III SA/Wr 532/12
WyrokWSA we Wrocławiu2013-10-09
Skład orzekający: Jerzy Strzebinczyk, Józef Kremis, Małgorzata Malinowska-Grakowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy automat, na którym grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy i jest organizowana w celach komercyjnych, może być uznany za automat do gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a jego eksploatacja poza kasynem gry bez zezwolenia podlega karze pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że automat, na którym grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy i jest organizowana w celach komercyjnych, spełnia definicję automatu do gier hazardowych zawartą w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Eksploatacja takiego automatu poza kasynem gry bez wymaganego zezwolenia jest niezgodna z prawem i uzasadnia nałożenie kary pieniężnej. Sąd oddalił skargę, uznając ustalenia organów celnych za prawidłowe, mimo dostrzeżonej niekonsekwencji w podstawie prawnej wymiaru kary, która nie prowadziła do pogorszenia sytuacji strony skarżącej z uwagi na zakaz reformationis in peius.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za eksploatację automatu do gier poza kasynem gry bez wymaganego zezwolenia. Organy celne ustaliły, że automat służył do gier o charakterze losowym i komercyjnym, spełniając definicję automatu hazardowego. Spółka wniosła skargę, zarzucając m.in. błędną kwalifikację automatu, naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących opinii biegłego oraz niezgodność przepisów ustawy o grach hazardowych z prawem unijnym. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe, choć dostrzegł niekonsekwencję w podstawie prawnej wymiaru kary.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatów do gier poza kasynem gry oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W., po rozpoznaniu odwołania strony skarżącej, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we W., o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ celny wskazał, że w dniu [...] r. funkcjonariusze celni przeprowadzili w Barze Restauracyjnym "B" we W. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych, w wyniku której ujawnili w tym lokalu włączony do sieci i gotowy do gry automat [...] bez wymaganego zezwolenia. Jak ustalono, na przedmiotowym automacie była umieszczona karta z opisem "[...] ", powyżej znajdował się wyświetlacz diodowy czasu gry, poniżej monitor CTR do śledzenia rozgrywanych gier i tabel wygranych. Powyżej monitora usytuowane były [...] gniazda kluczy typu rurowego do ustawień serwisowych, otwierania pulpitu oraz kasowania błędów – dwa białe klawisze – lewy bez opisu, prawy z opisem wyboru gry, na dole automatu były drzwi z kuwetami na ewentualne monety oraz na banknoty zamykane kluczem typu rurowego. Automat wyglądem zewnętrznym nie różnił się od automatu do gier o niskich wygranych bądź automatów do gier funkcjonujących w kasynach gry. W trakcie czynności kontrolnych funkcjonariusze przeprowadzili eksperyment gry na tym urządzeniu.
Ponadto ustalono fakt zawarcia w dniu [...] r. umowy użyczenia części powierzchni lokalu między właścicielką lokalu a stroną skarżącą celem zainstalowania urządzenia z możliwością zmiany urządzenia na inne, zmniejszenia lub zwiększenia ich ilości.
Po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu prowadzenia gier na automatach poza kasynem gry i bez zezwolenia, organ kontroli celnej pierwszej instancji włączył do akt prowadzonego postępowania opinię biegłego sądowego z dnia [...] r.
Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] r. organ celny pierwszej instancji, nałożył na spółkę karę pieniężną, w wysokości[...] złotych, w związku z eksploatacją automatu poza kasynem gry.
Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie.
