III SA/Wr 513/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant st. insp. sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości. Uzasadnienie: Przedmiotem skargi M. M. (dalej: skarżąca, strona) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS lub organ) z [...] kwietnia 2017r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2017r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2016 r. w części dotyczącej umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] marca 2017 r. odmówił stronie wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek. Organ uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że skoro ustawodawca w art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2016r., poz. 963 ze zm., dalej: u.s.u.s.) nie dopuścił możliwości zastosowania przepisów dotyczących umorzenia należności do składek finansowanych przez ubezpieczonych, koniecznym było wydanie na podstawie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 83 b ust. 1 w związku z art. 123 u.s.u.s. decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. ZUS rozpoznając wniosek o ponowne rozstrzygnięcie sprawy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ ponownie wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek nie mogą być umarzane. ZUS podkreślił, że w świetle obowiązującego stanu prawnego nie ma on kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych w przedmiocie umorzenia bądź odmowy umorzenia przedmiotowych należności. W konsekwencji należało zdaniem organu odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a §1 k.p.a. Możliwość zastosowania tego trybu postepowania wynika z art. 138 u.s.u.s. (powinno być 123 u.s.u.s. dodanie Sądu), zgodnie z którym w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W skardze do sądu strona wniosła o uchylenie decyzji ZUS z [...] maja 2017r. oraz umorzenie wnioskowanych należności składkowych. Strona decyzji ZUS nr [...] r. zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegającego na błędnej interpretacji i zastosowaniu art. 28 u.s.u.s. Skarżąca w ustawowym terminie wywiodła skargę na opisaną ostateczną decyzję administracyjną, zarzucając między innymi wadliwą interpretację przepisów przez ZUS, który w ocenie strony zawsze działa jedynie na swoją korzyść. Podniosła, że ponosi koszty leczenia w wysokości kilkuset złotych miesięcznie, pożary mieszkania winny zostać potraktowane w świetle przepisów jako klęska żywiołowa, zaś przedmiotowe zaległości z tytułu składek uległy przedawnieniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wyrokiem z dnia 26 października 2017 r. tutejszy Sąd oddalił w całości skargę złożoną w tej sprawie. Pismem z dnia [...] października 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Postanowieniem referendarskim z dnia 21 lutego 2018 r. przyznano stronie prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzono postępowanie w pozostałym zakresie. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej złożył w dniu [...] kwietnia 2018 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku wraz z tym wnioskiem. Postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji administracyjnej może nastąpić tylko, jeśli: a) zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.,dalej: p.p.s.a.). Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wyżej wskazany, determinuje oddalenie skargi (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, w zakreślonych wyżej granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z regulacjami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie, kontrolowaną przez sąd decyzją, jest rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności wobec ZUS, a nie decyzja merytoryczna w przedmiocie umorzenia należności (decyzja z dnia [...] kwietnia 2017 r. ., nr [...] – była przedmiotem kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 513/17 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 26 października 2017 r.). Powyższe ma fundamentalne znaczenie dla wyniku tej sprawy sądowoadministracyjnej, bowiem z treści wniosku o ponowne rozparzenie sprawy oraz skargi wynika, że skarżąca tego nie zauważa i powołuje się na okoliczności, które mogą podlegać badaniu przy merytorycznym rozpoznaniu wniosku (umorzeniu albo odmowie umorzenia należności). Kontrolowane w tej sprawie decyzje ZUS wydane zostały w istocie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ obowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. W istocie tak jak wskazuje to organ stosownie do brzmienia art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Natomiast z treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s., wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Zatem, z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie. Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11, LEX nr 1404591). Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. Należy przy tym podkreślić, że płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 461/13, LEX nr 1579391). Odmowa wszczęcia postępowania na mocy art. 61a k.p.a. była zatem prawidłowa na gruncie rozpoznawanej sprawy. Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty zawarte w skardze. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Bez znaczenia pozostaje przywołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji oraz w jej motywach błędnego, nieistniejącego numeru przepisu u.s.u.s.- art. 138), skoro właściwa podstawa w rzeczywistości istniała (art. 123 ). Nie miało to wpływu na wynik sprawy, bowiem błędne powołanie numeru tego przepisu nie skutkowało błędnym jego zastosowaniem, w ramach uzasadnienia prawnego została przytoczona prawidłowa treść tego przepisu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości