III SA/Wr 432/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Asesor WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca), Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi E na decyzję W D z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Umową notarialną zawartą w dniu [...] r. (Nr...) E K sprzedała T i W I przysługujące jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego Nr [...], usytuowanego w budynku przy ul. [...] we W . W § 5 tej umowy strony ustaliły, że wydanie kupującym przedmiotu sprzedaży nastąpi najpóźniej do dnia 31 kwietnia 2007 r., a względem obowiązku wydania sprzedająca poddaje się egzekucji z art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. Postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt....) S R dla W -F we W nadał klauzulę wykonalności § 5 opisanego aktu notarialnego. Uwzględniając to postanowienie, komornik sądowy przeprowadził w dniu 1[...] r. eksmisję, wydając wspomniany lokal wierzycielowi. Mając na uwadze przedstawione okoliczności oraz wniosek W I , P W - po formalnym wszczęciu postępowania administracyjnego - orzekł o wymeldowaniu E K z przedmiotowego lokalu, uznając, że spełnione zostały przesłanki wymeldowania, określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (decyzja z dnia [...] r., Nr[...] ). Pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją W D z dnia [...] r. (Nr....), wydaną po rozpatrzeniu odwołania wymeldowanej. W uzasadnieniu takiego orzeczenia, organ odwoławczy podkreślił - po opisaniu przebiegu postępowania - że materialnoprawną podstawę wydania decyzji o wymeldowaniu stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, prawidłowo zastosowany przez organ pierwszej instancji w okolicznościach tej konkretnej sprawy. W zwrócił nadto uwagę, iż organy administracji publicznej nie mogą podważać mocy orzeczeń sądowych. Skoro więc zapadło prawomocne orzeczenie sądu przesądzające o obowiązku faktycznego opuszczenia spornego lokalu przez odwołującą się, to ewentualne prowadzenie przez organy meldunkowe dodatkowego postępowania wyjaśniającego co do dobrowolności opuszczenia tego mieszkania stanowiłoby naruszenie art. 365 § 1 k.p.c., w świetle którego, orzeczenie takie wiąże także organy państwowe. Zdaniem organu meldunkowego drugiej instancji, badanie - w kontekście zapadłego postanowienia sądowego - kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu przez zainteresowaną naruszałoby też zasadę pogłębiania zaufania do organów administracyjnych, wyrażoną w art. 8 k.p.a. W D zwrócił przy tym dodatkowo uwagę, że w skardze z dnia 21 stycznia 2008 r. na postanowienie K S Rewiru [...] zainteresowana sama oświadczyła: "iż w dniu [...] r. wydała wierzycielowi dobrowolnie lokal mieszkalny, będący przedmiotem niniejszego sporu". W skardze do W S A we W pełnomocnik E K wniósł o uchylenie decyzji organów meldunkowych obu instancji i o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi przyznano, że nastąpiło dobrowolne wydanie spornego lokalu wierzycielowi, który zresztą i tak już wówczas korzystał z tego mieszkania bez przeszkód. Dokonując wymeldowania organy nie wzięły jednak pod uwagę faktu nieprawomocności postanowienia nadającego klauzulę § 5 aktu notarialnego, bowiem nie zostało jeszcze wtedy rozpoznane zażalenie strony skarżącej na pierwszoinstancyjne orzeczenie sądu wydane w tym przedmiocie. Organy nie uwzględniły również tego, że toczy się postępowanie przygotowawcze przeciwko osobie występującej jako wnioskodawca w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi przytoczono ponadto cztery orzeczenia sądów administracyjnych, w świetle których - w ocenie autorki skargi - w tym konkretnym przypadku, wymeldowanie nie było zasadne. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej - w skrócie - "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez uprawnione do tego organy meldunkowe. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Z drugiej jednak strony, jeżeli sąd ten nie stwierdzi naruszenia prawa, zobowiązany jest - stosownie do dyspozycji wynikającej z art. 151 p.p.s.a. - oddalić skargę. W świetle przytoczonych zasad oceny dokonywanej przez sądy administracyjne skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy meldunkowe oparły obecnie kwestionowane decyzje na prawidłowo wskazanych przepisach prawnych, trafnie też dokonując na ich podstawie subsumpcji okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy. Podstawowym przepisem, który powinien znaleźć zastosowanie jest niewątpliwie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm., powoływanej w dalszych wywodach jako "u.e.l.d.o."), w myśl którego: "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego (...) i nie dopełniła obowiązku wymeldowania". Według ukształtowanego już, jednolitego stanowiska judykatury - znajdującego swój wyraz także w orzeczeniach przywołanych w uzasadnieniu skargi - chodzi w tym przypadku o opuszczenie dobrowolne i trwałe, a to obliguje (co do zasady) organy meldunkowe do badania rzeczywistych zamiarów osoby, która opuściła określony lokal i która - z tego powodu - ma być z tego lokalu wymeldowana. Wbrew jednak twierdzeniom strony skarżącej, ani wspomniana zasada, ani też cytowane w skardze judykaty, wcale nie podważają zasadności oceny materiału dowodowego, przeprowadzonej