Organ odwoławczy podkreślił, że – stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych – urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry, na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie takiego kasyna. Wyjaśnił ponadto, iż – wedle art. 2 ust. 5 tej samej ustawy – grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, na których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
Na tle przywołanych regulacji organ drugiej instancji wywodził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż gry urządzane na spornym automacie, miały charakter losowy i niewątpliwie komercyjny, wobec czego spełniona została przesłanka z cytowanego przepisu. Wniosek taki wynika z przeprowadzonych w sprawie dowodów, w tym w szczególności opinii biegłego sądowego. Dodatkowo, w ocenie organu, również treść umowy użyczenia lokalu oraz napisy umieszczone na automacie wskazują na fakt, że urządzenie to służyło podniesieniu atrakcyjności lokalu. Automat był zatem wykorzystywany w celu czysto komercyjnym.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił dalej, że gry urządzane na badanym automacie miały charakter losowy, bowiem ich wynik nie jest zależny od umiejętności gracza. Fakt, że gracz uczestniczący w grze na automacie nie ma realnego wpływu na wynik gry (zatrzymanie obracających się na monitorze bębnów z kolorowymi symbolami z prędkością wielokrotnie przekraczającą ludzką percepcję, uniemożliwia rozróżnienie ich układu, co powoduje, ze ich zatrzymanie przez gracza w określonym układzie jest wynikiem wyłącznie przypadku) oraz to, że gracz nie jest w stanie świadomie zadecydować o określonym wyniku gry, świadczy o tym, że gra ma charakter losowy. W przekonaniu organu, bez znaczenia pozostaje twierdzenia strony, jakoby automat był jedynie symulatorem gry, bowiem nie wypłaca żadnych wygranych i nie umożliwia kontynuacji gry. Dyrektor izby Celnej wyraźnie zaznaczył w związku z tym, iż definicja gier na automatach nie zawiera elementu konieczności uzyskania wygranej, ustanawiając jedynie następujące warunki konieczne: element losowości i komercyjność. O charakterze gier na urządzeniu nie decyduje nazwa tego urządzenia, lecz jego cechy. W rozpatrywanej sprawie, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie przysługujących uprawnień, organy celne nie mają zaś wątpliwości, że badany automat służył do urządzania gier losowych.
Podsumowując rozważania organ drugiej instancji podniósł, że skoro ustalono w sprawie ponad wszelką wątpliwość, że kontrolowany automat jest automatem do gier, o którym mowa w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, to urządzanie na nim gier po dniu 1 stycznia 2010 r., dopuszczalne było wyłącznie na podstawie posiadanej koncesji i w kasynie gry. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku właściciel nie posiadał koncesji, a lokal, w którym eksploatowano automat, nie był kasynem gry. Zasadne było wobec tego nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości [...] złotych, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji nakładającej karę. Zarzucono jej:
• naruszenie art. 191 o.p. w związku z art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych – poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dowolne przyjęcie, że ujawnione w sprawie urządzenie jest automatem do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych;
• art. 190 o.p. – poprzez niezawiadomienie strony o terminie i miejscu sporządzenia dowodu z opinii biegłego na co najmniej 7 dni przed jego przeprowadzeniem;
• art. 187 § 1 w związku z art. 191 o.p. – poprzez niesłuszne ustalenie, że gry miały charakter losowy, bez zbadania oprogramowania komputerowego ujawnionego automatu;
• art. 2 ust. 3 i 5, art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez ich niesłuszne zastosowanie, pomimo tego że są to przepisy o charakterze technicznym w rozumieniu art. 8 ust. 1 unijnej dyrektywy 98/34/WE z 1998 r., które nie powinny być zastosowane, albowiem projekt tych przepisów nie był przekazany Komisji Europejskiej do tzw. notyfikacji przez wejściem w życie tych przepisów.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ujawniony w sprawie automat nie oferował wypłaty wygranych, ani nawet możliwości kontynuacji gry, przez co nie może zostać uznany za automat do gier, w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Strona skarżąca zakwestionowała również przyjęcie przez organy celne komercyjnego charakteru urządzanych gier oraz założenia o ewentualnym wzroście atrakcyjności lokalu, wskazując na fakt, że klienci, zamiast kupować towary, przeznaczali środki pieniężne na gry na automacie. Zarzucono, że w toku postępowania nie zbadano w prawidłowy sposób oprogramowania spornego automatu, co jest z kolei niezbędne do rozstrzygnięcia, czy urządzane na nim gry miały charakter losowy.
W odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest problem zasadności nałożenia na spółkę kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem.
W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy w sposób prawidłowy, w zgodzie z obowiązującymi regułami procesowymi, wynikającymi z unormowań ordynacji podatkowej oraz ustawy o Służbie Celnej, w stopniu wystarczającym do wydania niewadliwego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca nie kwestionuje, że w czasie kontroli ujawniono należące do spółki urządzenie, służące go gier uruchamianych wskutek wrzucenia do automatu środków pieniężnych. Kwestią sporną jest natomiast kwalifikacja przedmiotowego automatu, jako automatu do gier losowych.
Rozważania nad tak sformułowanym problemem należy rozpocząć od przytoczenia definicji gier losowych oraz wskazania warunków ich urządzania na terenie Polski.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej – skrótowo – "u.g.h."), grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Stosownie do art. 2 ust. 4 u.g.h., wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Grami na automatach – wedle art. 2 ust. 5 tej samej ustawy – są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Przepis art. 3 u.g.h. przesądza natomiast o tym, że urządzanie gier i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie.
Zdaniem strony skarżącej, zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że sporny automat umożliwiał gry o charakterze losowym.
W ocenie Sądu, z takim zapatrywaniem zgodzić się nie można. Za trafne bowiem uznać należy stanowisko organów celnych, że na ujawnionym automacie prowadzone były gry zawierające element losowości i komercyjności, a więc spełniające przesłankę z art. 2 ust. 3 u.g.h., pozwalającą zakwalifikować urządzane gry, jako gry na automatach. Postępowanie przeprowadzone niewadliwie przez organy celne obu instancji wykazało bez jakichkolwiek wątpliwości, że aby rozpocząć grę, gracz musiał w tym celu uiścić opłatę, która to opłata stanowiła następnie zysk skarżącej spółki. Komercyjny charakter urządzanych gier jest więc w tym przypadku oczywisty. Argument podnoszony przez autora skargi, jakoby klienci lokalu (sklepu), wydatkując na grę kwoty przeznaczone początkowo na zakupy w lokalu, przyczyniali się rzekomo do strat skoro tym samym nie dokonywali zakupu, jedynie potwierdza tę tezę w odniesieniu do strony skarżącej, gdyż to skarżąca spółka jest właścicielem automatu, a nie dysponent lokalu/sklepu.
W toku postępowania organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej. W świetle art. 180 tej ustawy, jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem, a co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Szerokie brzmienie cytowanego przepisu ewidentnie pozwala na konstatację, że mogą być również w toku postępowania podatkowego dopuszczone jako dowody w sprawie materiały, dokumenty, opinie biegłych etc., zebrane podczas toczących się innych postępowań, także już zakończonych, nie wyłączając postępowania karnego skarbowego. Prawidłowo zatem organy – przed wydaniem rozstrzygnięcia – zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, między innymi w postaci protokołu kontroli oraz opinii biegłego sądowego. Wbrew zarzutowi skargi, organ celny pierwszej instancji zawiadomił stronę o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego (zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia znajduje się w aktach sprawy) oraz umożliwił stronie późniejsze ustosunkowanie się do zebranego w sprawie materiału .
W szczególności, ta właśnie opinia – w ocenie Sądu – pełna i niebudząca wątpliwości, pozwoliła na ustalenie, ponad wszelką wątpliwość, że automat zezwala na prowadzenie gry o charakterze komercyjnym (możliwość gry występuje dopiero po uiszczeniu środków pieniężnych) oraz o charakterze losowym, bowiem układ znaków na automacie jest losowy i nie zależy od zręczności (umiejętności) gracza. Charakter losowy urządzanych gier należy uznać za bezsporny, bowiem – bez względu na posiadane przez gracza umiejętności – nie miały one wpływu na wynik gry. W grach na automatach nie chodzi zresztą wyłącznie o gry w pełni losowe, czyli całkowicie zależne od przypadku, lecz do nich zbliżone, więc z elementem losowości lub o charakterze losowym, o czym prawodawca przesądził wprost w art. 2 ust. 3 i 5. Już z tego wywieść można, że nie chodzi tu o całkowity przypadek, tudzież oparcie się na liczbach losowych, lecz także o sytuacje, gdy gra w jakiejś mierze oparta jest na utworzonych algorytmicznie liczbach pseudolosowych, typowych dla oprogramowania komputerów (ustawa, w art. 2 ust. 3 i 4, wymienia wszak wyraźnie – określając pojęcie gry na automatach – również automaty komputerowe). Jest o tym mowa również w opinii biegłego (str. 2 oraz str. 5 we wnioskach końcowych), którą sporządzono na podstawie właśnie danych odczytanych z komputera badanego automatu. Oczywiste jest, że grający z zasady nie zna algorytmu zastosowanego w danym oprogramowaniu elektronicznej maszyny grającej, ponieważ nie ma do niego dostępu. W rzeczy samej zatem gracz nie ma wpływu na wynik gry.
Należy zauważyć, że organ celny pierwszej instancji dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu informatyki i telekomunikacji, który posiada niezbędną wiedzę specjalistyczną dla oceny charakteru gier urządzanych na spornym automacie. Był to – w ocenie Sądu – dowód odpowiedni dla udowodnienia tez stawianych przez organy kontroli celnej, pozwalający na wyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych badanej sprawy. Zbędne było powoływanie biegłego z zakresu budowy maszyn cyfrowych, czego domagała się skarżąca, skoro przedmiotem koniecznych dla rozstrzygnięcia ustaleń mających znaczenie normatywne (których zakres wynika z hipotezy zastosowanych w sprawie norm prawa), nie była budowa, czy konstrukcja maszyny cyfrowej (automatu). Zresztą, skoro sama strona skarżąca utrzymuje, że w kwestii "losowości" decydujące znaczenie ma oprogramowanie, to tym bardziej jest stosowne i wystarczające zarazem, by w omawianej materii wypowiadał się specjalista z dziedziny informatyki. Zachodzi więc brak podstaw do kwestionowania opinii biegłego dopuszczonej jako dowód w sprawie.
Niezależnie od pozostałych zarzutów skargi, należy wyraźnie podkreślić, że przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do akceptowania samowolnego, bezprawnego i bezpodstawnego działania przedsiębiorców, pozbawionego kontroli przez jakikolwiek organ administracji. Organy celne działały w niniejszej sprawie na obszarze działalności spółki nie objętym żadnym legalnym aktem (koncesją, zezwoleniem), bowiem strona skarżąca, pomimo powszechnej w Rzeczypospolitej Polskiej wiedzy, iż działalność w zakresie gier hazardowych jest rodzajem działalności koncesjonowanej, a więc podlegającej ścisłej kontroli państwowej, podjęła działalność w zakresie urządzania takich gier, pomijając wszelkie procedury prawne, nie starając się ani uzyskać właściwych zezwoleń, ani nawet nie inicjując jakichkolwiek działań w kierunku ich legalizacji, czy też potwierdzenia, że pomimo wykazywania oczywistych cech gier na automatach, prowadzona przez nią działalność jest w istocie innym przedsięwzięciem legalnym i niepodlegającym regulacjom ustawy o grach hazardowych.
Jednoznaczne ustalenie w toku postępowania wyjaśniającego charakteru gier urządzanych na spornym automacie oraz faktu nieposiadania stosownego zezwolenia ani koncesji na prowadzenie takiej działalności przez stronę, spowodowało, że prawidłowo organy uznały, iż strona skarżąca urządzała gry w kontrolowanej lokalizacji na automacie spełniającym przesłanki art. 2 ust. 5 u.g.h., bez koncesji i zezwolenia. Ustalenia te potwierdzone zostały przez zgromadzone w sprawie dokumenty, między innymi w protokole kontroli i w treści ekspertyzy biegłego sądowego.
Mimo niewadliwych ustaleń organów celnych, przy ocenie zaskarżonej decyzji nie można pominąć niekonsekwencji w kwalifikowaniu działania strony skarżącej w kontekście unormowań dotyczących nakładania kar pieniężnych. W art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych zawarto trzypunktowy, zamknięty katalog zdarzeń, z którymi ustawodawca związał skutek w postaci kary pieniężnej, przy czym w art. 89 ust. 2 określono wielkość kary dla poszczególnych zdarzeń.
Organy wykazały, że strona skarżąca urządzała gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, co odpowiada unormowaniu zawartemu w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, według którego "karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia", a od nowelizacji tej ustawy z dniem 14 lipca 2011 r. również prowadzący taką działalność "bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry". Tymczasem przy wymiarze kary organy powołały się na art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a więc na unormowania przewidujące karę pieniężną dla "urządzającego gry na automatach poza kasynem gry" i w konsekwencji obarczyły spółkę obowiązkiem zapłaty [...] zł.
W kontekście ustalonego stanu faktycznego kara pieniężna powinna być nałożona według dyspozycji art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, a więc w wysokości "100 % przychodu uzyskanego z urządzanej gry", nie zaś w kwocie [...] zł.
Mimo dostrzeżonej niekonsekwencji organów przy stosowaniu prawa materialnego, Sąd nie wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, mając na uwadze zakaz reformationis in peius ujęty w art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy bowiem zauważyć, że uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji z powodu niewłaściwego zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, z jednoczesnym zaleceniem rozpatrzenia sprawy według dyspozycji art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, mogłoby z dużym prawdopodobieństwem prowadzić do znacznego pogorszenia sytuacji skarżącej spółki wskutek zwiększenia dotychczasowej kary pieniężnej do 100 % przychodu uzyskanego z urządzanej gry.
Konstatacja, że zawarte w wyroku oceny i zalecenia mogą w dalszym postępowaniu administracyjnym prowadzić do wydania aktu lub podjęcia czynności pogarszającej sytuację skarżącego w stosunku do tej, która wynika z zaskarżonego aktu, uzasadnia przyjęcie, że wydanie tej treści wyroku naruszałoby zakaz reformationis in peius (A. Kabat, /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Praw o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 134, akapit 7; J. Zimmermann, Zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym /w:/ Księga pamiątkowa profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń 1999, s. 366).
Również w orzecznictwie zaakcentowano, że sformułowany w art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zakaz reformationis in peius oznacza, że w zakresie jego obowiązywania sąd administracyjny nie może uwzględnić skargi i wydać wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, mimo wystąpienia wad, które taki wyrok uzasadniają. Sąd nie może w takim przypadku wyeliminować z obrotu prawnego niezgodnego z prawem aktu organów administracji publicznej, chyba że stwierdzi naruszenie prawa prowadzące do stwierdzenia jego nieważności (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r., II FSK 1210/10; z dnia 17 maja 2012 r. II FSK 2114/10).
W drugiej części zdania zawartego w art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego wprowadzono wyjątek od zakazu reformationis in peius stanowiąc, że zakaz ten nie dotyczy sytuacji, w której zaskarżony akt narusza prawo w stopniu powodującym stwierdzenie nieważności. Wówczas bowiem sąd administracyjny uwzględni skargę, mimo że wydane orzeczenie pogorszy sytuację skarżącego.
Stosując dyrektywę ścisłego interpretowania wyjątków od sformułowanej przez ustawodawcę reguły, a także uwzględniając, że przewidziany w art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego wyjątek od zakazu reformationis in peius jest bardzo wąski (zob. A. Kabat, jw., komentarz do art. 134, akapit 8), Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw aby – przy niewadliwie ustalonym stanie faktycznym i wystąpieniu zdarzenia, z którym ustawa łączy karę pieniężną – uchybieniu polegającemu na niewłaściwym zastosowaniu przez organ kary pieniężnej, korzystniejszej w istocie dla strony, przypisać poziom naruszenia prawa prowadzący do stwierdzenia nieważności decyzji w tym zakresie.
Przy tym wszystkim, nie mógł odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą skutku zarzut o naruszeniu przez organy celne prawa materialnego, a to art. 2 ust. 3 i 5, art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez ich niesłuszne zastosowanie, pomimo tego że są to przepisy o charakterze technicznym w rozumieniu art. 8 ust. 1 unijnej dyrektywy 98/34/WE z 1998 r. Trzeba bowiem przede wszystkim zauważyć, że lektura wskazanego w skardze wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie daje podstaw do twierdzenia, że przedmiotem oceny Trybunału były unormowania dotyczące kar pieniężnych za bezprawne działania osób urządzających gry na automatach. Podkreślić także należy, niezależnie od brzmienia art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, że przyczyną wymierzenia kary pieniężnej w rozpoznawanej sprawie było nie tylko urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, ale także urządzanie gry bez wymaganego zezwolenia.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności stwierdzenia braku naruszenia prawa procesowego lub prawa materialnego – Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło