III SA/Wr 446/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 5 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu [...] w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2016 postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu [...]. W piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. R. K. (reprezentowany przez radcę prawnego) wniósł o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego [...]. Wskazując na fakt złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarg na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., w których to sprawach okoliczności faktyczne są te same, skarżący wyjaśnił, że Sąd rozpoznał już jedną ze spraw o sygn. akt III SA/Wr [...], wydając wyrok oddalający skargę. W składzie orzekającym był sędzia [...], jako sprawozdawca. Skarżący podniósł, że nie mógł uczestniczyć w rozprawie z uwagi na stan zdrowia, o czym powiadomił Sąd składając wniosek o odroczenie rozprawy z tej przyczyny. Wniosku tego Sąd jednak nie uwzględnił i orzekł w sprawie. W ocenie skarżącego, skoro wymieniony sędzia brał udział w wydaniu wyroku na gruncie tożsamego stanu faktycznego i skargę oddalił, to należy domniemywać, że ma wyrobiony pogląd co do niezasadności skargi i wyraził go explicite jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy, orzekając w sprawie o sygn. akt III SA/Wr [...]. Skarżący wyraża zatem obawę, że w niniejszej sprawie może nastąpić powtórzenie rozstrzygnięcia, które zostało już wydane przez wskazanego sędziego w ww. sprawie. Zdaniem skarżącego, sama możliwość apriorycznego przyjęcia wcześniej skrystalizowanej koncepcji orzeczniczej na rzecz jednej ze stron, może stanowić przesłankę wyłączenia sędziego na zasadzie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowym zauważalny jest bowiem pogląd, wedle którego orzeczenie o wyłączeniu sędziego staje się niezbędne, gdy strona ma chociażby subiektywną, ale uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Jak wskazał skarżący, rzeczona wątpliwość pojawiła się w niniejszej sprawie z powyżej przytoczonych względów, przez co ma podstawy obawiać się, że zostanie wyrażony niekorzystny dla niego pogląd prawny i skarga zostanie oddalona. Podsumowując skarżący wyraził pogląd, że z uwagi na brak przymiotu bezstronności w niniejszej sprawie, w przypadku jej rozpoznania przez sędziego [...], skarżący zostanie pozbawiony prawa do wyrażonego w art. 45 Konstytucji RP, prawa do rozpoznania sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Sędzia [...] złożył do akt sprawy oświadczenie, że nie zaistniały żadne – określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a.- podstawy do wyłączenia go z udziału w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek nie podlegał uwzględnieniu. Podstawę prawną wniosku skarżącego stanowił art. 19 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Z uzasadnienia wniosku skarżącego wynika, że uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego [...], związana jest z niekorzystnym dla skarżącego wyrokiem wydanym przez wymienionego sędziego w innej sprawie, której okoliczności faktyczne są tożsame, jak w sprawie niniejszej. W orzecznictwie przyjmuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama wątpliwość strony w tym zakresie. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o stronniczości i niesprawiedliwości sędziego. Nadto orzeczenie o wyłączeniu powinno być oparte o zobiektywizowane przesłanki dotyczące sprawy, w której wniosek został złożony. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 października 2014 r. w sprawie II OZ 1008/14 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. W szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że argumentacja wniosku skarżącego nie wskazuje na istnienie w odniesieniu do sędziego wskazanego we wniosku, okoliczności mogących budzić wątpliwości co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie. Fakt rozpoznania innej, tożsamej ze względu na okoliczności faktyczne sprawy przez wydanie niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, nie może być podstawą twierdzenia, że przy rozpoznaniu niniejszej sprawy przez skład orzekający, w którym będzie znajdować się wymieniony we wniosku sędzia, zostanie naruszone prawo strony do rozpoznania sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Bezstronności sędziego nie można bowiem upatrywać w wyrażonej w innej sprawie ocenie prawnej. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zatem sędziowie podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w ocenie strony, rozstrzygnięć jest natomiast uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Temu nie służy zaś składanie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie, która jest podobna do wcześniej już rozpoznanej przez tego sędziego, rozstrzygniętej w sposób negatywnie oceniony przez skarżącego. Nie można więc przyjąć za skarżącym, że wskazana we wniosku motywacja, podważa zachowanie bezstronności sędziego w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Podkreślić również trzeba, że także z oświadczenia złożonego przez sędziego [...] nie wynika, by zachodziły podstawy do jego wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Jako, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożenia oświadczenia, brak jest podstaw do jego kwestionowania. Jeżeli natomiast strona żądająca wyłączenia sędziego zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. np. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt I OZ 146/16 – w CBOSA). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.