przez organy obu instancji z uwzględnieniem specyficznych realiów niniejszej sprawy. Przy rozpoznawaniu podobnych spraw, sądy administracyjne wielokrotnie wszak podkreślały, że ocena elementu dobrowolności i trwałości opuszczenia nie może być przeprowadzana z wyłącznym uwzględnieniem werbalnych deklaracji osoby wymeldowywanej. Przeciwnie, podkreślano, że takie deklaracje powinny być weryfikowane, przede wszystkim w kontekście obiektywnych okoliczności występujących w danej sprawie. Przejawem takiej linii orzeczniczej, w pełni aprobowanej przez skład Sądu rozpoznający niniejszy przypadek, jest przede wszystkim pierwsza teza wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r. (IV SA/Wa 1890/06), podług której: "Dla oceny charakteru opuszczenia lokalu, mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze zaś są dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności, np. faktyczna możliwość realizacji jej woli przebywania w lokalu". W linię tą wpisuje się również wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r. (II OSK 521/06), w którym uznano - między innymi - że opuszczenie budynku znajdującego się w złym stanie technicznym "nie może być zaliczone do działań pozbawiających dobrowolności opuszczenia lokalu". Podobny pogląd, eksponujący obiektywne okoliczności, wyraził WSA w Gdańsku w swoim wyroku z dnia 25 października 2007 r. (III SA/Gd 252/07), zgodnie z którym: "Wyburzenie budynku, w którym znajdował się lokal, powoduje, że osoby zameldowane w tym lokalu należy wymeldować". Identyczne znaczenie - dla stosowania art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. - przypisywane jest faktowi orzeczonej i wykonanej eksmisji. W wyroku z dnia 6 października 2006 r. (II OSK 65/05) NSA wyraził mianowicie zapatrywanie, stosownie do którego: "Opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu". Podobne stanowisko zajął zresztą ten sam Sąd we wcześniejszym wyroku z dnia 6 lutego 2003 r. (V SA 1398/02). Uwzględniając przedstawioną linię wyrokowania w sprawach tego rodzaju, nie sposób skutecznie negować decyzji organów, jakie zapadły w niniejszej sprawie. Przecież to sama skarżąca zbyła przysługujące jej wcześniej prawo do spornego lokalu aktem notarialnym (umowa ta zawarta została zatem przed osobą publicznego zaufania), w którym to akcie uzgodniła z nabywcą ostateczny termin definitywnego przekazania mu mieszkania i poddała się - w zakresie wykonania tego ostatniego obowiązku - egzekucji przewidzianej w art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. Logicznym zatem następstwem niewykonania dobrowolnie tej powinności było więc wykorzystanie przez wierzyciela środków przymusu państwowego (uzyskanie orzeczenia sądu powszechnego nadające klauzulę wykonalności postanowieniu zawartemu w § 5 aktu notarialnego i wykonanie na tej podstawie eksmisji przez komornika). Ze względu na zarzut pomieszczony w skardze, godzi się przy tym dobitnie podkreślić, że z porównania dat wynika jednoznacznie, iż oba organy meldunkowe orzekały dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o nadaniu klauzuli (postanowienie S O we W oddalające zażalenie skarżącej zapadło już w dniu [...] r. w sprawie II [...] podczas gdy decyzja P W została wydana w dniu [...] r., a decyzja W D - w dniu 28 [...] r.). W tej sytuacji, ewidentnym uchybieniem organów meldunkowych byłoby pominięcie w swojej ocenie wszystkich dopiero co zaakcentowanych, obiektywnych okoliczności sprawy i poprzestanie wyłącznie na subiektywnym zapatrywaniu strony skarżącej, deklarującej (wyłącznie werbalnie, acz niekonsekwentnie - zob. skargę zainteresowanej z dnia [...] r. na postanowienie K S R [...] , w którym oświadczyła ona: "iż w dniu [...] r. wydała wierzycielowi dobrowolnie lokal mieszkalny, będący przedmiotem niniejszego sporu") brak zamiaru opuszczenia lokalu, z którego została wymeldowana. Organy tego błędu nie popełniły. Dokonana przez nie ocena kompletnego materiału dowodowego, po dokonaniu której uwzględniły one wniosek o wymeldowanie skarżącej, bez wątpienia mieści się bowiem w granicach swobody zakreślonej w art. 80 k.p.a. Zaskarżone decyzje respektują też pewne ogólne zasady istotne w sprawach tego rodzaju: związania przez organy administracji publicznej treścią prawomocnych orzeczeń sądów cywilnych (art. 365 § 1 k.p.c.); pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.); wybitnie ewidencyjnej funkcji zameldowania, proklamowanej w art. 9 ust. 2 lit. "b", z którą ewidentnie kolidowałoby utrzymanie w obrocie zameldowania strony skarżącej w przedmiotowym lokalu, w którym przecież nie przebywa. Podjęte przez skarżącą próby wzruszenia (na drodze postępowania karnego) zawartej umowy notarialnej nie miały znaczenia w sprawie, skoro do tej pory nie przyniosły one rezultatu. Dopiero wtedy, gdyby okazały się one skuteczne (czego nie mogły przesądzić ani organy, ani też Sąd, w ramach niniejszego postępowania), rozważać można będzie ewentualność skutecznego uruchomienia nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji, skarżonej przez zainteresowaną. Skoro skład orzekający nie stwierdził naruszenia przez organy prawa materialnego lub procesowego, przeto Sąd - zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a. - zobowiązany był orzec, jak w osnowie niniejszego wyroku.