III SA/Wr 393/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała, , , po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] sygn. akt III [...] w sprawie ze skargi wnioskodawczyni na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w przedmiocie przekazania W. I.N. G. i K. we W. pisma D. W. dotyczącego nieprawidłowości w ewidencji gruntów i budynków w prowadzonym przez S. T. zasobie geodezyjnym i kartograficznym w T. postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku z dnia 24 października 2005 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca D. W. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości, a także przyznania adwokata z urzędu. W uzasadnieniu zgłoszonego żądania wnioskodawczyni powołała się na trudną sytuację materialną rodziny wskazując, iż wraz z M. W. osiąga - z tytułu świadczeń emerytalnych - miesięczny dochód w kwocie odpowiednio - 825 zł i 998 zł. W kontekście tym skarżąca podniosła, iż na jej utrzymaniu pozostaje jeszcze studiująca córka, która nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Wnioskodawczyni określając swój stan majątkowy, oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, czy też wartościowych przedmiotów. Nadto podniosła, że dochód w wysokości 825 zł osiągany z tytułu świadczenia emerytalnego w zasadzie w całości przeznacza na pokrywanie kosztów zawiązanych z prowadzonymi postępowaniami administracyjnymi, których jest stroną. Natomiast J., M., B. i K. W. nie mieszkają z nią wspólnie, aczkolwiek jedynie okresowo, z uwagi na okoliczność, że w mieszkaniu brak zimnej wody oraz centralnego ogrzewania. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 stycznia 2008 r. (sygn. akt SA/Wr 393/05) przyznano skarżącej prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych), a w pozostałym zaś zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, iż na aktualnym etapie rozpoznawanej sprawy nie zachodzi konieczność ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych oprócz wpisu sądowego w wysokości 100 zł i w tej sytuacji odmowa uwzględniania wniosku w całości nie pozbawia skarżącej prawa do Sądu. Pismem z dnia 25 lutego 2008 r. skarżąca wniosła sprzeciw od w/w postanowienia. Sygn. akt III SA/Wr 393/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Stosowanie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie takiego prawa osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 oraz art. 256 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od tych wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie tego prawa osobie fizycznej jest uzależnione od wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ukształtowanego na podstawie analogicznych unormowań art. 113 kodeksu postępowania cywilnego, sformułowanie " osoba fizyczna (...) nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oznacza, iż ubiegający się o zwolnienie powinien wykazać, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). Sygn. akt III SA/Wr 393/05 Nawiązując do wniosku skarżącej, wniosła ona o przyznanie praw/a pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do powyższego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że ze względu na okoliczności życiowe został on pozbawiony całkowicie środków do życia. Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącej Sąd uznał, iż sytuacja ta uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. W ocenie Sądu, deklarowany, miesięczny dochód rodziny skarżącej oraz sytuacja życiowa, warunki materialno - bytowe (zamieszkiwanie w mieszkaniu bez centralnego ogrzewania oraz wody, ilość posiadanych dzieci, w tym dzieci pozostających na utrzymaniu skarżącej) uzasadniał przyjęcie, iż uiszczenie wymaganego w sprawie wpisu od skargi może stanowić uszczerbek w domowym budżecie, w stopniu zagrażającym możliwości zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tej okazji należy również podnieść, iż Sąd miał na uwadze także fakt wcześniejszego zwolnienia skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie prowadzonej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. akt I OPP 134/06), jak również w postępowaniu prowadzonym przed tut. Sądem (sygn. akt III SAB/Wr 93/03). Zgodnie z powołanym powyżej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2006 r., przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty sądowej od skargi na przewlekłość postępowania, uznając, iż strona nie jest w stanie ponieść wymaganej opłaty bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. W niniejszym zatem postępowaniu Sąd podziela w całości wyrażone przez Sąd II instancji stanowisko. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.