III SA/Wr 258/08

WyrokWSA we Wrocławiu2008-12-04

Skład orzekający: Anna Moskała, Józef Kremis, Marcin Miemiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego przez osobę podlegającą wymeldowaniu, uwzględniając zasady postępowania dowodowego i zasady ogólne KPA?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji obu instancji nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego, naruszając zasady prawdy obiektywnej, czynnego udziału strony oraz zasady oceny dowodów. W konsekwencji, stan faktyczny sprawy, w tym kluczowe dla wymeldowania kwestie trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu, nie został dostatecznie wyjaśniony, co uniemożliwiło wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Z. G. o wymeldowanie jego syna S. G. z miejsca pobytu stałego. Organ I instancji (Burmistrz) orzekł o wymeldowaniu, uznając, że S. G. opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Wojewoda, rozpatrując odwołanie S. G., uchylił decyzję organu I instancji i odmówił wymeldowania, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Z. G. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego przez błędne ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis, Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Paweł Jabłoński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania S. G. z miejsca pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 14 grudnia 2007 roku, nr SO.2.51151.37-13/2007, Burmistrz O. – na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze. zm. – zwanej dalej w skrócie jako "k.p.a.") i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze. zm.) – po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek Z. G. o wymeldowanie S. G. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w O., orzekł o wymeldowaniu S. G. z powyższego miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że S. G. nie zamieszkuje pod powyższym adresem od dnia 10 października 2006 r. z powodu konfliktów z ojcem. Organ I instancji przyjął, iż S. G. miejsce stałego pobytu opuścił dobrowolnie, przebywa tam sporadycznie, zamieszkuje w miejscowości O. pod nr [...], gdzie również przebywa sporadycznie, ale właśnie pod powyższym adresem odbiera kierowaną do niego korespondencję, co – zdaniem organu I instancji – jest jedną z okoliczności, którą należy brać pod uwagę określając miejsce stałego pobytu. Organ I instancji mając powyższe na uwadze stwierdził, iż S. G. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, w konsekwencji należy więc przyjąć, iż opuścił to miejsce dobrowolnie, na skutek swobodnej decyzji oraz trwale, bowiem od przeszło roku nie przebywa w spornym lokalu. Zdaniem organu I instancji zostały więc spełnione przesłanki do wydania decyzji w sprawie wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego S. G., określone w art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji organu I instancji, S. G. wniósł odwołanie podnosząc, iż nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, bowiem nie opuścił miejsca stałego pobytu. Odwołujący się wskazał, iż w spornym lokalu znajdują się jego rzeczy osobiste. Ponadto, odwołujący się wskazał, iż w zaskarżonej decyzji przyjęto omyłkowo, że w O. zamieszkuje odwołujący się, podczas gdy faktycznie z informacji przekazanej przez sołtysa O. wynikało, iż zamieszkuje tam ojciec odwołującego się, Z. G.. Odwołujący się podniósł nadto, iż sąsiadka zeznała, że odwołujący się zamieszkuje tam sporadycznie. Wskazał również, że odbiera korespondencję w O., nie zaś – jak wskazał organ I instancji – w O.. Zeznania sąsiadów o niewidywaniu odwołującego się są natomiast przypadkowe, sąsiedzi obawiają się również konfliktu z jego ojcem. Decyzją z dnia [...]., nr [...], Wojewoda - na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 k.p.a..) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - po rozpatrzeniu odwołania S. G. od decyzji Burmistrza O., orzekającej o wymeldowaniu odwołującego się z miejsca pobytu stałego, uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowania odwołującego się z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w O. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji wskazał, iż nie podziela opinii organu I instancji, iż odwołujący się spełnił konieczne przesłanki określone w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, do wymeldowania go decyzją administracyjną z miejsca pobytu stałego. Organ II instancji uznał w szczególności, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 powyższej ustawy, który stanowi iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ II instancji podkreślił, iż zamiar stałego przebywania w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem, określającym miejsce stałego pobytu z art. 6 ust. 1 powyższej ustawy – zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie poglądem - należy rozumieć jako wolę skoncentrowania w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów, mając na uwadze, by zamiar ten był określony na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Podniósł, iż żaden przepis nie zobowiązuje lokatora do przebywania w nim określoną ilość godzin dziennie. Powołał się również na stanowisko wielokrotnie podnoszone przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 powyższej ustawy, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, tj. wynika z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Ze zgromadzonego materiału dowodowego – zdaniem organu II instancji – wynika, iż odwołujący się koncentruje swoje sprawy życiowe w spornym lokalu, posiada klucze do tegoż lokalu, co umożliwia mu swobodny dostęp, a jedynie ze względu na trwający konflikt z ojcem, odwołujący się częściej przebywa w O. W konsekwencji, zdaniem organu II instancji, całokształt materiału dowodowego nie wskazuje jednoznacznie, iż odwołujący się opuścił trwale i dobrowolnie sporne mieszkanie. Od powyższej decyzji organu II instancji Z. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 15 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach przez błędne przyjęcie, iż nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej S. G. ze spornego lokalu. Skarżący zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że S. G. nie opuścił trwale i dobrowolnie przedmiotowego lokalu, co spowodowało wydanie błędnej decyzji. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W treści uzasadnienia skarżący wskazał, iż decyzja organu II instancji została wydana wbrew okolicznościom wskazanym przez skarżącego i udowodnionym w toku postępowania przed organem I instancji. Podniósł, iż zamiar stałego lub długotrwałego przebywania należy określać nie tylko poprzez wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Wskazał, iż nie można poprzestawać wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanej osoby, z okoliczności zaś wynika, iż 38-letni mężczyzna koncentruje swoje życiowe sprawy we własnym mieszkaniu w O., gdzie mieszka, nocuje, odbiera korespondencję i posiada zwierzęta, nie zaś w małym dwupokojowym mieszkaniu rodziców. Zdaniem skarżącego, bez znaczenia jest fakt posiadania przez S. G. kluczy do mieszkania rodziców, czy też fakt że ich odwiedza oraz że w spornym lokalu posiada swoje rzeczy. Ten ostatni argument – zdaniem skarżącego – jest tylko jednym z przejawów przebywania w danym miejscu z zamiarem stałego pobytu i nie można mu przypisywać decydującego znaczenia w kwestii dokonywania oceny, czy jest to pobyt stały w rozumieniu art. 6 ust. 1 powyższej ustawy. Podniósł nadto, iż S. G., wyprowadzając się ze spornego lokalu winien był – zgodnie z art. 15 ust. 1 powyższej ustawy - wymeldować się, podając nowe miejsce i adres pobytu oraz – zgodnie z art. 10 ust. 1 powyższej ustawy – zameldować się w nowym miejscu pobytu. Zdaniem skarżącego, uzasadnione było stanowisko organu I instancji, że sporny lokal przestał stanowić centrum życiowego S. G., a zatem zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 powyższej ustawy. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, iż zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana po ustaleniu, iż S. G. nie opuścił w sposób trwały i dowolny spornego lokalu, a zatem nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z uwagi na okoliczność, iż argumenty podniesione przez skarżącego nie wnoszą nowych okoliczności, które mogłyby przesądzić o ewentualnym uwzględnieniu skargi, organ II instancji wyjaśnił, iż jego stanowisko nie uległo zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 roku, Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, sąd kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 w związku § 2 pkt 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, zaś zakres kontroli administracyjnej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, w tym również na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowi stwierdzenie przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, decyzja wydana przez organ odwoławczy uchybia obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu, choć z zupełnie innych powodów niż wskazane przez skarżącego w skardze. Nade wszystko stwierdzić należy, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego. Tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z jego postanowieniami, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dlatego źródłem powinności dokonania czynności wymeldowania przez organ administracji jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu, czy też nie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 roku, V SA 3089/03, LEX 160723). W tym stanie rzeczy, w przedmiotowej sprawie, jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowania S. G., wskazać należało ustanie jego pobytu w spornym lokalu w O. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie stwierdzał, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne, wskazując przy tym, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, LEX nr 159183). W orzecznictwie wskazuje się, że opuszczanie lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia tegoż lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 133/06, LEX nr 327831). W przedmiotowej sprawie ustalenia wymagało, czy zachowanie S. G. nosi znamiona opuszczenia spornego lokalu, w powyższym znaczeniu, tj. czy opuszczenie było dobrowolne i połączone z zabraniem wszystkich rzeczy z zajmowanego lokalu, zerwaniem z nim wszelkich związków i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza dotychczasowym miejscem stałego zameldowania, czy też zachowanie S. G. takich znamion nie nosi. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Realizację tej zasady regulują przede wszystkim przepisy normujące postępowanie dowodowe (zwłaszcza art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a.), nakazujące wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Zgodnie natomiast z ustaloną linią orzecznictwa, organ administracji państwowej z urzędu przeprowadza dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie uchybiono tym wymogom, nie zostało w sposób dostateczny - w świetle wymogów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - wyjaśnione, czy w tym konkretnym przypadku doszło, czy też nie doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez S. G., w rozumieniu art. 15 ust. 2 wskazanej wcześniej ustawy. Wskazać przy tym należy, że za miejsce stałego pobytu uznaje się miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Niemniej, zachowania, poprzez które przejawia się przebywanie danej osoby na stale w konkretnym lokalu, mogą mieć w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, co może wiązać się z sytuacją życiową danej osoby, np. z wykonywaniem zawodu wymagającego częstych wyjazdów czy też z wyjazdami do rodziny. Wieloaspektowość stanu przebywania na stale w danym lokalu prowadzi do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nieopuszczenia miejsca stałego pobytu, można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana, jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem (Wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2007 roku, IV SA/Wa 2451/06, LEX nr 322339). Wskazać należy, w powyższym kontekście, że wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie wykorzystał wszystkich możliwych środków dowodowych, w celu ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia. Nade wszystko stwierdzić należy, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób wadliwy i naruszeniem podstawowych zasad wynikających z przepisów k.p.a. zarówno przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy, który nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego, a oparł się jedynie na materiale dowodowym nieprawidłowo i niekompletnie zgromadzonym przez organ I instancji. Organ odwoławczy oparł się na wadliwie przeprowadzonych przez organ I instancji czynnościach przesłuchania stron oraz świadków. Organ I instancji, sporządzając kolejne "protokoły przesłuchania strony/świadka" (protokół z dnia [...], obejmujący wskazanie, iż w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta O. stawił się Pan Z. G., protokół z dnia [...] roku, obejmujący wskazanie, iż w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta O. stawiła się Pani M. G. protokół z dnia [...], obejmujący wskazanie, iż w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta O. stawił się Pan S.G., protokół z dnia [...], obejmujący wskazanie, iż w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta O. stawił się Pan Z. G. nie dokonał czynności wymaganych przez przepisy k.p.a.. Organ dopuścił się w szczególności naruszenia art. 79 k.p.a., który stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1) oraz że strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). W konsekwencji powyższych uchybień organu I instancji, strony nie miały możliwości wzięcia czynnego udziału w przeprowadzeniu powyższych dowodów, co stanowi również obrazę art. 10 § 1 k.p.a.. Analogicznego uchybienia dopuścił się organ I instancji przy okazji zawiadomienia stron o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i o możliwości zapoznania się z tymże materiałem oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszenia żądań (pismo organu I instancji z dnia [...], znak: [...]). W dniu [...], organ I instancji sporządził "protokół przesłuchania strony/świadka", wskazując, iż w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta O. stawił się Pan Z. G., zaś w dniu [..] organ I instancji sporządził "protokół przesłuchania strony/świadka", wskazując, iż w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta O. stawił się Pan S. G. Powyższa czynność może zostać uznana jako realizacja art. 10 § 1 k.p.a. w zakresie umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednak nie sposób jej uznać za prawidłowo przeprowadzony dowód z przesłuchania strony czy świadka, bowiem o żadnej z powyższych czynności nie zostały zawiadomione strony postępowania, do czego – jak już wyżej wyjaśniono - organ zobowiązany był na podstawie art. 79 k.p.a. Kolejne czynności podejmowane przez organ I instancji również były przeprowadzone w sposób wadliwy. Organ I instancji zwrócił się pismem z dnia [...], znak: [...], do Komendy Powiatowej Policji w O. z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli meldunkowej i wywiadu środowiskowego w budynku przy ul. [...], tj. o dokonanie sprawdzenia i ustalenia na podstawie rozpytania wśród sąsiadów, czy S. G. zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania oraz o okoliczności i charakter ewentualnego opuszczenia przez niego tegoż lokalu. Pismem z dnia [...], znak: [...] Komenda Powiatowa Policji wskazała, iż dokonała kontroli meldunkowej, w czasie której ustalono m. in., że jest widywany przez sąsiadów sporadycznie. Powyższe informacje Komendy Powiatowej Policji uznać jednak należało za pobieżne i nieuszczegółowione. Nie wskazano bowiem, którzy konkretnie sąsiedzi wskazali powyższe informacje ani też dokładnie jakiej treści były owe informacje. Jedyną osobą wskazaną z imienia i nazwiska była M.G.– żona skarżącego i matka uczestnika. W tej sytuacji, organ winien był zażądać uzupełnienia tychże informacji i ewentualnie – celem uszczegółowienia informacji dotyczących charakteru pobytu S. G. w lokalu - przeprowadzić dowód z przesłuchania konkretnych świadków, zachowując procedurę wymaganą przez k.p.a. dla dokonania tychże czynności. Ani organ I instancji, ani organ odwoławczy tego nie uczyniły, opierając się w ustaleniach faktycznych jedynie na powyższych, pobieżnych informacjach. Nie sposób więc uznać tegoż pisma – jak to uczyniły organy - jako dowodu w sprawie. Analogicznych nieprawidłowości w przeprowadzeniu postępowania dopuścił się organ I instancji, gdy zwrócił się pismem z dnia [...] do Komendy Powiatowej Policji w O. z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli meldunkowej i wywiadu środowiskowego w miejscowości O. oraz ustalenie na podstawie rozpytania wśród sąsiadów, czy S. G. faktycznie tam zamieszkuje oraz jaki charakter ma ewentualne przebywanie S. G. pod powyższym adresem. Pismem z dnia [...] Komenda Powiatowa Policji wskazała, iż dokonała kontroli meldunkowej w O., w czasie kontroli przeprowadzono m. in. rozmowę z jedną tylko sąsiadką E. B., w trakcie której ustalono, że S. G. przebywa w O. sporadycznie. Także – analogicznie jak powyżej - powyższe informacje uznać należało za pobieżne i nieuszczegółowione. Nie rozpytano bowiem innych sąsiadów, ani też nie wskazano dokładnie jakiej treści były informacje uzyskane od Pani E. B.. W tej sytuacji organ winien był zażądać uzupełnienia tychże informacji i ewentualnie – celem uszczegółowienia informacji dotyczących charakteru pobytu S. G. w lokalu - przeprowadzić dowód z przesłuchania konkretnych świadków, w szczególności Pani E. B., zachowując procedurę wymaganą przez k.p.a. dla dokonania tychże czynności. Ani organ I instancji, ani organ odwoławczy tego nie uczyniły, opierając się w ustaleniach faktycznych jedynie na powyższych, pobieżnych informacjach. Nie sposób więc uznać tegoż pisma – jak to uczyniły organy - jako dowodu w sprawie. Analogiczne błędy popełnił organ I instancji w sytuacji, gdy zwrócił się pismem z dnia [...] do Urzędu Gminy O., celem ustalenia, czy S. G. zamieszkuje w O., czy jego pobyt ma charakter stały oraz jak często, zdaniem sąsiadów, nocuje w przedmiotowym mieszkaniu. Urząd Gminy O. pismem z dnia [...] poinformował, iż "wg informacji mieszkańców wsi S. G. mieszka i nocuje w domu (zabudowaniach, które prawdopodobnie są jego własnością) w O. pod nr [...], co najmniej od roku 2002". Nie wskazano przy tym, którzy konkretnie mieszkańcy wsi wskazali powyższe informacje ani też dokładnie jakiej treści były owe informacje. W tej sytuacji organ winien był również zażądać uzupełnienia tychże informacji i ewentualnie przeprowadzić dowód z przesłuchania konkretnych świadków, zachowując procedurę wymaganą przez k.p.a. dla dokonania tychże czynności. Ani organ I instancji, ani organ odwoławczy tego nie uczyniły, opierając się w ustaleniach faktycznych jedynie na powyższych, pobieżnych informacjach. Nie sposób więc uznać również tego pisma – jak to uczynił organ I instancji - jako dowodu w sprawie. Ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie dokonały ponadto weryfikacji okoliczności, która miała zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i ustalenia stanu faktycznego, a mianowicie, czy faktycznie pomiędzy stronami postępowania istniał konflikt, czy miały miejsce awantury, o których informowały strony oraz Pani M. G., w szczególności, czy w dniu [...] miała miejsce awantura i pobicie Pana Z. G. przez Pana S.G., czy miała miejsce interwencja policji i jakie ewentualnie były ustalenia policji. Istotne było, kto inicjował te awantury, jakie były ich okoliczności, czy toczyły się postępowania karne, jakie są ustalenia zawarte w aktach ewentualnych postępowań karnych. Powyższe ustalenia mogłyby wyjaśnić, czy w przedmiotowej sprawie opuszczenie przez S. G. spornego lokalu miało charakter dobrowolny, czy było spowodowane koniecznością unikania konfliktów rodzinnych. Organy nie przeprowadziły żadnych stosownych dowodów na wyjaśnienie powyższych okoliczności. Nie sposób zatem uznać za prawidłowe ani stanowiska organu I instancji, który przyjął że udowodnione zostały wszelkie okoliczności pozwalające na przyjęcie, iż zaszły przesłanki do wydania decyzji w sprawie wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego S. G., określone w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, ani stanowiska organu odwoławczego, który nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego, lecz oparł się jedynie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji w sposób wadliwy i nierzetelny i na tej podstawie orzekł o odmowie wymeldowania S. G. z miejsca pobytu stałego, stwierdzając, że całokształt materiału dowodowego nie wskazuje jednoznacznie, iż opuścił on trwale i dobrowolnie sporne mieszkanie. W opinii Sądu, na podstawie wadliwie zgromadzonego i nierzetelnego materiału dowodowego, nie sposób było ustalić rzeczywistego stanu faktycznego, na podstawie którego można byłoby wydać jakąkolwiek decyzję. Organ odwoławczy bezzasadnie pominął środki dowodowe, które mogły mieć znaczenie dla poprawnego ustalenia stanu faktycznego i usunięcia pojawiających się w sprawie licznych wątpliwości. Doszło w ten sposób do ewidentnego naruszenia art. 75 § 1 zdanie 1 k.p.a., po myśli którego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W ocenie składu orzekającego Sądu, w kontekście cytowanej normy, nie można było poprzestać - jak to uczynił organ odwoławczy – na ustaleniach organu I instancji, bowiem zostały one powzięte w sposób wadliwy. Zgromadzony materiał dowodowy zawiera nadto szereg niewyjaśnionych sprzecznych danych: z informacji Policji i organu meldunkowego wynika, że S. G. nie przebywa w miejscu zameldowania stałego, jednak w trakcie oględzin przeprowadzonych w spornym lokalu okazało się, iż są tam jego rzeczy osobiste. Ponadto, S. G. podnosił, że opuścił miejsce stałego zameldowania wskutek konfliktu z ojcem, a nie w związku z założeniem nowego ośrodka swoich interesów osobistych i majątkowych. Temu ostatniemu, zarówno S. G., jak i jego matka M. G., stanowczo i konsekwentnie zaprzeczali. Te rozbieżności pozostały także bez wyjaśnienia przez organ odwoławczy. Trudno zatem uznać, czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca zamieszkania połączone ze skoncentrowaniem centrum życiowego w innym lokum mieszkalnym. Podkreślić również należy, że w wypadku, gdy w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących diametralnie odmienne racje i argumenty, zadaniem organów administracyjnych jest przede wszystkim dokonanie kompletnych ustaleń faktycznych, także przy użyciu wcześniej wymienionych, dodatkowych środków dowodowych, z których przynajmniej niektóre pozwoliłyby na zobiektywizowanie wszechstronnej oceny wspomnianych racji i argumentów. Niezbędne jest ponadto podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności (art. 107 § 3 k.p.a.). Wskazać należy także, że jeżeli organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, to powinien odpowiednio uzasadnić swoje stanowisko. Powinien zatem wskazać zarówno przyczyny uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, jak również przedstawić pełną argumentację potwierdzającą zasadność jego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji skarżącego podniesionej w odwołaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2006 r., III SA/Wa 884/06, LEX nr 219335). Powyższych standardów zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie spełnia. Trudno w tej sytuacji uznać, iż organy działały w granicach swobodnej oceny dowodów, zakreślonej w art. 80 k.p.a., gdy organ I instancji przyjął za udowodniony fakt, że S. G. opuścił miejsce stałego zameldowania tylko dlatego, że tak twierdzi wnioskodawca Z. G., a sąsiedzi twierdzą, że widują S. G. sporadycznie, zaś organ II instancji w oparciu a te same informacje i na postawie tych samych dowodów doszedł do odmiennych wniosków. W tym stanie, w ocenie Sądu, wobec sprzecznych twierdzeń i zeznań zainteresowanych stron, jak i niepełnych ustaleń poczynionych z naruszeniem szeregu przepisów prawa procesowego w toku postępowania administracyjnego meldunkowego, nie wydaje się, aby w sposób obiektywny można było przyjąć, iż w spornym lokalu znajduje się, lub też nie, centrum życiowe S. G.. W świetle powyższego należało uznać, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 79 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, zgodnie z treścią przepisów zawartych w rozdziale 4 działu II Kodeks postępowania administracyjnego, niezbędne dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności spornych. Powyższe należy uczynić pod kątem oceny opuszczenia lokalu, w znaczeniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 i art. 200 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło