III SA/Wr 551/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia NSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Anna Moskała, Barbara Ciołek (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowanie na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. A, B1, B, C oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi M. R. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 13 sierpnia 2020 r. nr SKO/41/RD-58/2020 utrzymująca w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego (dalej: organ I instancji, Starosta) z dnia 2 czerwca 2020 r. nr KmT.5430.4.L.204.1.2020 w sprawie skierowania strony na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. [...],[...],[...],[...]. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji otrzymał wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Bolesławcu z dnia 11 maja 2020 r. o skierowanie strony na badanie lekarskie mające na celu ustalenie istnienia bądź braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wobec okoliczności nasuwających wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy. We wniosku Prokurator poinformował, że Prokuratura prowadzi śledztwo o sygn.. [...] w sprawie nieumyślnego narażenia strony na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu poprzez zaniechanie udzielenia pomocy medycznej przez osobę, na której spoczywał obowiązek opieki nad osobą narażoną, czego następstwem było niezapewnienie właściwej opieki medycznej. W toku śledztwa ustalono, że strona cierpi na szereg poważnych schorzeń, m.in[...],[...],[...],[...],[...] oraz przebyła [...]. Do wniosku załączone zostały dokumenty medyczne. Organ I instancji skierował stronę na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia bądź braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym wskazała, że od 50 lat posiada prawo jazdy, nigdy nie dostała mandatu i nie miała żadnego zdarzenia zdrowotnego; do odwołania załączyła strona zaświadczenie lekarskie o braku przeciwskazań do kierowania pojazdami. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1268 ze zm., dalej u.k.p.) i wyjaśnił, że starosta wydaje decyzję o skierowaniu na badania lekarskie, gdy organ znajdzie się w posiadaniu informacji, z których wynika, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Wskazał organ, że skierowanie na badania lekarskie może nastąpić, gdy są uzasadnione zastrzeżenia, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Organ odwoławczy podkreślił, że zarówno on, jak i organ I instancji nie jest organem uprawniony do weryfikowania twierdzeń wynikających z załączonych do wniosku Prokuratora dokumentów medycznych. Właściwą jednostką dokonującą weryfikacji stanu zdrowia pod kątem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi jest uprawniony lekarz wydający orzeczenie lekarskie co do istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wskazał organ, że prowadzenie pojazdów przez osobę, u której rozpoznano jednostkę chorobową, która stanowi przeciwwskazania do posiadania prawa jazdy, może powodować zagrożenie w ruchu lądowym dla użytkowników dróg. Strona nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Argumentował strona, że jest kierowcą od 50 lat i nigdy nie miała żadnego zdarzenia drogowego ani mandatu. Zdaniem strony wniosek Prokuratora podyktowany jest złośliwością, ponieważ postępowanie w którym strona jest osobą pokrzywdzoną trwa od dawna, a Prokurator dopiero po upływie roku złożył wniosek o skierowanie na badania. Strona szykanę ze strony organu wiąże z faktem złożenia przez nią odwołania, co do braku podejmowania czynności przez Prokuraturę w związku ze śledztwem. Powołała się strona na zaświadczenia od swoich lekarzy – neurologa, okulisty, ortopedy, lekarza ogólnego, którzy nie widzą przeciwwskazań do kierowania przez stronę pojazdami. Poddała strona w wątpliwość, czy inni kierowcy będący sprawcami wykroczeń czy zdarzeń drogowych też przechodzą badania lekarskie. Według strony ani Prokurator ani organy nie zapoznały się ze specyfiką choroby strony i z dokumentacją medyczną i nie wzięły pod uwagę zaświadczeń lekarskich przedkładanych przez stronę, wyjaśniła również strona, że [...] przeszła 7 lat temu. Wniosła strona o przesłuchanie i zapoznanie się z dokumentacją medyczną. W piśmie procesowym (złożonym przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu) podtrzymana została argumentacja o braku podstaw do skierowania na badania lekarskie. Pełnomocnik zarzucił, że sam wniosek Prokuratora nie jest wystarczający i nie stanowi samoistnej podstawy do wydania przez organ decyzji. W sprawie nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego do wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej interpretacji przepisów art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. oraz dokonały ich prawidłowego zastosowania w okolicznościach sprawy. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z przepisów nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu wiarygodnej informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Oczywistym zatem być musi, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach (tak np. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/16, LEX nr 2118707). Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Podkreśla przy tym Sąd, że samo wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością, co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Powyższe oznacza, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości przez uprawniony personel medyczny. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącego, organy rozstrzygając niniejszą sprawę nie naruszyły przepisów prawa, nie można również działaniom organów przypisać chęci szykanowania strony czy złośliwego charakteru. Zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia, że w przypadku skarżącego istniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, uzasadniające skierowanie go na badanie lekarskie mające na celu stwierdzenie bądź wykluczenie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podkreślić należy, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, a nie ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Dla skierowania na badania lekarskie wystarczające jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności (przeciwskazań zdrowotnych). A w sprawie takie wystąpiły – do wniosku Prokuratora załączono dokumentację, z której wynika szereg poważnych schorzeń strony, w tym [...],[...],[...],[...]. Podane okoliczności poparte dokumentacją medyczną, zdaniem Sądu wskazują na istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, mogących mieć wpływ na ewentualne istnienie przeciwwskazań do kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi. Zaznacza przy tym Sąd, że ostateczna ocena tej kwestii pozostaje w zakresie uprawnień lekarzy posiadających określone kompetencje. Wbrew zarzutom skargi organ nie ma uprawnień, aby dokonać samodzielnie oceny stanu zdrowia strony opierając się na zaświadczeniach lekarskich przedłożonych przez stronę. Nadto przedłożone przez stronę zaświadczenia lekarskie nie mogą zdecydować o wyniku postępowania, ponieważ przepisy wymagają, aby weryfikacji stanu zdrowia kierowcy dokonywały określone podmioty wskazane w § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2014 r., poz. 949). Przepis przewiduje, że jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania przedmiotowych badań są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Skarżący takiemu badaniu nie był poddany. Zauważa jednocześnie Sąd, że użytkownicy dróg publicznych powinni pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że organ administracji publicznej, który posiada do tego ustawowe uprawnienia, podejmuje działania mające na celu wyeliminowanie zagrożeń, jakie mogą stwarzać kierowcy posiadający prawo prowadzenia pojazdów, pomimo że stan ich zdrowia nie daje gwarancji bezpiecznego kierowania pojazdem. Nie ulega wątpliwości, że kondycja zdrowotna każdego człowieka, w tym i kierującego, może z czasem ulec pogorszeniu. Ewentualne niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo nie tylko samego zainteresowanego ale także innych uczestników ruchu drogowego. Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga zatem, aby organ wydający uprawnienia do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby uprawnienia te otrzymały osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także by kontrolował, czy kierujący w późniejszym czasie nie utracił zdolności zdrowotnych do kierowania pojazdami. Temu celowi miała i ma służyć instytucja wprowadzona poprzednio do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a obecnie w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.k.p. (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1699/16, LEX nr 2317414). Ponadto organ podejmując decyzję o skierowaniu konkretnej osoby fizycznej na badanie lekarskie celem ustalenia czy istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdem musi każdorazowo wyważyć dwa sprzeczne interesy - interes prywatny osoby kierowanej na badanie i interes publiczny, którym jest bezpieczeństwo osób poruszających się po drogach oraz ocenić, który z nich w danej sprawie wymaga większej ochrony (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 509/15, LEX nr 2231507). W niniejszej sprawie organy mając na uwadze opisane okoliczności sprawy słusznie przyjęły prymat interesu publicznego (bezpieczeństwa innych użytkowników ruchu) nad interesem prywatnym skarżącego. Sąd nie stwierdził również uchybień przepisów postępowania, które miały bądź mogły mieć wpływ na wynik sprawy, strona wniosła skutecznie odwołanie od decyzji i miała możliwość przedstawienia własnego stanowiska. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek strony o jej przesłuchanie. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przeprowadza się tego rodzaju dowodu. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.