia opisu i oszacowania nieruchomości, organ II instancji wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 25 października 2018 r. udzielił negatywnej odpowiedzi w tej sprawie oraz poinformował o zakończeniu opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Pismo to zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 listopada 2018 r. W odniesieniu do zarzutu niejasności pouczenia zawartego w zawiadomieniu o zakończeniu opisu i oszacowania o prawie do złożenia zarzutów, organ nadzoru, stwierdził, że pouczenie to zawiera dokładny zapis art. 110u § 1 u.p.e.a., jest czytelne i nie może budzić wątpliwości. Odnosząc się do kwestii odbioru korespondencji przez żonę (i związanych z tym utrudnień) oraz braku możliwości zablokowania odbioru korespondencji przez żonę na poczcie, DIAS podkreślił, że to wyłącznie skarżący ma wpływ na to, kto podejmuje korespondencję w mieszkaniu, jak również na poczcie. Organ II instancji wskazał także, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania zostanie rozpatrzony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we właściwym trybie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1. Art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie wezwania do udziału w czynnościach, tj. o przystąpieniu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w którym organ nie poinformował w jakim charakterze skarżący zostaje wezwany, nie wskazał skutków prawnych niezastosowania się do wezwania; 2. Art. 54 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie wezwania do udziału w czynnościach, tj. o przystąpieniu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w którym organ nie zamieścił precyzyjnego pouczenia co do terminu wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości; 3. Art. 10 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu uczestnictwa w opisie i oszacowaniu nieruchomości poprzez odmowę wyznaczenia innego terminu opisu i oszacowania nieruchomości, pomimo złożenia przez skarżącego wniosku o wyznaczenie innego terminu; 4. Art. 43 k.p.a. poprzez niezawiadomienie adresata o doręczeniu pisma innej osobie niż skarżący, niepozostawienie żadnej informacji w skrzynce pocztowej ani w drzwiach mieszkania, co doprowadziło do odebrania korespondencji przez osobę, z którą skarżący od lat pozostaje w konflikcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. "Granice danej sprawy" wyznacza konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot. Sąd nie może więc uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Posiadając tak określony zakres swojej kognicji, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą wyeliminowania go z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Śródmieście z dnia 23 stycznia 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. W ocenie organu, zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały zgłoszone po terminie, w związku z czym zachodziła konieczność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. Stanowisko to jest w ocenie Sądu prawidłowe. Zarzuty winny bowiem zostać złożone w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a.). Termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 92/15). W niniejszej sprawie czynności opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości zostały zakończone w dniu 25 października 2018 r. (zgodnie z treścią protokołu). Termin na złożenie zarzutów upłynął zatem z dniem 8 listopada 2018 r. Jak stanowi bowiem art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Przy czym, jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą (art. 57 § 4 k.p.a.). W myśl zaś art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Aby zachować termin, należało wnieść zarzuty wybranym sposobem do dnia 8 listopada 2018 r. Zarzuty zostały natomiast nadane w urzędzie pocztowym w dniu 16 listopada 2018 r. W konsekwencji nie mogły one wywrzeć zamierzonych skutków prawnych, gdyż były oczywiście spóźnione. Jednocześnie w ocenie Sądu prawidłowa jest treść rozstrzygnięcia organu I instancji. Trzeba tutaj zauważyć, że w razie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości po terminie przewidzianym w art. 110u § 1 u.p.e.a., ustawa egzekucyjna nie przewiduje jakie rozstrzygnięcie w takiej sytuacji winien podjąć organ egzekucyjny. Przyznać przy tym należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. Z jednej strony przyjmuje się, że powinno się wówczas odmówić uwzględnienia zarzutu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1342/13) bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 209/16, III SA/Łd 252/16, wyrok WSA w Opolu z 18 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Op 484/14). Wśród możliwych rozstrzygnięć w przedmiocie zarzutów można także wymienić: umorzenie postępowania w przedmiocie zarzutów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994 r. SA/Wr 1463/93.), albo nieuwzględnienie zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 19/08). Sądy administracyjne akceptują również tego typu rozstrzygnięcia jak: odmowa wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13). Wprawdzie niektóre z orzeczeń zapadły w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, jednakże na zasadzie analogii można je odnieść do niniejszej sprawy, bowiem w zakresie wniesienia zarzutów egzekucyjnych po terminie, ustawa również nie zawiera przepisów wskazujących na sposób i formę rozstrzygnięcia. We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. Możliwość taką dopuścił legislator również w art. 61a k.p.a., między innymi w sytuacji, gdy postępowanie nie może być wszczęte z każdej uzasadnionej przyczyny. Ponadto, Sądowi z urzędu wiadomo, że organ egzekucyjny nie przychylił się do treści wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, zaś w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 872/19 postanowieniem z dnia 2 grudnia 2019 r. Sąd odrzucił skargę w tym przedmiocie. Odnosząc się do zarzutu niejasności pouczenia zawartego w zawiadomieniu o zakończeniu opisu i oszacowania o prawie do złożenia zarzutów, należy stwierdzić, że pouczenie organu zawiera dokładny zapis art. 110u § 1 u.p.e.a., jest czytelne i zrozumiałe. Ponadto, pouczenie to znajduje się także na ostatniej 5 stronie protokołu z opisu i oszacowania wartości nieruchomości (k. 660 akt administracyjnych), który wraz z zawiadomieniem został doręczony skarżącemu w dniu 30 października 2018 r. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie uczestniczenia w opisie i oszacowania nieruchomości. Z akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 14 września nr [...] organ egzekucyjny zawiadomił skarżącego o końcowym terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości wyznaczonym na dzień 25 października 2018 r. Zawiadomienie wraz z obwieszczeniem o terminie opisu i oszacowania nieruchomości [...] zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 października 2018 r. k. 615 akt administracyjnych). Pomimo prawidłowego zawiadomienia strona nie wzięła udziału w czynnościach opisu i oszacowania nieruchomości. Wskazać również należy, iż organ ustosunkował się także do wniosku skarżącego o wyznaczenie innego terminu tej czynności. W odniesieniu do zarzutu naruszenia 43 k.p.a. oraz kwestii odbioru korespondencji przez żonę skarżącego i związanych z tym utrudnień, zgodzić należy się z organem, że to wyłącznie skarżący jest jedyną osobą, która ma wpływ na to, kto podejmuje skierowaną do niego korespondencję w mieszkaniu, jak również na poczcie. Nie ulega w niniejszej sprawie wątpliwości, że zawiadomienie o przystąpieniu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz obwieszczenie o terminie tej czynności, zostało doręczone żonie skarżącego jako dorosłemu domownikowi w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 43 k.p.a. Osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi, co znalazło odzwierciedlenie w treści formularza potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach administracyjnych (k. 615). W myśl powołanego art. 43 k.p.a. przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Należy wskazać, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Odebranie bowiem przez pełnoletniego domownika przesyłki, potwierdzone znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem, uznawane jest za oświadczenie, że dana osoba zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Pokwitowanie odbioru pisma przez dorosłego domownika uzasadnia przyjęcie domniemania istnienia po jego stronie, jako kwitującego, woli oddania pisma bezpośrednio adresatowi/skarżącej (por. wyroki WSA: w Olsztynie z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 855/08; w Opolu z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Op 198/08 oraz wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 208/09, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej "CBOS"). Osoba, której doręczono pismo w trybie tzw. doręczenia zastępczego nie może zatem skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Jednocześnie w świetle tego przepisu z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika upoważnienie do odbioru pism. Ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, czy też braki przekazania na czas informacji o doręczeniu korespondencji - obciążają tegoż adresata (por. post. NSA z 31 lipca 2008 r. sygn. I FZ 319-325/08, z 31 marca 2012 r. sygn. II FZ 12/12, wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., sygn. I FSK 1414/11). W związku z powyższym, skoro skarżący zdecydował, aby to jego żona odbierała kierowaną do niego korespondencję w trakcie jego nieobecności, ewentualne opóźnienia lub też utrudnienia związane z przekazywaniem informacji, jak również samej korespondencji obciążają skarżącego. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że nie poczynił on zastrzeżenia w placówce pocztowej o doręczaniu wyłącznie do jego rąk korespondencji. Na marginesie zauważyć należy, że z pisma skarżącego z dnia 15 października 2018 r. wynikało, że posiada jednak wiedzę o wyznaczeniu terminu sporządzenia opisu i oszacowania nieruchomości, zatem został on o nim poinformowany. W tym stanie rzeczy zastępcze doręczenie korespondencji spełnia wymogi określone w art. 43 k.p.a. i pozwala przyjąć domniemanie prawidłowego otrzymania korespondencji przez samego skarżącego. Mając to na uwadze Sąd uznał, że postanowienie organu odwoławczego, mocą którego utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, jest zgodne z prawem. Wobec tego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. Podstawę do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym stanowił art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 t.j. ze zm.). Zgodnie, z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.