III SA/Wr 576/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis, Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A Spółka jawna w Z.G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. W dniu [...] r. na drodze krajowej nr [...] w P. zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki Man o nr rej. [...], którym kierowca dokonywał przewozu w imieniu i na rzecz "A" sp. jawna (dalej w skrócie strona skarżąca). Kontrolowanym pojazdem przewożone były należące do tej spółki opakowania. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...] . Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł, za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik strony skarżącej zakwestionował jakoby w dniu kontroli strona wykonywała transport drogowy rzeczy. Powołuje się na treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.) wskazał, że z wykładni literalnej, gramatycznej i celowościowej tego przepisu wynika, że licencję winien uzyskać przedsiębiorca, który ma zamiar systematycznie i wielokrotnie wykonywać transport drogowy krajowy lub zagraniczny na warunkach określonych w ustawie. Podniósł, że strona wykonywała przewóz w ramach zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne, które w toku kontroli zostało okazane inspektorom. Fakt, że przewóz nie był wykonywany przez pracownika strony skarżącej, w ocenie pełnomocnika, nie może powodować zakwalifikowania jednorazowego przewozu, jako przewozu drogowego wymagającego uzyskania licencji. Obowiązujące przepisy, zdaniem pełnomocnika, nie nakładają na stronę skarżącą obowiązku uzyskania jednorazowej licencji, w sytuacji gdy kierowca wykonujący przewóz nie jest pracownikiem strony. Pełnomocnik strony skarżący stwierdził również, że przepis art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym może mieć zastosowanie wyłącznie do podmiotów gospodarczych nie posiadających zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ustawy o transporcie drogowy. Zaskarżoną decyzją, Główny Inspektor Transportu Drogowego w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał podstawy prawne rozstrzygnięcia. Wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt. 3 tej ustawy, transportem drogowym jest krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy; Natomiast stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Z kolei stosownie do brzmienia art. 87 ust. 1 ustawy, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis z licencji. Wskazano dalej, że zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot, który wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] do [...] zł. Konsekwencją powyższego rozwiązania jest treść lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który karą pieniężną w wysokości [...] złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Na tle powyższego stanu prawnego organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że w dniu kontroli strona skarżąca nie wykonywała przewozu na potrzeby własne, ale transport drogowy, którego wykonywanie wymaga uzyskania stosownej licencji. Bowiem, aby dany przewóz mógł zostać zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne, konieczne jest łączne spełnienie określonych w art. 4 pkt 4 lit a-d ustawy o transporcie drogowym wymogów. W niniejszej sprawie nie został spełniony warunek (z art. 4 pkt 4 lit. a), bowiem kierujący pojazdem kierowca nie był pracownikiem strony skarżącej. Wskazano w tym zakresie w uzasadnieniu, na oświadczenie kierującego pojazdem. Oświadczył w nim, że wykonał przewóz na rzecz strony skarżącej, że nie jest pracownikiem skarżącej spółki, że spółka zleca mu usługi prowadzenia pojazdu, za które raz w miesiącu wystawiała faktury na kwotę około [...] zł netto. Oświadczył, że przedmiotowa współpraca obejmowała okres od dnia [...] r., że średnio wykonywał przewóz przez około 18 dni w miesiącu. Wskazano w uzasadnieniu, że potwierdzeniem zeznań kierowcy jest okazana w toku kontroli umowa współpracy, z treści której wynika, że kierowca świadczy usługę kierowania pojazdem w ramach swojego przedsiębiorstwa na zlecenie strony skarżącej. Powołując się na orzecznictwo sądowe, podniesiono w uzasadnieniu, że pracownikiem o którym mowa w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy, jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, tym samym nie jest pracownikiem osoba zatrudniona w oparciu o umowę cywilnoprawną, jaką jest m.in. umowa zawarta w niniejszej sprawie. Tym samym, zdaniem organu, wykonywany w dniu kontroli przewóz, zgodnie z art. 4 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, był transportem drogowym wymagającym posiadania licencji. Wskazując także na orzeczenie sądowoadministracyjne organ podniósł, że nawet w przypadku jednorazowego wykonywania transportu drogowego konieczna jest licencja, a jej brak uzasadnia nałożenie kary pieniężnej. Podniósł także organ w uzasadnieniu, iż w odniesieniu do strony skarżącego brak jest możliwości zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, na podmiot wykonujący przewóz drogowy łub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazano w tym zakresie, że ciężar dowodu zaistnienia okoliczności, które zwalniają przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisu 92c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Przedsiębiorca zatem powinien udowodnić ich zaistnienie przez wykazanie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz że nie mógł przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do powstania naruszenia doprowadziły W niniejszej sprawie strona skarżąca nie powołała okoliczności i nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na to, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, ani nie mogła przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do naruszenia doprowadziły. Podniesiono, że przedsiębiorca winien dochować należytej staranności w każdym z aspektów prowadzonej działalności, przede wszystkim winien pamiętać o obowiązkach jakie nakładają na niego obowiązujące regulacje prawne. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem strona skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej w całości i umorzenia sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarg, strona skarżąca nie kwestionując stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie podniosła, że w tak ustalonym stanie faktycznym nie może mieć zastosowania przepis art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 1. 1 załącznika nr 3 do tej ustawy. Wskazano, że jedynym uchybieniem w ramach przewozu był fakt, że pojazdem kierowała osoba nie będąca pracownikiem strony skarżącej. To uchybienie, zdaniem strony skarżącej, nie może skutkować nałożeniem sankcji karnej wyszczególnionej w art. 92 a ust. 1 w związku z lp. 1. 1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie przewóz był wykonywany na potrzeby własne. Podniesiono w uzasadnieniu, że sankcja karna określona w tym przepisie jest jedną z najwyższych, z uwagi na racjonalność prawa, w stosunku do uchybienia przepisom prawa nie może mieć zastosowania w niniejszym przypadku. Przeciwna interpretacja byłaby sprzeczna z przepisem art. 2 Konstytucji, który stwierdza, że Polska jest państwem prawa. Podtrzymano w uzasadnieniu skargi stanowisko, że ustawa o transporcie drogowym nie zawiera przepisów dotyczących udzielenia licencji na jednorazowy transport drogowy. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sady te sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Skargę nie można uznać za zasadną. W ocenie Sądu, wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja nie chybia obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanych rozstrzygnięć. Z ustaleń poczynionych przez organy transportu drogowego – nie kwestionowanych przez stronę skarżącą - wynika, że w dniu [...] r. na drodze krajowej nr 3 wykonywany był w imieniu i na rzecz strony skarżącej przewóz, należących do niej opakowania, jej pojazdem. Pojazdem kierował osoba, któremu ta usługa (kierowania pojazdem strony skarżącej) zlecona została na podstawie umowy o współpracy zawartej w dniu [...] r. pomiędzy strona skarżąca a kierującym. Z treści tej umowy wynika, że kierowca świadczył usługę kierowania pojazdem w ramach swojego przedsiębiorstwa na zlecenie strony skarżącej. Wskazać należy, że strona skarżąca przyznaje, że pojazdem kierowała osoba nie będąca jej pracownikiem, niemniej, jej zdaniem, był to przewóz na potrzeby własne, nie objęty obowiązkiem posiadania licencji. W tym stanie rzeczy, kontrola legalności decyzji wymierzającej karę pieniężną sprowadza się do oceny, czy prawidłowo organy administracyjne ustaliły, czy strona skarżący jako przedsiębiorcą prowadziła transport drogowy objęty wymogiem licencji i uchybił temu wymogowi. W rozpatrywanej sprawie, trafnie organy administracyjne uznały, że przewóz nie była wykonywany na potrzeby własne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 20112 r. poz. 1265). Zgodnie z art. 4 pkt 4 tej ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu zdarzenia jak i wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych Z powyższego niewątpliwie wynika, że aby dany przewóz mógł zostać zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne, konieczne jest łączne spełnienie określonych w art. 4 pkt 4 lit a-d ustawy o transporcie drogowym wymogów, w tym warunku: prowadzenia pojazdu samochodowego używanego do przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników (z art. 4 pkt 4 lit. a ustawy). Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w związku z tym, iż ustawa o transporcie drogowym nie definiuje pojęcia "pracownik" należy w tym zakresie odwołać się do legalnej definicji pracownika określonej w kodeksie pracy. W orzeczeniu z dnia 9 czerwca 1976 r. (sygn. akt VI KZP 13/75 /OSNKW 1976/7-8/86) Sąd Najwyższy wskazał wprost, że gdy brak definicji danego pojęcia w danym akcie normatywnym lub danej gałęzi prawa, a jest ono zdefiniowane w innej specyficznej gałęzi prawa, to należy oprzeć się na takiej właśnie legalnej definicji. Zgodnie z art. 2 kodeksu pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym nie jest pracownikiem osoba zatrudniona w oparciu o umowę cywilnoprawną, jaką jest m.in. zawarta w niniejszej sprawie umowa o współpracy. Wskazuje to, że w niniejszej sprawie powyższy warunek nie został spełniony. W konsekwencji, jak zasadnie wskazały organy administracyjne, stosownie do postanowień art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym - zgodnie z którym, transportem drogowym jest krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 tej ustawy – została spełniana przesłanka wykonywania transportu drogowego, objętego wymogiem posiadania licencji. Stosownie zaś do art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Z powyższego wynika, że niespełnienie jednej lub więcej przesłanek z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym przekształca taki przewóz w zarobkowy przewóz wymagający licencji, stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy, piętnowanym w razie stwierdzenia jej braku, karą pieniężną wskazaną w I p. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Strona skarżąca podnosi, że taki jednorazowy przewóz w sprawie bez spełnienia powyższego warunku z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym nie wymaga licencji. Jak już podniesiono, co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie, stwierdzenie przez organy kontroli, że przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności, narusza warunek lub warunki przewozu na potrzeby własne określone w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, powoduje uznanie takiego przewozu za transport drogowy z konsekwencją wynikającą z art. 87 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2012 r., II GSK 1695/11). Oznacza to, że nawet w przypadku jednorazowego wykonywania transportu drogowego, w świetle wskazanych przepisów, wymagana jest licencja. Ponadto należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie nie możemy mówić o wykonywaniu jednorazowego transportu drogowego. Jak wynika z akt sprawy, kierujący w dniu kontroli pojazdem zeznał, że strona skarżąca zleciła mu usługę prowadzenia pojazdu, za którą raz w miesiącu wystawiał fakturę na kwotę około [...] zł netto, że tego rodzaju współpraca obejmuje okres od dnia [...] r., że średnio wykonywał przewóz przez około 18 dni w miesiącu. Potwierdzeniem zeznań kierowcy jest okazana w toku kontroli umowa współpracy z dnia [...] r. Z jej treści wynika, że kierowca świadczy usługę kierowania pojazdem w ramach swojego przedsiębiorstwa na zlecenie spółki. Umowa ta stanowi, że za wykonane usługi usługodawca otrzyma wynagrodzenie w wysokości [...] zł, za okres rozliczeniowy, tj. okres miesiąca. Tym stanie nie można mówić, że z udziałem kierowcy nie będącym pracownikiem spółki, strony skarżącej wykonywała jednorazowy przewóz drogowy. W konsekwencji nie trafne są argumenty strony o niezasadności wymierzonej kary pieniężnej. Zasadnie organ odwoławczy uznał, że w odniesieniu do strony skarżącego brak jest możliwości zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Ciężar dowodu w zakresie zaistnienia okoliczności, które zwalniają przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisu 92c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie powołała okoliczności i nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na to, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, ani nie mogła przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do naruszenia doprowadziły. Z tych wszystkich względów, wbrew podniesionym zarzutom, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga – jako nie zasługująca na uwzględnienie – podlega oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.