III SA/Wr 542/08

WyrokWSA we Wrocławiu2009-02-19

Skład orzekający: Marcin Miemiec, Bogumiła Kalinowska, Józef Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może wydać decyzję na niekorzyść strony odwołującej się (zasada reformationis in peius), jeśli decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo, a naruszenie to polega na niezastosowaniu mechanizmu waloryzacji opłat za zajęcie pasa drogowego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Niezastosowanie mechanizmu waloryzacji opłat za zajęcie pasa drogowego przez organ pierwszej instancji, choć stanowi uchybienie, nie jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 139 k.p.a., które usprawiedliwiałoby pogorszenie sytuacji prawnej strony w postępowaniu odwoławczym. W związku z naruszeniem zakazu reformationis in peius, zaskarżona decyzja organu odwoławczego podlega uchyleniu.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa została zezwolona na zajęcie pasa drogowego, a następnie organ pierwszej instancji ustalił opłaty za to zajęcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wysokości opłat i ustaliło opłaty wyższe, powołując się na błędy w obliczeniach wynikające z nieuwzględnienia waloryzacji wskaźnikiem cen. Spółdzielnia wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając m.in. naruszenie zakazu reformationis in peius oraz przedawnienie należności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził koszty postępowania na rzecz strony skarżącej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca), Protokolant Renata Sawińska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S M w B K na decyzję S K O w W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od S K O w W na rzecz strony skarżącej [...] (...) zł kosztów postępowania; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Zaskarżoną decyzją S K O w W – powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 40 ust. 1, ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) oraz § 8 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 5 i ust. 6 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33 ze zm.) – uchyliło decyzję B L Z z dnia [...] r. (Nr....) zezwalającą S M w B K na zajęcie pasa drogowego i ustalającą opłaty – w części dotyczącej wysokości opłat – i w tym zakresie ustaliło opłaty wyższe, a w pozostałej części utrzymało pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu odnoszącym się do stanu faktycznego sprawy K stwierdziło, że w dniu[...] . S M w B K zwróciła się do B M i G L Z o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Decyzją z dnia [...] r. (Nr ...) organ ten wydał stosowne zezwolenie. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] r. Spółdzielnia wystąpiła o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Decyzją z dnia [...] r. (Nr ...) B M i G L Z zezwolił na zajęcia pasa drogowego dróg gminnych L Z – ulic S oraz S na okres od[...][ . do dnia [...] r. Organ pierwszej instancji wydał następnie kolejne trzy decyzje zezwalające Spółdzielni na zajęcie pasa drogowego dróg gminnych [...] r. (Nr ...), [...] r. (Nr ...) i[...] . (Nr ....). Wskutek odwołań decyzje te zostały uchylone przez S K O w W . W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. (Nr....) K podkreśliło, że według art. 61 § 2 k.p.a. organ administracyjny może wszcząć postępowanie z urzędu także w sprawach wymagających wniosku strony, niemniej w toku tego postępowania powinien uzyskać zgodę strony. Ponieważ S M w B K zajmowała pas drogowy po dniu[...] . bez zgody zarządcy drogi, B L Z – wykonując zalecenia organu drugiej instancji – zwrócił się w dniu [...] r. do S o wyrażenie zgody na wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego R oraz ulic S i S i ustalenia stosownej. W dniu [...] r. do B L Z wpłynęło pismo, w którym S wyraziła zgodę na wszczęcie postępowania. Z pisemnych oświadczeń złożonych przez kierownika budowy budynku spółdzielczego oraz podinspektora ds. obsługi prawnej U M i G w L Z wynika, że w okresie od [...] r. do[...] r. nastąpiło zajęcie pasa drogowego R – chodnik[...] , ul. S – chodnik[...] , ul. S – chodnik[...] , ul. S – jezdnia[...] , ul. S – jezdnia [...] 2. Zajęcie ulic S i S wynosiło odpowiednio [...] szerokości jezdni i [...] szerokości jezdni. Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że według zasady dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. W wyroku z dnia 22 marca 1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny (SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) zauważył, że "istota administracyjnego toku postępowania polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji", co wynika z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Bezsporny w sprawie jest fakt zajęcia pasów drogowych ul. S , S oraz R , a także powierzchni zajęcia. Według obowiązujących w [...] r. (a więc w okresie zajęcia pasów drogowych gminy L Z ) przepisów art. 40 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, prowadzenie robót w pasie drogowym wymagało zezwolenia właściwego zarządcy drogi. Za zajęcie pasa drogowego i za umieszczenie w nim urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem dróg pobierało się opłaty. Stosownie do dyspozycji § 8 ust. 2, ust. 6 pkt 1 i § 10b ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 1995r. (Dz. U. Nr 136, poz. 670 ze zm.), dla dróg powiatowych i gminnych ustala się stawkę opłaty w wysokości [...] zł za każdy dzień zajęcia 1 m2 pasa drogowego. Ustala się ryczałt za każdy dzień utrudnień w ruchu drogowym spowodowanych zajęciem co najmniej [...] szerokości jezdni w wysokości [...] zł. Stawki opłat podlegają zmianom stosownie do kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w stosunku do kwartału poprzedniego, licząc od następnego miesiąca po miesiącu, w którym wskaźnik ten został ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej (M P). Uwzględniając, przewidziany w § 10b ust. 1 rozporządzenia, obowiązek zmian stawek opłat za 1 m2 pasa drogowego dróg gminnych i ryczałtu za każdy dzień utrudnień w ruchu drogowym spowodowanym zajęciem powyżej [...] % szerokości jezdni, stosownie do kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w stosunku do kwartału poprzedniego, licząc od następnego miesiąca po miesiącu, w którym wskaźnik ten został ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim, S K O w W ustaliło opłatę za zajęcie pasa drogowego za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł. Zadaniem K , organ pierwszej instancji błędnie obliczył wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego w okresie od [...] r. do [...] r., ponieważ nie uwzględnił wszystkich czterech zmian kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w stosunku do kwartału poprzedniego (§ 10b rozporządzenia), co wpływa bezpośrednio na wysokość opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego oraz ryczałtu za utrudnienia w ruchu drogowym. Z tego względu organ drugiej instancji zmienił decyzję na niekorzyść odwołującej się strony, gdyż zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo poprzez sprzeczne z prawem obliczenie wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego. K O przyjęło, że skoro po wszczęciu postępowania z urzędu, organ pierwszej instancji uzyskał w dniu [...] r. zgodę strony na wszczęcie tego postępowania, to może się ono toczyć w sprawie o ustalenie opłaty za zajęcia pasa drogowego, nie zaś w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zgody zarządcy drogi. Odnosząc się do zarzutu strony o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a., Kolegium stwierdziło, że pełnomocnik S M w B K był powiadamiany o każdej czynności postępowania (o przesłuchaniu świadków na rozprawie administracyjnej, przeprowadzeniu oględzin, zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym). Z akt sprawy wynika, że po dniu [...] r. (kiedy zawiadomiono stronę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym) nie dokonano żadnej czynności postępowania aż do dnia wydania decyzji. Fakt, że między [...] r. a [...] r. (czyli dniem podjęcia zaskarżonej decyzji) minęło [...] miesięcy, nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji i prawidłowości wyliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego. Zarzut przedawnienia, oparty na uregulowaniach Ordynacji podatkowej (z przywołaniem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2001 r., II SA/Gd 1948/01), jest o tyle błędny, że odnosi się do argumentacji zastosowanej dla opłaty przewidzianej w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (opłaty od wzrostu wartości nieruchomości wskutek zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Właściwym dla rozpoznawanej sprawy jest natomiast wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2001r. (I SA/Lu 6/01, niepubl.), według którego opłata za zajęcie pasa drogowego, ustalana na podstawie art. 40a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o drogach publicznych, jest dochodem środków specjalnych zarządów dróg przeznaczonych na infrastrukturę drogową i w kontekście art. 2 Ordynacji podatkowej nie może być wątpliwości, że nie stosuje się doń przepisów Ordynacji podatkowej. Niezrozumiały, zdaniem K , jest zarzut wydania decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego "w sposób ponadczasowy" za okres przeszły. Należy bowiem zauważyć, że – wszczynając postępowanie z urzędu i uzyskując na to zgodę strony (w celu zalegalizowania przekroczenia terminu poprzedniego zezwolenia do dnia [...] r.) organ pierwszej instancji działał w tym zakresie wstecz na korzyść strony Ponadto termin wydania decyzji uwarunkowany był kilkakrotnym uchylaniem przez Kolegium Odwoławcze decyzji organu pierwszej instancji. Kolegium podkreśliło, że zajęcie pasa drogowego i związany z tym teren są bezsporne i zostały prawidłowo ustalone przez organ pierwszej instancji w postępowaniu dowodowym, a strona nie podważała terminu i obszaru zajęcia pasa drogowego. W skardze do W S A we W S M w B K – reprezentowana przez radcę prawnego J T G – wniosła o uchylenie decyzji S K O w W i zasądzenie od tego organu na rzecz skarżącego kwoty [...] zł. Sporządzający skargę zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu: 1) Rażące naruszenie art. 139 k.p.a., formułującego zakaz reformationis in peius, przez wydanie decyzji na niekorzyść odwołującej się strony bez wykazania, że decyzja organu pierwszej instancji rażąco naruszała prawo oraz interes społeczny. Ponadto, organ odwoławczy nie przeprowadził żadnych rozważań co do możliwości odstąpienia od zakazu reformationis in peius, nie wyjaśnił na czym polegało rażące naruszenie prawa lub interesu społecznego przez B L Z przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r. 2) Rażące naruszenie art. 68 § 1 w zw. z art. 2 § 2 i art. 3 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, przez nieuwzględnienie trzyletniego terminu przedawnienia, albowiem od daty zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (31 grudnia 2001 r.) do wydania zaskarżonej decyzji upłynęły już trzy lata kalendarzowe (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2001 r., II SA/Gd 1948/01, OSP 2003, Nr 2, poz. 16). 3) Wadliwą wykładnię art. 7 i 8 k.p.a. w związku z art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, poprzez zignorowanie faktu, że organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] r. zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w okresie [...] r. –[...] r., gdy tymczasem z istoty zezwolenia wynika, powinno ono poprzedzać zajęcie pasa drogowego (art. 40 ustawy o drogach publicznych), nie zaś odwrotnie. Ponadto organ drugiej instancji, zamiast rozpoznać obiektywnie odwołanie strony w zakresie prowadzonego postępowania, orzekł na niekorzyść odwołującej się strony. 4) Pominięcie przez organ drugiej instancji faktu, że w obrocie prawnym istnieje decyzja SKO w W z dnia [...] r. (Nr...) dotycząca tego samego problemu (uchylająca decyzję B L Z z dnia [...] r., Nr...), która była przedmiotem skargi rozstrzygniętej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W z dnia [...] r. (III...) oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. (...). W odpowiedzi na skargę S K O w W wniosło o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł. Niezasadny jest – zdaniem Kolegium – zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius, albowiem organ drugiej instancji mógł zmienić na niekorzyść strony błędną decyzję B L Z , która rażąco naruszała prawo przez nieuwzględnienie czterech zmian kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie [...] r. – [...] K O podkreśliło, że skoro po wszczęciu postępowania z urzędu w 2000 r., organ pierwszej instancji uzyskał w dniu [...] r. zgodę strony na wszczęcie postępowania o ustalenie opłaty za zajęcie pasa drogowego właściwe było prowadzenie postępowania w tym zakresie, nie zaś w sprawie ustalenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Kolegium skorzystało z regulacji przewidzianej w art. 61 § 2 zd. pierwsze k.p.a. Organ odwoławczy uznał, że skoro pas drogowy zajęła spółdzielnia mieszkaniowa, której dochody stanowią wyłącznie środki przekazywane przez mieszkańców (członków spółdzielni), oraz fakt, że zajmowanie pasa drogowego po dniu [...] r. stanowi kontynuację zajęcia pasa drogowego od [...] r., a także długotrwające postępowanie administracyjne (spowodowane uchylaniem kolejnych decyzji organu pierwszej instancji), przeto – mając na uwadze szczególny interes strony – należało dopuścić możliwość wszczęcia postępowania z urzędu przy późniejszej akceptacji strony. Według Kolegium, chybiony jest – oparty na unormowaniach Ordynacji podatkowej – zarzut przedawnienia ustalania opłaty za zajęcie pasa drogowego, gdyż przepisów tej ustawy nie stosuje się do opłat za zajęcie pasa drogowego, które są dochodem środków specjalnych zarządów dróg i nie mieszczą się w zakresie obowiązywania art. 2 Ordynacji podatkowej. Niezrozumiały jest dla Kolegium zarzut wydania decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego "w sposób ponadczasowy" za okres przeszły, skoro organ pierwszej instancji – wszczynając postępowanie z urzędu i uzyskując na to zgodę strony – działał w tym zakresie na korzyść strony. Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny (7 maja 2008 r.) rozpatrzyło sprawę, a więc nie może być mowy o prowadzeniu postępowania dotyczącego tej samej sprawy. W obrocie prawnym nie funkcjonuje inna decyzja, która rozstrzygałaby merytorycznie sprawę zezwolenia na zajęcie pasa drogowego za stosowną odpłatnością. Na rozprawie przed W S A we W pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że sporna należność uległa przedawnieniu, bowiem od końca roku kalendarzowego, w którym miała być naliczona, upłynął pięcioletni termin, o którym mowa w art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Kwestionowana decyzja nie może pozostać w zbiorze zgodnych z prawem rozstrzygnięć, gdyż została wydana z naruszeniem art. 139 k.p.a., według którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przepis ten, konstytuując jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa, wprowadza zakaz reformationis in peius, stanowiący ochronę procesową strony wnoszącej odwołanie, która – wskutek kwestionowania pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia – nie powinna mieć obaw przed ewentualnym pogorszeniem swojej sytuacji w postępowaniu odwoławczym (zob. G. Łaszczyca, [w] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom II, wyd. II, Lex 2007, teza 2 do art. 139 k.p.a.) . Organ odwoławczy nie może zatem pogarszać – określonej decyzją organu pierwszej instancji – sytuacji prawnej odwołującej się strony, co oznacza, że nawet jeżeli odwołanie okaże się nieskuteczne, to okoliczność ta spowoduje w najgorszym przypadku utrzymanie dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, nie doprowadzi natomiast do jej pogorszenia (zob. A. Wróbel, [w:] M. Jaśkowska, M. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, teza 1 do art. 139 k.p.a.). Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że zwaloryzowanie przez organ odwoławczy stawek opłat za zajęcie pasa drogowego określonych w pierwszoinstancyjnym rozstrzygnięciu doprowadziło do obiektywnego pogorszenia sytuacji odwołującej się strony, skoro jej zobowiązanie z tytułu wspomnianych opłat wzrosło z [...] zł do [...] zł. Stwierdzenie, że wskutek wydania przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjno-reformatoryjnej zaistniała "niekorzyść", o której mowa w art. 139 k.p.a., nie wystarcza do negatywnej oceny zaskarżonej decyzji w kontekście zakazu reformationis in peius, skoro wspomniany przepis ustanawia odstępstwa od tego zakazu. Dopuszczalność pogorszenia sytuacji prawnej strony wnoszącej odwołanie jest bowiem możliwa, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo (ze względu na ochronę obiektywnego porządku prawnego – zasada praworządności) lub – z takim samym nasileniem – interes społeczny. Konieczne zatem staje się rozstrzygnięcie, czy decyzję S K O w W usprawiedliwia choćby jedna z tych przesłanek. Według organu drugiej instancji, zmiana zaskarżonej decyzji na niekorzyść odwołującej się strony była konieczna, ponieważ pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie rażąco naruszało prawo "poprzez sprzeczne z prawem obliczenie wysokości opłaty z zajęcie pasa drogowego", co polegało na nieuwzględnieniu zmian kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług. Oceniając stanowisko S K O w W, należy zauważyć, że niezastosowanie przez organ pierwszej instancji – przewidzianych w § 10b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33 ze zm.) – zasad zmiany stawek opłat za zajęcie pasa drogowego stosownie do kwartalnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "M P") nie daje podstaw do postawienia pierwszoinstancyjnemu rozstrzygnięciu zarzutu rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 139 k.p.a. Jeżeli bowiem w decyzji organu pierwszej instancji niewadliwie określono podstawowe stawki opłat za zajęcie pasa drogowego, co stanowi istotę tego typu decyzji, to pominięcie unormowania przewidującego jedynie swoisty sposób waloryzacji tychże opłat jest niewątpliwie uchybieniem organu administracji publicznej, jednakże takiego naruszenia prawa materialnego nie sposób opatrzyć przymiotnikiem "rażące" już choćby z tego względu, że posłużenie się wskaźnikiem cen towarów i usług w niewielkim tylko stopniu zmienia zasadnicze stawki opłat, nieburząc samej istoty instytucji opłat za zajęcie pasa drogowego. Takie naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji nie mogło być zatem skorygowane w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym przez adresata pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia. Skoro organ odwoławczy naruszył zakaz reformationis in peius (art. 139 k.p.a.), należało – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. – orzec, jak w punkcie I sentencji. Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem S K O w W co do niewadliwego zastosowania w sprawie art. 61 § 2 k.p.a. Jeżeli bowiem kończył się określony w zezwoleniu termin zajęcia pasa drogowego przez stronę skarżącą, a ta nadal zajmowała pas drogowy w związku z prowadzonymi robotami, organ pierwszej instancji – mając na uwadze szczególnie ważny interes strony, jakim było kontynuowanie i dokończenie przedsięwzięcia bez ponoszenia kar pieniężnych za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy – niewadliwie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia stosownych opłat, na co zgodziła się strona skarżąca w toku postępowania, wypełniając tym samym przesłankę przewidzianą w art. 61 § 2 zd. drugie k.p.a. W takiej sytuacji nie uchybia prawu fakt, że zezwolenie na zajęcie pasa drogowego obejmowało okres wcześniejszy aniżeli data wydania decyzji zezwalającej, skoro zezwolenie mogło dotyczyć już okresu następującego bezpośrednio po wszczęciu postępowania, aby strona skarżąca nie ponosiła negatywnych konsekwencji wynikających z nielegalnego zajmowania pasa drogowego. Kwestionowanie przez stronę skarżącą takiego postępowania organu pierwszej instancji wydaje się wynikać z nieuwzględnienia faktu, że w przypadku braku decyzji zezwalającej stronie skarżącej na zajęcie pasa drogowego w spornym okresie i ustalającej stosowne opłaty, strona skarżąca byłaby dotknięta dolegliwymi sankcjami za nielegalne zajęcie pasa drogowego, co zdecydowanie negatywnie odbiłoby się na stanie jej finansów. S K O trafnie wywiodło, że do ustalania opłat za zajęcie pasa drogowego nie mają zastosowania – wskazywane przez stronę skarżącą –przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, gdyż dochody zarządów dróg z tego tytułu nie są objęte zakresem art. 2 tej ustawy. Nie sposób też zgodzić się z zapatrywaniem strony skarżącej o przedawnieniu spornych należności na podstawie art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych, albowiem uwadze strony skarżącej uszedł fakt, że wspomniany przepis dotyczy przedawnienia płatności opłat już ustalonych, nie zaś wydania decyzji ustalającej opłaty za zajęcie pasa drogowego. Nietrafny jest wreszcie zarzut strony skarżącej o istnieniu w obrocie prawnym decyzji dotyczącej tej samej kwestii, jako że S K O rozpatrzyło i rozstrzygnęło sprawę po orzeczeniach Wojewódzkiego S A we W i Naczelnego Sądu administracyjnego, a więc nie może być o prowadzeniu postępowania w tej samej sprawie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), natomiast orzeczenie zawarte w punkcie III znajduje umocowanie w art. 152 u.p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło