III SA/Wr 430/08
WyrokWSA we Wrocławiu2008-11-06
Skład orzekający: Józef Kremis, Jerzy Strzebińczyk, Olga Białek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska może uzależnić udostępnienie protokołów z posiedzeń Rady i jej komisji od ich "formalnego przyjęcia"?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność fragmentu uchwały Rady Miejskiej, który uzależniał udostępnienie protokołów z posiedzeń Rady i jej komisji od ich "formalnego przyjęcia". Uznał, że protokół sporządzony i podpisany przez przewodniczącego obrad i protokolanta, nawet przed formalnym przyjęciem przez Radę, jest dokumentem zawierającym informację publiczną i podlega udostępnieniu na podstawie przepisów Konstytucji RP, ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ograniczenie dostępu do protokołów przed ich formalnym przyjęciem stanowi istotne naruszenie prawa.Stan faktyczny
Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w R., która zmieniła Statut Gminy R. w zakresie dostępu do protokołów z posiedzeń Rady i jej komisji. Zmieniony § 119 ust. 3 Statutu stanowił, że protokoły te podlegają udostępnieniu "po ich formalnym przyjęciu". Wojewoda zarzucił, że takie uzależnienie dostępu do protokołów od ich formalnego przyjęcia stanowi istotne naruszenie Konstytucji RP oraz ustaw o samorządzie gminnym i o dostępie do informacji publicznej. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że protokół staje się dokumentem dopiero po jego formalnym przyjęciu.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § [...] pkt [...] uchwały nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] zmieniającej uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] w sprawie uchwalenia Statutu Gminy R., we fragmencie "po ich formalnym przyjęciu", oraz określił, że zaskarżona uchwała w tym zakresie nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Asesor WSA Olga Białek (sprawozdawca), Protokolant Renata Sawińska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Gminy R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na § [...] pkt. [...] uchwały Rady Miejskiej w R. w przedmiocie zmiany Statutu Gminy R. I. Stwierdza nieważność § [...] pkt [...] uchwały nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] zmieniającej uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] w sprawie uchwalenia Statutu Gminy R., we fragmencie "po ich formalnym przyjęciu"; II. Określa, że zaskarżona uchwała w zakresie opisanym w pkt I nie podlega wykonaniu.
Rada Miejska R. uchwałą Nr [...] z dnia [...] zmieniającą uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] . w sprawie uchwalenia Statutu Gminy R. w § 1 pkt 2 tej uchwały postanowiła o wprowadzeniu zmian w rozdziale IX Statutu - Zasady dostępu i korzystania przez obywateli z dokumentów organów Gminy poprzez nadanie § 119 Statutu nowego brzmienia o treści:
"Ustala się następującą procedurę korzystania przez obywateli z zasady jawności:
(...) 3. Protokoły posiedzeń Rady oraz Komisji podlegają udostępnieniu po ich formalnym przyjęciu. (...)"
Jako podstawę uchwały zmieniającej wskazano art. 169 ust. 4 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz.483 z późn. zm.) w związku z art. 3 ust.1 i art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn.zm.).
Wojewoda w skardze z dnia [...] . zarzucił, że § 1 ust. 2 (prawidłowo pkt 2 - przyp. Sądu) przedstawionej wyżej uchwały Rady Miejskiej R. z dnia [...] Nr [...] w zakresie w jakim zamienia § 119 ust. 3 uchwały Nr [...] z dnia [...] . w sprawie uchwalenia Statutu Gminy R. we fragmencie "po ich formalnym przyjęciu" - został wydany z istotnym naruszeniem Konstytucji RP w związku z art. 11b ust. 2 i 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 19 w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 z późn.zm.).
Z tego względu organ nadzoru wniósł o stwierdzenie nieważności § 1 pkt 2 uchwały zmieniającej Rady Miejskiej R. z dnia [...] Nr [...] we fragmencie "po ich formalnym przyjęciu".
W uzasadnieniu skargi Wojewoda przytaczając przepisy art. 11 b ust. 2 i 3 ustawy o samorządzie gminnym, art. 19 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 61 Konstytucji RP wywodził, że przepis art. 11b ustawy o samorządzie gminnym nie narzuca żadnych przedmiotowych ograniczeń w prawie do uzyskiwania informacji i w dostępie do dokumentów poza tym, że mają one wynikać z wykonywania zadań publicznych. Ograniczeń takich w zakresie udostępniania protokołów z posiedzeń rady gminy i jej komisji nie nakłada również ustawa o dostępie do informacji publicznej. Dokonując interpretacji art. 11b ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym Wojewoda odwołał się orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 września 2002 r. w którym stwierdzono, że przywołany przepis odnosi się wyłącznie do "aspektów organizacyjno-technicznych o charakterze lokalnym, właściwym dla danej jednostki samorządu terytorialnego, a związanych z dostępem do dokumentów i korzystaniem z nich" (K 38/01 OTK-A 2002/5/59). Według stanowiska Trybunału, tylko dyrektywy o charakterze organizacyjno-technicznym, czyli określające np. czas urzędowania w którym dany dokument będzie udostępniany, zasady kopiowania dokumentów itp., mieszczą się w zakresie zasad dostępu do dokumentów i korzystania z nich o których mowa w art. 11 b ust. 3 przywołanej ustawy.
W ocenie Wojewody ustalenia zasad dostępu nie oznacza prawa rady gminy do modyfikowania zakresu przedmiotowego podlegających udostępnieniu dokumentów, który wynika wyłącznie z ustaw. Dlatego też zaskarżony przepis uchwały z dnia [...] uzależniający dostęp do protokołów z posiedzeń Rady i Komisji od ich formalnego przyjęcia, istotnie narusza prawo.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc w uzasadnieniu, że w świetle przytoczonych w skardze (i w odpowiedzi na skargę) przepisów, protokoły z posiedzeń Rady i Komisji są dokumentami. Wskazanie, że podlegają udostępnieniu po ich formalnym przyjęciu, jest zasadne bowiem protokół sporządzony przez pracownika Urzędu czy też przez sekretarza komisji, uznać należy za projekt a nie za dokument. Nie wyczerpuje on bowiem przewidzianej dla protokołu procedury przyjęcia która uregulowana jest w Statucie. Zgodnie z zawartymi w nim regulacjami protokół z danej sesji przyjmowany jest przez Radę na sesji następnej. Statut określa też w § 53 tryb i zasady zgłaszania i przyjmowania poprawek do protokołu przed jego przyjęciem przez Radę.
Zdaniem strony przeciwnej uzależnienie udostępnienia protokołów sesji bądź protokołów z posiedzeń Komisji od ich formalnego przyjęcia, nie ogranicza ani też nie utrudnia obywatelom prawa dostępu do tych dokumentów, ponieważ dokumentami stają się one dopiero po ich przyjęciu. Ponadto zaznaczono, że wobec upublicznienia informacji o terminie sesji Rady, każdy ma możliwość uczestniczenia w niej. Z posiedzeń Rady sporządzany jest też materiał audiowizualny, który nie może być przez radnych kwestionowany i dlatego udostępniany jest niezwłocznie. Natomiast do protokołu, do czasu jego przyjęcia, mogą być zgłaszane uwagi i sprzeciwy, które – w przypadku uwzględnienia – wpłyną na jego treść. Udostępnienie protokołu przed zakończeniem tej procedury może doprowadzić do sytuacji w której zostanie on uznany za niewiarygodny.
Odnosząc się zaś do problemu protokołów z posiedzeń komisji strona przeciwna przyznała, że sporządzane są one przez sekretarza w trakcie posiedzenia i zaraz po jego zakończeniu są podpisywane, co czyni je dokumentami które mogą być udostępniane. Natomiast przywołany przez Wojewodę wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż kwestionowany zapis uchwały, nie ma wpływu na kształtowanie zakresu prawa do informacji lub na jego realizację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz na inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm, zwanej w dalszej części u.p.p.s.a.), w tym także na akty uchwalane przez organy stanowiące gmin.
W art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) przyznano organowi nadzoru prawo złożenia skargi do sądu administracyjnego, jeżeli w ciągu 30 dni od daty doręczenia mu uchwały organu gminy nie skorzysta on ze środków nadzoru określonych w art. 91 tej ustawy – nie stwierdzi nieważności uchwały we własnym zakresie.
Natomiast Sąd, zgodnie z art. 147 u.p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi orzeka o nieważności tej uchwały albo stwierdza, że wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie w tym względzie do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (por. art. 91 ustawy). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność skorzystania ze stanowiska wypracowanego w tym zakresie w orzecznictwie sądowym. W judykaturze za istotne naruszenie prawa (będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu) przyjęto zaś między innymi wydanie aktu bez podstawy lub z naruszeniem podstawy do podjęcia uchwały gminnej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1996 r., SA/Gd327/95, OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998, Nr 3, poz. 79).
Uwzględniając przytoczone wyżej zasady mające zastosowanie w kontroli sądowoadministracyjnej należy stwierdzić, że § 1 pkt 2 uchwały Rady Miejskiej R. Nr [...] z dnia [...] w sprawie zmiany Statutu Gminy R., w części w jakiej został zaskarżony przez organ nadzoru, a więc we fragmencie "po ich formalnym przyjęciu", nie może być utrzymany w obrocie prawnym, gdyż podjęto go z istotnym naruszeniem art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 11 b ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn.zm. – zwanej dalej u.s.g.) oraz art. 19 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 z późn. zm. zwanej w dalszych wywodach u.d.i.p.).
Wojewoda zakwestionował część przepisu regulującego "zasady dostępu i korzystania przez obywateli z dokumentów organów gminy" umiejscowionego w Statucie Gminy R. Przedmiotem oceny Sądu są więc kwestie związane z dostępem obywateli do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz z zasadą jawności działania gminy.
Na wstępie rozważań zaznaczyć jednakże należy, że statuty gminy zaliczane do aktów prawa miejscowego, uchwalane są przez organy stanowiące gmin w granicach upoważnień zawartych w ustawach (art. 169 ust. 4 Konstytucji). Z ustalonej w Konstytucji hierarchii źródeł prawa wynika, że jest ona prawem najwyższym a pozostałe źródła prawa: ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz prawo miejscowe obowiązujące na obszarze działania organów, które je ustanowiły muszą być zgodne z jej postanowieniami.
Będąca przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie materia dostępu obywateli do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne uregulowana jest w: art. 61 Konstytucji RP, art. 11b ustawy o samorządzie gminnym oraz w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Przepis art. 61 ust.1 Konstytucji stanowi, między innymi, że obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Według ust. 2 prawo do uzyskania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z wyborów, z możliwością rejestracji obrazu i dźwięku. Z przedstawionej normy wywieść zatem należy, że konstytucyjne prawo obywateli dostępu do informacji obejmuje również dostęp do dokumentów które dotyczą działalności wszelkich organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Tak zakreślone konstytucyjne prawo obywateli do uzyskania informacji o działalności organów władzy skonkretyzowane zostało w przepisach ustawy o samorządzie gminnym (art. 11b) oraz w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W myśl art. 11b ust. 1 u.s.g. działalność organów gminy jest jawna. Ograniczenia jawności mogą zaś wynikać wyłącznie z ustaw. Jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy (ust. 2). Zasady dostępu do tych dokumentów i korzystania z nich muszą być określone w statucie gminy (ust. 3).
Przywołany przepis nie konkretyzuje zatem rodzaju dokumentów udostępnianych do publicznego wglądu, podkreśla jedynie, że mieszczą się wśród nich protokoły sesji rady i protokoły z posiedzeń komisji. W świetle przedstawionych regulacji udostępnieniu podlegają wszystkie dokumenty wynikające z wykonywania zadań publicznych i działalności organów władzy publicznej, chyba że ich jawność została ustawowo wyłączona.
Nowelizując zawarte w Statucie zasady dostępu i korzystania przez obywateli z dokumentów organów Gminy, Rada Miejska R. ustaliła między innymi w § 1 pkt 2 uchwały zmieniającej, że z dokumentów organów gminy obywatele mogą sporządzać notatki, odpisy i wyciągi, fotografować je i wnioskować o skopiowanie. Niemniej jednak w przypadku protokołów z posiedzeń Rady oraz komisji wprowadzono zasadę, że podlegają one udostępnieniu po ich "formalnym przyjęciu".
Wprowadzając powyższy zapis Rada nie doprecyzowała co należy rozumieć jako "formalne przyjęcie" protokołu sesji Rady lub protokołu z posiedzenia komisji. Tak sformułowanego pojęcia nie wyjaśniają również pozostałe zapisy Statutu, gdyż w żadnym innym miejscu Rada nie posłużyła się dokładnie takim samym zwrotem. Analiza regulacji statutowych wskazuje jednak, że Rada przewidziała wymóg przyjęcia protokołu z poprzedniej sesji (§ 52 i § 53 Statutu). "Formalne" przyjęcie, o którym mowa w uchwale zmieniającej statut, powinno być zatem rozumiane jako przyjęcie protokołu, o którym mowa w § 52 i § 53 Statutu. Tak też zwrot ten tłumaczony jest w odpowiedzi na skargę.
Strona przeciwna, odwołując się między innymi do regulacji zawartych w § 52 i § 53 Statutu, wywodzi, że protokół sesji Rady, do czasu kiedy zostanie przez Radę przyjęty, nie jest dokumentem podlegającym publicznemu udostępnianiu lecz projektem dokumentu. Gmina zaznacza, że dopiero wyczerpanie przewidzianej w § 53 Statutu procedury, pozwala uznać protokół sesji za dokument podlegający publicznemu udostępnieniu. Według tego przepisu, radni na sesji, na której przyjmowany jest protokół z sesji poprzedniej mogą zgłaszać poprawki lub uzupełnienia do protokołu, przy czym o ich uwzględnieniu rozstrzyga przewodniczący rady, po wysłuchaniu protokolanta oraz przesłuchaniu taśmy z nagraniem przebiegu sesji. Jeżeli wniosek nie zostanie uwzględniony, możliwe jest wniesienie sprzeciwu do Rady. Rada może zaś podjąć uchwałę o przyjęciu protokołu dopiero po rozpatrzeniu takiego sprzeciwu.
Z powyższym stanowiskiem nie można jednak się zgodzić. Przepis § 53 Statutu musi bowiem odczytywany być łącznie z innymi uregulowaniami tego aktu normującymi kwestie związane z sesją rady. Wynika z nich, że protokół sesji sporządzany jest przez pracownika Urzędu Miasta i Gminy (§ 51). Statut dokładnie określa również, co powinien zawierać protokół sesji. Między innymi: odnotowanie przyjęcia protokołu z poprzedniej sesji, oraz, co istotne, podpis przewodniczącego obrad oraz osoby sporządzającej protokół (§ 52 ust. 1 pkt g i h). Według ust. 4 przywołanego § 52, protokół sesji sporządza się w terminie 7 dni roboczych od dnia jej odbycia. Z kolei ust. 5 nakazuje Burmistrzowi doręczyć wyciągi z protokołu sesji oraz kopie uchwał jednostkom organizacyjnym, które są zobowiązane do określonych działań wynikających z tych dokumentów.
Analiza powyższych uregulowań (oraz ich umiejscowienie i kolejność) wskazują jasno, że czynność sporządzenia protokołu sesji rady nie polega tylko na swobodnych zapiskach dokonywanych według uznania osoby protokołującej, lecz wymaga uwzględnienia co najmniej tych elementów, które wymienione zostały w § 52 ust. 2 pkt a-h Statutu. Aby uznać, że sporządzono protokół sesji Rady musi on zawierać – jako element niezbędny - między innymi, podpis przewodniczącego obrad oraz osoby sporządzającej. Inaczej mówiąc, skoro podpis przewodniczącego obrad i osoby sporządzającej protokół nie zostanie złożony, nie można mówić o sporządzeniu protokołu w rozumieniu niniejszego Statutu. Tak rozumiane sporządzenie protokołu powinno nastąpić w ciągu 7 dni roboczych od dnia odbycia sesji i taki protokół (a więc po podpisaniu przez przewodniczącego obrad i osoby sporządzającej) przedstawia się Radzie do przyjęcia w trybie § 53 Statutu.
W ocenie Sądu nie budzi więc wątpliwości, że najdalej po upływie siedmiu dni roboczych od dnia odbycia sesji protokół powinien być sporządzony. Powinien więc już istnieć dokument w postaci aktu pisemnego sporządzonego przez funkcjonariusza publicznego wyrażającego stan wiedzy co do przebiegu sesji. Dokument ten winien być podpisany nie tylko przez osobę sporządzającą, ale również przez przewodniczącego obrad. Nie można zatem twierdzić, jak czyni to Gmina, że do czasu przyjęcia protokołu na następnej sesji rady nie funkcjonuje dokument w postaci tegoż protokołu, a jedynie jego projekt. Twierdzenie takie mogłoby być uzasadnione, gdyby chodziło jedynie o okres od odbycia sesji do czasu sporządzenia protokołu i umieszczenia w nim co najmniej tych elementów, o których mowa w § 52 ust. 2 Statutu obejmujących również jego podpisanie przez wskazane osoby. Może być to owe siedem dni przewidzianych Statutem, ale może być też i wcześniej. Protokół sesji po jego sporządzeniu jest więc w ocenie Sądu dokumentem, który zgodnie z przywołanymi wcześniej przepisami Konstytucji oraz ustawy o samorządzie gminnym winien być udostępniany. Brak bowiem jakichkolwiek regulacji ustawowych wyłączających obowiązek jego udostępnienia.
Powyższego twierdzenia nie podważa okoliczność, że dokument w takim kształcie, oczekuje na poddanie dalszej procedurze – przyjęcia przez Radę. W tym okresie jest to już bowiem dokument, a nie projekt dokumentu. Sama Rada przypisuje mu zresztą takie znaczenie, skoro w Statucie konsekwentnie posługuje się pojęciem protokołu, a nie pojęciem "projekt protokołu". Nie bez znaczenia jest też fakt, że jeszcze przed przyjęciem przez Radę (na co wskazuje kolejność, w jakiej umieszczono w Statucie przepisy) Burmistrz zobowiązany jest do przesłania wyciągów z protokołu do jednostek organizacyjnych dla podjęcia odpowiednich działań wynikających z tego dokumentu. To zaś oznacza, że skoro jeszcze przed przyjęciem protokołu przez Radę jest on udostępniany na zewnątrz, to uchwałodawca już w tym momencie traktuje go jak dokument, a nie jak projekt dokumentu. Z omówionych wyżej przepisów Statutu wynika zatem, że pod pojęciem protokołu należy również rozumieć dokument sporządzony w ciągu najdalej 7 dni od odbycie posiedzenia oraz oczekujący na poddanie go procedurze przyjęcia przez Radę. Wymóg przyjęcia i możliwość ewentualnych poprawek i zmian w protokole w żaden sposób nie zmienia jednak faktu, że mamy do czynienia z dokumentem zawierającym informacje na temat działalności organu władzy publicznej, podlegającym publicznemu udostępnieniu.
Przedstawiona wyżej zasada jawności działania organów gminy nakazuje bowiem aby publicznemu udostępnieniu poddane były wszelkie dokumenty obrazujące czynności faktyczne i prawne podejmowane przez te organy, chyba, że ustawa ogranicza tę jawność. Określając zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich Rada winna mieć więc na względzie nie tylko tę zasadę ale również regulację zawartą w art. 61 Konstytucji. W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy bowiem do czynienia z dokumentem, o którym mowa w art. 61 ust. 2 Konstytucji. Konstytucja przewiduje bowiem prawo dostępu do wszelkich dokumentów zawierających informację publiczną. Ponadto upoważnienie wynikające z art. 11 b ust. 3 u.s.g. zdaniem Sądu nie może być interpretowane w oderwaniu od przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, który to akt normując szczegółowo zagadnienia dotyczące dostępu do informacji publicznej, może wszak dopuszczać odmienne uregulowania zasad dostępu do informacji niż Statut. Ten zaś musi pozostawać w zgodności z ustawami.
Tymczasem z art. 1 przywołanej wyżej u.d.i.p. wynika, że każda informacja w sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu tej ustawy i podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych. Według art. 7 tego aktu udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze wstępu na posiedzenia organów kolegialnych władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępnienia materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych dokumentujących te posiedzenia. Po myśli zaś art. 19 przywołanego aktu, ww. organy sporządzają i udostępniają protokoły lub stenogramy swoich obrad chyba, że sporządzą i udostępnią materiały audiowizualne lub teleinformatyczne rejestrujące w pełni te obrazy.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że Rada Miejska R. ustalając w statucie – a więc w akcie niższego rzędu - zasady udostępnienia dokumentów organów gminy nie była, żadnym przepisem rangi ustawowej, upoważniona do wyłączenia zasady jawności działania gminy i ograniczania dostępu do dokumentu jakim jest protokół sesji rady przed jego przyjęciem. Wprowadzając w uchwale zmieniającej zapis uzależniający udostępnienie protokołu sesji rady i protokółów z obrad komisji od ich "formalnego przyjęcia" Rada naruszyła w istotny sposób przywołane wyżej przepisy art. 61 Konstytucji, art. 11 b ust. 2 i 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 19 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym pozbawiono obywateli dostępu do informacji publicznej, jaką jest protokół sesji rady, na pewnym etapie działania organów (przed przyjęciem przez radę). W konsekwencji, ograniczono tym samym możliwości uczestniczenia obywateli w podejmowaniu decyzji w sprawach publicznych i sprawowaniu kontroli nad tym procesem.
Zdaniem Sądu Rada przekroczyła również zakres umocowania ustawowego, bowiem zasady, o których mowa w art. 11 b ust. 3 u.s.g. winne być ograniczone w szczególności do wskazania w statucie miejsca i czasu, w których można uzyskać żądane dokumenty. W tym względzie Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że zasady te – jak wskazał to Trybunał Konstytucyjny w przywołanym w skardze wyroku – powinny przybrać charakter norm organizacyjno – technicznych. W żadnym zaś razie ustalenie zasad dostępu nie oznacza uprawnienia rady gminy do modyfikowania regulacji ustawowych określających przedmiotowy zakres udostępnianych informacji.
Odnosząc się zaś do tej części kwestionowanego zapisu, który dotyczy protokołów z posiedzeń komisji, należy zauważyć, że już w samej odpowiedzi na skargę strona przeciwna, w istocie uznała zasadność skargi w tym względzie. Wynika to również i z tego względu, że w przepisach przedmiotowego statutu nie przewidziano żadnej procedury "formalnego przyjęcia" dla tych protokołów. Protokoły te – jak wyjaśniła sama Gmina – sporządzane są podczas posiedzenia komisji i podpisywane (w trakcie lub zaraz po) przez wszystkich uczestniczących w posiedzeniu komisji. Omawiany zapis pozostaje zatem w sprzeczności z samymi uregulowaniami Statutu.
Mając więc na względzie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 147 § 1 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło