III SA/Wr 613/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-12-02
Skład orzekający: Anna Moskała, Halina Filipowicz-Kremis, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie upomnienia zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może nastąpić do rąk pełnomocnika, jeśli pełnomocnictwo nie obejmuje wyraźnie reprezentacji w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że doręczenie upomnienia zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinno nastąpić bezpośrednio do niego, a nie do pełnomocnika, jeśli pełnomocnictwo nie obejmuje wyraźnie reprezentacji w postępowaniu egzekucyjnym. Upomnienie jest czynnością poprzedzającą wszczęcie egzekucji i ma charakter osobisty, mający na celu skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Doręczenie go pełnomocnikowi, który nie jest umocowany do działania w tym zakresie, narusza art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Stan faktyczny
Skarżący kwestionował postanowienie Dyrektora ARiMR utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, które uznało zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej należności z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Skarżący zarzucił m.in. brak skutecznego doręczenia upomnienia, wadliwe wystawienie tytułu wykonawczego oraz prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...].
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] r., którym uznano zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione.
Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, co następuje: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją nr [...] z dnia [...] r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł powiększoną o odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych naliczone po 60 dniach od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. W dniu [...] roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. skierował do skarżącego upomnienie Nr [...]. Upomnienie zostało wysłane do pełnomocnika strony – G. K. i zostało skutecznie doręczone adresatowi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] r.
W związku z brakiem wpłaty kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. tytuł wykonawczy nr [...]. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony na zobowiązanego i jego małżonkę w oparciu o art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej, jednakże we wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r. wierzyciel wyraźnie zaznaczył, że egzekucja ma być prowadzona z wyłączeniem majątku odrębnego małżonki dłużnika.
Skarżący wniósł zarzuty: braku istnienia obowiązku, który mógłby stanowić podstawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji, braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu, braku spełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a. oraz prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego a także zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów przy jednoczesnym uchyleniu zajęcia dokonanego pismem z dnia [...] r. tj. zajęcia rachunku bankowego w banku PEKAO S.A. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przesłał te zarzuty wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska. Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jako wierzyciel uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Przedmiotowe postanowienie zostało wysłane na adres profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego ustanowionego w sprawie. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. W piśmie tym strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, a to art. 33 § 1 ust. 1 u.p.e.a. poprzez uznanie skutecznego wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. Nr [...] z dnia [...] r., art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie spełnienia wszelkich wymogów formalnych upoważniających wierzyciela do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 33 § 2 kpa polegające na błędnej wykładni zakresu udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa G. K., art. 27 § 1 w zw. z art. 27c u.p.e.a. poprzez wystawienie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów formalnych, jak również z daleko posuniętej ostrożności zarzucił prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny i wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i wskazał, co następuje:
W pierwszym rzędzie stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, zawierająca prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia została wysłana do pełnomocnika strony – G. K. zamieszkałego w P. Z.(pełnomocnictwo z dnia [...] r.), zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. Decyzja została doręczona w dniu [...] r. w trybie tzw. doręczenia zastępczego, co nie naruszało – w ocenie organu odwoławczego – art. 44 k.p.a.
Z uwagi na uzyskanie waloru ostateczności decyzji z dnia [...] r., zarzut skarżącego, iż obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków nie istnieje, a także że jest on niewymagalny oraz że postępowanie egzekucyjne jest niedopuszczalne nie zasługiwał – w ocenie organu odwoławczego - na uwzględnienie.
Odnosząc się łącznie do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.e.a. a także art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 33 § 2 k.p.a. wskazano, iż organ II instancji podziela pogląd organu I instancji, z którego wynika, że doręczenie upomnienia pełnomocnikowi strony nastąpiło skutecznie w oparciu o udzielone pełnomocnictwo o charakterze ogólnym. Podkreślono, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. nie dysponuje powoływanym przez stronę pełnomocnictwem z dnia [...] r., które jak twierdzi strona zostało przedłożone w ARiMR. W aktach spawy administracyjnej znajduje się pełnomocnictwo z dnia [...] r., które wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR we W. w dniu [...] r. wraz z wnioskiem o zmianę danych we wpisie do ewidencji producentów. Ponadto w dniu [...] r. do kancelarii Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynęła kserokopia pełnomocnictwa z dnia [...] r. przekazana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. jako załącznik do zarzutów złożonych przez zobowiązanego.
Wskazano, że z pełnomocnictwa z dnia [...] r. wynika, że G. K. posiada umocowanie do reprezentowania i dokonywania w imieniu skarżącego wszelkich niezbędnych czynności formalnych, prawnych i faktycznych, w tym do składania wszelkich niezbędnych wniosków, oświadczeń i podpisów przed organami ARiMR oraz we wszystkich instytucjach administracyjnych, sądach, bankach, urzędach i spółdzielniach przy czynnościach związanych z jego gospodarstwem rolnym.
Organ II instancji stwierdził, iż niewątpliwie czynności związane z dochodzeniem należności z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, z których jedną jest wysłanie upomnienia, dotyczą gospodarstwa rolnego zobowiązanego i mieszczą się w katalogu czynności, do których skarżący umocował G. K. w pełnomocnictwie z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego we W. uznał zatem omawiane pełnomocnictwo za pełnomocnictwo ogólne i w konsekwencji tego faktu, za skuteczne doręczenie upomnienia ustanowionemu pełnomocnikowi (por. wyrok NSA II GSK 1302/12).
Biorąc pod uwagę zakres udzielonego pełnomocnictwa oraz fakt, że wystawienie upomnienia było konsekwencją prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oraz było czynnością wierzyciela podejmowaną jeszcze przed rozpoczęciem postępowania egzekucyjnego, oczywistym wydało się, że należy uznać G. K. za właściwego do odbioru upomnienia. Ponadto przesłanie przez wierzyciela zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego do rąk pełnomocnika i odebranie tego upomnienia przez pełnomocnika - jeśli jest czynnością prawną dokonaną w granicach umocowania - pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego zobowiązanego, ponieważ nie jest to czynność procesowa, a tym bardziej czynność egzekucyjna.
Podniesiono, iż wymagane przepisami prawa upomnienie czyli wezwanie do zapłaty, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przypomina jedynie o obowiązku wpłacenia wymienionych w nim należności, informując o zagrożeniu skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. W momencie przesłania upomnienia nie toczy się jeszcze postępowanie egzekucyjne (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27-02-2008 sygn. akt I SA/PO 983/07).
W związku z zarzutem niewysłania małżonce zobowiązanego upomnienia, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. uznał, iż nie było to konieczne, mając na uwadze jej status prawny. Zgodnie z brzmieniem art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upomnienie wzywające do zapłaty doręcza się zobowiązanemu lub jak wskazano powyżej stosownie do art. 18 w związku z art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a. - pełnomocnikowi. Zgodnie z art. 1 a) pkt. 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez "zobowiązanego" rozumie się m.in. osobę fizyczną która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Stosownie do art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania, o której mowa w art. 26 O.p., obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Z mocy prawa powstaje zatem odpowiedzialność małżonka podatnika (osoby zobowiązanej do zapłacenia należności) za dług podatnika (osoby zobowiązanej do zapłacenia należności), ograniczona jednak do majątku wspólnego małżonków. Małżonek ten, co nie budzi wątpliwości, nie staje się jednak z mocy tego przepisu odpowiedzialnym za zobowiązanie podatkowe czy zobowiązanie z tytułu składek ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 146/05, opubl. w Lex pod nr 201455).
Zatem małżonek osoby zobowiązanej nie ma obowiązku zapłaty zaległości drugiego małżonka, a wierzyciel nie może od niego takiej zapłaty żądać. Jego ewentualna odpowiedzialność aktualizuje się dopiero w postępowaniu egzekucyjnym poprzez stworzenie wierzycielowi możliwości sięgnięcia do majątku wspólnego, należącego także do małżonka dłużnika. W świetle takiej konstrukcji odpowiedzialności małżonka osoby zobowiązanej zasadnym jest twierdzenie, iż nie jest on również w literalnym brzmieniu "zobowiązanym" w myśl art. 1 a) pkt. 20 u.p.e.a.
Odnosząc się do zarzutu strony w kwestii wadliwie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego , co w ocenie strony naruszało art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ odwoławczy podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu organ I instancji prawidłowo wskazał, że tytuł egzekucyjny wystawiony w dniu [...] r. zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 § 1 u.p.e.a. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wskazuje obowiązek, który miał być wykonany, wskazano na czym ten obowiązek polega, wskazano podstawę prawną tego obowiązku, jak również zawiera stwierdzenie o wymagalności obowiązku nim objętego. Ponadto określono wysokość należności pieniężnej, jak również określono termin, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego wskazania w przedmiotowym tytule wykonawczym niewłaściwego adresu zamieszkania skarżącego i w związku z tym przekazanie przedmiotowego tytułu do niewłaściwego organu egzekucyjnego, stwierdzono, iż w tytule wykonawczym z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał adres zamieszkania zobowiązanego we W. i skierował w/wym. tytuł wykonawczy do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F., pomimo iż w dniu [...] r. wpłynęła do niego zmiana do wniosku o wpis w ewidencji skarżącego ze wskazaniem adresu zamieszkania w Gliwicach.
Wskazano, że to organ egzekucyjny przed przyjęciem tytułu wykonawczego do realizacji bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1).
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy organ odwoławczy podniósł, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został przyjęty do realizacji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ zastosował skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, zatem należy przyjąć, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-F. uznał swoją właściwość miejscową. Zarzut strony w kwestii naruszenia art. 27 § 1 u.p.e.a. nie jest więc zasadny.
W dalszej części uzasadnienia wskazano, że tytuł wykonawczy z dnia [...] r. został wystawiony na zobowiązanego i jego małżonkę w oparciu o art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej, jednakże we wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wierzyciel wyraźnie zaznaczył, że egzekucja ma być prowadzona z wyłączeniem majątku odrębnego małżonki dłużnika.
Żona skarżącego została wskazana w tytule wykonawczym jako małżonka zobowiązanego odpowiedzialna jedynie majątkiem wspólnym (część B tytułu wykonawczego). Zgodnie z pouczeniem zawartym w tytule wykonawczym, jeżeli w części B wpisano dane małżonka zobowiązanego, tytuł wykonawczy stanowi podstawę do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej z majątku wspólnego małżonków i majątku osobistego zobowiązanego, z wyłączeniem majątku osobistego małżonka wskazanego w części B. Dlatego też małżonka zobowiązanego została wskazana tylko w części B tytułu wykonawczego (w części A tytułu wykonawczego, gdzie wymieniony został skarżący, wpisuje się dane małżonki jeśli egzekucja administracyjna ma być prowadzona z majątku wspólnego małżonków i ich majątków osobistych).
Zarzut skarżącego, iż organ egzekucyjny prowadził egzekucję z majątku osobistego żony skarżącego, pomimo iż małżonkowie zawarli w dniu [...] r. umowę o wyłączenie wspólności ustawowej należy również uznać za nietrafny. W przedmiotowej sprawie organ I instancji w dniu wystawiania tytułu wykonawczego nie posiadał wiedzy o istnieniu notarialnej umowy wyłączającej wspólność majątkową skarżącego i jego żony, zatem należy uznać iż przedmiotowy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony na zobowiązanego skarżącego i jego żonę w oparciu o art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej. Zatem również zarzut prowadzenia egzekucji z majątku odrębnego małżonki zobowiązanego należy uznać za nieuzasadniony.
W skardze na to rozstrzygnięcie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzucono:
a) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 33 § 1 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że do obrotu prawnego została skutecznie wprowadzona decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. nr [...] ustalająca kwotę nienależnie pobranych przez skarżącego płatności rolnośrodowiskowych stanowiąca podstawę obowiązku pieniężnego podlegającego egzekucji, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało nieuwzględnieniem zarzutów zobowiązanego, podczas gdy w realiach przedmiotowej sprawy postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone z uwagi na brak obowiązku prokurującego możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji;
b) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, iż zostały spełnione wszelkie wymogi formalne upoważniające wierzyciela do wszczęcia i dalszego prowadzenie postępowania egzekucyjnego, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem wbrew twierdzeniom wierzyciela skarżący jak i małżonka dłużnika - przed zainicjowaniem postępowania nie otrzymali wymaganego przepisami prawa upomnienia wzywającego do uregulowania zobowiązania wynikającego z ww. decyzji;
c) naruszenie przepisów prawa, a to art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 33 § 2 k.p.a. polegającą na błędnej wykładni zakresu udzielonych przez skarżącego pełnomocnictw G.K. i w konsekwencji błędne przyjęcie, że G.K. był umocowany do działania za stronę również w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym do obioru upomnienia, co miało wpływ na wynik sprawy, podczas gdy G. K. nie był kiedykolwiek umocowany do reprezentowania skarżącego w ramach postępowania egzekucyjnego, a udzielone pełnomocnictwa ograniczone były konkretnie do reprezentowania go w postępowaniu przed ARiMR w przedmiocie przyznania płatności unijnych i nie dotyczyło w szczególności umocowania do odbioru korespondencji na etapie przedegzekucyjnym (tj. w chwili gdy nie było prowadzone wobec niego jakiekolwiek postępowania);
d) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 27 § 1 w zw. z art. 27 c ustawy o
postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wystawienie przez
wierzyciela tytułu wykonawczego nie spełniającego wymogów formalnych i
wszczęciu w oparciu o nie postępowania egzekucyjnego w administracji, co
miało wpływ na wynik sprawy;
e) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.
Uzasadniając podniesione wyżej zarzuty wskazał, że w dniu [...] r. na adres żony zobowiązanego przesłane zostało zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w banku PEKAO S.A wraz z jednoczesnym doręczeniem tytułu wykonawczego wystawionego na skarżącego (wskazany w tytule adres to W.) oraz jego żonę ( wskazany w tytule adres to W., ale inna ulica). Jak wynika z tytułu wykonawczego egzekucja prowadzona była w oparciu od decyzję wydaną przez ARiMR nr [...] z [...] r., przy czym upomnienie doręczone miało zostać w dniu [...] r. W dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- F. zarzuty w zakresie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego, w których podniósł szereg uchybień proceduralnych uniemożliwiających prowadzenie egzekucji administracyjnej zarówno w stosunku do żony skarżącego, jak i samego zobowiązanego.
Odnosząc się do zarzutu z pkt a) skarżący zarzucił, iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest pomimo nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] r., który wynikać ma z decyzji ARiMR z dnia [...] r., która to decyzja dotyczy nienależnie pobranych płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Pomimo twierdzeń ARiMR, iż na skutek powtórnego awizowania decyzja mająca być podstawą obowiązku pieniężnego skarżącego została, poprzez przyjęcie fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a., prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego, w ocenie skarżącego nie została wprowadzona do obrotu prawnego, a to z uwagi na brak jej skutecznego doręczenia skarżącemu. Podkreślono, że wydana w dniu [...] r. decyzja administracyjna nadana została na adres G. K. w P.Z. W ocenie ARiMR decyzja ta wobec braku jej odebrania w terminie została uznana za doręczoną na zasadzie tzw. fikcji doręczenia. Skarżący nie miał wiedzy o fakcie doręczenia decyzji tej osobie oraz o tym, iż decyzja ta w ogóle została wydana. O fakcie prowadzenia postępowania przez ARiMR, o wydaniu ww. decyzji nie wiedziała również jego żona, które nie była w ogóle stroną tego postępowania.
W niniejszej sprawie wierzyciel niesłusznie uznał, iż zachodziła fikcja skutecznego doręczenia, albowiem istniały istotne braki w zawiadomieniu o pozostawieniu korespondencji do odbioru w placówce pocztowej, o czym pełnomocnik szczegółowo wypowiedział się w uzasadnieniu zarzutów zawartych w piśmie z dnia [...] r., które to są w całości aktualne. W konsekwencji przedmiotowa decyzja nie została w sposób skuteczny wprowadzona do obrotu prawnego, nie wywołuje jakichkolwiek skutków i brak jest podstaw w ogóle do wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia i prowadzenia przedmiotowej egzekucji. Obowiązek zwrotu określonej w przedmiotowej decyzji kwoty na dzień dzisiejszy nie jest wymagalny wobec tego, że decyzja ta nie ma charakteru decyzji ostatecznej.
Skarżący zarzucił, iż organ II instancji nie odniósł się do wskazanych wyżej twierdzeń, co sprawia ze uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wydane zostało z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie zgadzał się również z przyjętym przez wierzyciela stanowiskiem, że dopełnił on wszelkich wymogów formalnych stawianych mu przez art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniósł, że zgodnie z art. 15 § 1 cyt. ustawy, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, uprzednio przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do skarżącego organ w tytule wykonawczym wskazuje, że upomnienie w którego treści jako adresat ujęty został wyłącznie skarżący, ze wskazaniem adresu we W. zostało nadane na adres jego pełnomocnika zamieszkałego w P.Z. i doręczone zostało w dniu [...] r. Ani skarżący ani jego żona nie wiedzieli do dnia [...] r. o istnieniu upomnienia i jego treści.
G. K. nie był umocowany kiedykolwiek przez skarżącego (a także przez jego żonę) do reprezentowania go jako zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym do odbioru upomnienia poprzedzającego wszczęcie egzekucji administracyjnej. G. K. umocowany został wyłącznie do reprezentowania go w postępowaniu przed ARiMR m.in. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PRO W 2007-2013 (a nie w zakresie postępowania o zwrot tych płatności czy reprezentowania w toku egzekucji jak i do obioru upomnień przedegzekucyjnych). Skarżący nigdy nie umocował tej osoby do reprezentowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Już tylko z tego powodu uznać należy, że w warunkach niniejszej sprawy brak jest spełnienia obowiązku uprzedniego - tj. przed wystawieniem tytułu wykonawczego - przesłania zobowiązanemu upomnienia.
W dalszej części uzasadnienia skargi wskazano, że błędne jest przyjęcie przez organy, że pełnomocnictwo z dnia [...] r. czy też [...] udzielone G. K. upoważnia go, do odbioru imiennie zaadresowanego do skarżącego upomnienia, który to dokument poprzedza wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wynika to z błędnej wykładni treści umocowania dokonanej rozszerzająco. Powyższe stanowisko nie jest nie tyle oczywiste, ale jest błędne (przy uwzględnieniu, iż faktu istnienia pełnomocnictwa organ nie może domniemywać), ponieważ pełnomocnictwo złożone w organie dotyczyło reprezentowania skarżących w stricte określonych sprawach, w tym postępowaniach w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych czy w związku z wpisem do ewidencji producentów, lecz w żadnym wypadku nie obejmowało ono reprezentowania skarżącego w postępowaniach egzekucyjnych w administracji, czy też nie upoważniało G.K. do odbioru upomnień kierowanych imiennie do skarżącego. Powoływanie się jak chce organ na pełnomocnictwo ogólne (złożone przy okazji innych postępowań prowadzonych przez organ wobec danej osoby) nie jest wystarczające. W aktach danej sprawy zawsze musi być dokument, z którego wynika umocowanie do działania w imieniu strony. Należy bowiem zwrócić uwagę, że pełnomocnictwo może mieć różny charakter. Może być między innymi ogólne, rodzajowe, czy też do dokonywania tylko określonych czynności. Jeśli zatem mamy do czynienia z pełnomocnictwem, którego treść nie wskazuje na możliwość tylko jednorazowego wykorzystania, wówczas "konkretyzacja" takiego pełnomocnictwa będzie następować każdorazowo i wielokrotnie poprzez działania faktyczne polegające na jego składaniu w określonych sytuacjach procesowych. Sytuacje te i kontekst im towarzyszący stanowią wówczas "dopełnienie" treści udzielonego pełnomocnictwa dla danej sprawy. Czym innym jest bowiem zakres umocowania wynikający z pełnomocnictwa, a czym innym wykorzystywanie tak sformułowanego umocowania w konkretnych sprawach. Do tego ostatniego, poza zakresem umocowania, musi być spełniony warunek, iż wyraźną wolą strony jest posłużenie się pełnomocnikiem. Ta wyraźna wola materializuje się właśnie w złożonym przez nią do danej sprawy dokumencie pełnomocnictwa. Złożenie dokumentu pełnomocnictwa jest więc tym miernikiem, który przesądza, że strona dokonuje wyboru, aby w danym postępowaniu była reprezentowana przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Ta kwestia leży wyłącznie w gestii samej strony, która ma pełną autonomię w określaniu tego, do jakich konkretnie prowadzonych spraw zgłasza udział pełnomocnika (stale dla niej umocowanego), a w których sprawach potrzeby takiej nie dostrzega.
Czynność odebrania przez zobowiązanego upomnienia, będąca konsekwencją obowiązku wierzyciela doręczenia takiego upomnienia zobowiązanemu, jako warunku wszczęcia egzekucji administracyjnej, jest czynnością, która nie może być dokonana przez pełnomocnika, skoro jest to czynność mająca miejsce jeszcze przed wszczęciem samego postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku, które ewentualnie wszczęte zostanie z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a to może mieć miejsce, dopiero po bezskutecznym upływie zakreślonego upomnieniem terminu. Charakter czynności doręczenia upomnienia powoduje, iż jest to czynność wymagająca osobistego udziału zobowiązanego, na niego to bowiem nałożony został obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej i to do niego adresowane jest upomnienie, gdyż tylko on obowiązek ten może wykonać, a nie jego pełnomocnik. Podniesiono, że organ błędnie uznaje, iż na etapie doręczenia upomnienia, zastosowanie w pełni znajdują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące przedmiotową instytucję. Wprawdzie czynności wierzyciela podejmowane są również w toku szeroko rozumianego postępowania egzekucyjnego, ale właściwe postępowanie egzekucyjne rozpoczyna się dopiero w dniu doręczenia wniosku wierzyciela organowi egzekucyjnemu, a w przypadku gdy wierzyciel jest równocześnie organem egzekucyjnym - z dniem podjęcia pierwszej czynności przez organ egzekucyjny, o którym zobowiązany został poinformowany. Dopiero wówczas mogą być stosowane odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o ustanawianiu pełnomocnika i doręczaniu pism zobowiązanemu za jego pośrednictwem.
W ocenie skarżącego - wbrew stanowisku wierzyciela i organu II instancji - jest rzeczą oczywistą, że ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika może nastąpić dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe skarżący podkreślił, że wezwanie do wykonania obowiązku (przesłanie upomnienia) poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest czynnością wynikającą z relacji wierzyciel - zobowiązany, a nie czynnością organu egzekucyjnego skierowaną do strony postępowania egzekucyjnego rozumianego szeroko. Ze względu na powyższe upomnienie powinno być adresowane i doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, a nie do jego pełnomocnika (który poza postępowaniem administracyjnym nie działa w imieniu zobowiązanego).
Odnosząc się do zarzutu opisanego w pkt d) skarżący wskazał na wadliwie wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy, który nie spełnia wymogów formalnych, o których mowa w art. 27 § 1 oraz 27 c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w oparciu o który prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.
Jednym z wymogów formalnych jakie powinien spełniać tytuł wykonawczy jest precyzyjne wskazanie osoby zobowiązanego, przez co należy rozumieć nie tylko wymienienie go z imienia i nazwiska, ale również z adresu zamieszkania. Zarówno w upomnieniu jak i w tytule wykonawczym jako adres dla skarżącego wskazany został Wrocław, pomimo tego że ARiMR był w posiadaniu informacji, że adres ten uległ zmianie i od października 2014 r. adres pod który należy dokonywać doręczeń (tj. adres zamieszkania i zameldowania) to Gliwice (o czym ARiMR poinformowany został pismem z dnia [...] r.). Z uwagi na powyższą wadliwość zobowiązanemu nie został doręczony w skuteczny sposób tytuł wykonawczy, co potwierdza fakt, że o prowadzonym wobec niego i jego żony postępowaniu egzekucyjnym, zobowiązany dowiedział się w momencie powzięcia od małżonki zobowiązanego informacji o otrzymaniu przez nią owego tytułu. Co istotne zauważyć należy, że nawet gdyby małżonkowie posiadali ten sam adres zamieszkania jak i zameldowania (co w niniejszej sprawie nie ma miejsca) to i tak tytuł jak i zawiadomienie o zajęciu prawa winno zostać przesłane w osobnych przesyłkach i osobnymi pismami do każdej z osób wobec której prowadzona jest egzekucja.
Organ niesłusznie przyjmuje z treści postanowienia, że skoro zobowiązany, pomimo wskazania błędnego jego adresu w tytule wykonawczym, miał możliwość wniesienia zarzutów, to powoływanie się na tą wadliwość w tym przypadku jest nieuzasadnione.
Końcowo uzasadniono ostatni z zarzutów, a mianowicie niewłaściwość miejscową, co wiąże się – w ocenie skarżącego – z błędnie ustalonym jego adresem. Podkreślono, że wskazanie adresu zobowiązanego ma istotne znaczenie w celu ustalenia właściwości organów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 19 § 1 k.p.a. organy administracyjne winny przestrzegać swojej właściwości miejscowej z urzędu. Tym samym nie można tłumaczyć braku właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- F. jako organu egzekucyjnego w administracji tym, że nie zwrócił on tytułu wykonawczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Sąd podziela przy tym ustalenia jakie w tym zakresie poczyniły organy.
Należy w pierwszym rzędzie zauważyć, że w sprawie skarżone jest stanowisko wierzyciela.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 u.p.e.a. Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Podkreślenia wymaga, że postępowanie egzekucyjne nie jest to ten etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygają się na etapie postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jak stanowi o tym art. 29 § 1 u.p.e.a. Jest to przepis o kluczowym znaczeniu dla określenia uprawnień organu egzekucyjnego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia wykładni art. 33 u.p.e.a., wymieniającego zarzuty, jakie zobowiązany może zgłosić w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Przypomnieć należy, że poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczy odmowy uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne (stanowisko wierzyciela - art. 34 § 1 u.p.e.a). Organ egzekucyjny obowiązany był przed rozpoznaniem wniesionych zarzutów (opartych na art. 33 u.p.e.a.) uzyskać stanowisko wierzyciela. Przepis ten przyjmuje ogólną zasadę, że zarzuty można wnieść tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w tym artykule (zawiera enumeratywny katalog okoliczności, które mogą być podstawą zarzutu). Zgodnie z jego treścią podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (§ 1 pkt 1).
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu z pkt 1 art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym podstawą zarzutu może być m.in. nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Przy czym nieistnienie obowiązku, o której to przesłance jest mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., dotyczy okoliczności, które wpłynęły na byt prawny egzekwowanej decyzji jurysdykcyjnej, nakładającej obowiązek. Tymczasem, decyzja w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, która wbrew stanowisku skarżącego, stanowi podstawę prawną dochodzonej należności, funkcjonowała w chwili orzekania organu w obrocie prawnym, a określona w niej należność była wymagalna i mogła być dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy z całą stanowczością podkreślić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być rozpatrywane zastrzeżenia, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania jurysdykcyjnego, jak np. zarzut nieprawidłowości obciążenia zobowiązanego określonym obowiązkiem (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2000 r. III SA 1902/99 - Lex nr 47235), czy też zarzut, że przedmiotowa decyzja nie weszła do obrotu prawnego z uwagi na podnoszone w skardze uchybienia w sposobie jej doręczenia. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić tylko i wyłącznie w ramach trybów unormowanych w kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 27 października 1999 r. IV SA 1104/96 - Lex nr 47780). Zadaniem organu egzekucyjnego jest stosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny nie może podejmować żadnych działań ingerujących w treść decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany, kwestionując dopuszczalność egzekucji, czy też wymagalność obowiązku, może wnieść zarzuty jedynie z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów (tak NSA w wyroku z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1104/96, LEX nr 47780). Przy czym nieistnienie obowiązku, o której to przesłance jest mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., dotyczy okoliczności, które wpłynęły na byt prawny egzekwowanej decyzji jurysdykcyjnej, nakładającej obowiązek. Tymczasem, decyzja w przedmiocie zwrotu pobranych płatności rolnośrodowiskowych, która wbrew stanowisku skarżącego, stanowi podstawę prawną dochodzonej należności, funkcjonowała w chwili orzekania organu w obrocie prawnym, a określona w niej należność była wymagalna i mogła być dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Żądanie przez skarżącego, aby organ egzekucyjny zbadał ponownie sprawę pod względem merytorycznym jest niedopuszczalne i wykracza poza ramy postępowania egzekucyjnego. Jak już wskazano, celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji obowiązku przez zobowiązanego, który został na niego nałożony ostateczną decyzją administracyjną, a nie jest przez niego wykonywany dobrowolnie. Natomiast środki prawne przewidziane w ramach tego postępowania mają służyć jedynie zapewnieniu prawidłowego przebiegu egzekucji, nie zaś kwestionowaniu spraw już ostatecznie rozstrzygniętych. W sytuacji zgłoszonej przez skarżącego organ egzekucyjny musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuł wykonawczy, do czego żadnym przepisem nie jest uprawniony. W art. 29 § 1 u.p.e.a. jednoznacznie zakazano organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ponieważ wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny podejmowałby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. Skutkowałoby to sytuacją, w której organ egzekucyjny byłby niejako trzecią instancją rozpatrującą sprawę, a postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania merytorycznego, w trakcie którego obowiązek podlegający egzekucji został określony (por. niepublikowany wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r. I SA 303/99 oraz niepublikowany wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2000 r. sygn. akt SA/Sz 358/99).
Dlatego też, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zgłaszanych zastrzeżeń co do prawidłowości obowiązku nałożonego decyzją ostateczną. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania. Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie może to się jednak stać za sprawą środków odwoławczych wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego. A zatem podniesiony zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie mógł być uwzględniony.
Kolejny z zarzutów dotyczyły naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. i zakresu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego G. K. Zgodnie poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, wezwanie o wykonanie obowiązku poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest czynnością wynikającą z relacji wierzyciel - zobowiązany, a nie czynnością organu egzekucyjnego skierowaną do strony postępowania egzekucyjnego, a zatem powinno być adresowane bezpośrednio do zobowiązanego, a nie do pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 365/06, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela również stanowisko WSA w Poznaniu zawarte w wyroku z dnia 6 maja 2010 r., o sygn. akt I SA/Po 1022/09, że doręczenie upomnienia posiada charakter czynności wymagającej osobistego działania zobowiązanego, z uwagi na explicite personalny kierunek oddziaływania powyższej normy postępowania, a ściślej - treści upomnienia. Nie sposób bowiem pominąć faktu, że to na zobowiązanym ciążą określone w decyzji lub przepisie prawa obowiązki i to w stosunku do jego majątku mogą zostać skierowane tak poważne środki przymusu administracyjnego, do których zaliczane są środki egzekucyjne (por.: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 marca 2007 r., o sygn. akt SA/Gd 64/07 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2005 r., o sygn. akt III SA/Wa 1122/05, LEX nr 190707). Za osobistym charakterem czynności doręczenia upomnienia przemawia również okoliczność, iż celem instytucji upomnienia, uregulowanej w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Zatem informacja o zagrożeniu egzekucją i wezwanie do uregulowania zaległości ma w istocie doprowadzić do wykonania określonego obowiązku przez zobowiązanego. Upomnienie jest swego rodzaju ostatnim sygnałem kierowanym do zobowiązanego, dającym szansę uniknięcia mu dolegliwej egzekucji. Przypomina ono o powinności wykonania obowiązku, które - również w interesie strony - może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej (por.: wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., o sygn. akt II FSK 717/08, LexPolonica nr 2152719).
Zgodnie z treścią normy prawnej zawartej w art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (§ 2). W myśl § 3 zdanie 1 tego przepisu pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z powyższej regulacji prawnej wynika jednoznacznie, że dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, zgodnie z którym dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu, a nie na etapie upominawczym.
Z akt sprawy wynika, że pełnomocnictwa jakich udzielił skarżący G.K. pochodzą z [...] r. i z [...] r., a więc jeszcze przed wystawieniem tytułów wykonawczych oraz przed wszczęciem egzekucji. Z treści żadnego z tych pełnomocnictw nie wynika, że zostało ono złożone w związku z postępowaniem egzekucyjnym. Posiadany przez organy egzemplarz pełnomocnictwa z [...] r. (nota bene w kserokopii) nie mógł zostać włączony do akt postępowania egzekucyjnego, które w tym czasie nie zostało jeszcze wszczęte, a więc nie istniały akta tego postępowania. Drugie z pełnomocnictw nosi datę [...] r. i jak wynika z akt sprawy zostało przesłane wierzycielowi przez organ egzekucyjny, już w toku postępowania egzekucyjnego, chociaż swoim zakresem nie obejmuje tego postępowania.
Załączone do akt administracyjnych pełnomocnictwa nie miały także przewidzianej w art. 33 § 3 k.p.a. formy, tj. były to zwykłe kserokopie pełnomocnictw lub kopie poświadczone w sposób niewłaściwy. Reasumując całokształt podniesionych powyżej okoliczności podniesione w tym zakresie zarzuty należy uznać za w pełni uzasadnione. Sąd nie podziela stanowiska organów, że doręczenie skarżącemu upomnienia do rąk pełnomocnika czyni zadość wymogom określonym w art. 15 § 1 u.p.e.a. i że pełnomocnictwa udzielone G. K. mogły być skuteczne w postępowaniu egzekucyjnym.
Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 27 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 27c tej ustawy, a dotyczącego wadliwego wskazania adresu skarżącego w tytule wykonawczym, to trzeba stwierdzić, że wymogi formalne o jakich mowa w art. 27 u.p.e.a. nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty której rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego, by można było zasadnie rozważać instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W okolicznościach tej sprawy, kiedy zważyć, że tytuł wykonawczy prawidłowo opisuje decyzję, na podstawie której został wystawiony oraz wysokość należności podlegającej egzekucji, wynikającej z tej decyzji, to w konsekwencji zasadna jest konstatacja, że ten tytuł wykonawczy pozwala organowi na prawidłowe przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, a w jego ramach samej egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji, przy jednoczesnej pełnej i niewątpliwej wiedzy zobowiązanego jaka należność i na jakiej podstawie jest od niego egzekwowana wobec braku dobrowolnej zapłaty.
Natomiast te wadliwości tytułu wykonawczego, które zauważa zobowiązany, nie mają i nie mogą mieć żadnego wpływu na przebieg i rezultat postępowania egzekucyjnego. Nie wiąże się z nimi jakiekolwiek niebezpieczeństwo naruszenia praw zobowiązanego przez wyegzekwowanie kwoty innej niż wynikająca z decyzji administracyjnej. W istocie też, obiektywnie rzecz oceniając, nie wprowadzają zobowiązanego w błąd odnośnie przedmiotu i podstawy egzekucji.
Zatem te nieistotne wady tytułu wykonawczego nie spowodowały naruszenia żadnych praw zobowiązanego, natomiast nie mogą one być narzędziem dla uniknięcia wykonania decyzji organu.
Ostatni z zarzutów dotyczy prowadzenia egzekucji przez organ, który nie jest właściwy w sprawie. W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że o ile stanowiskiem wierzyciela w zakresie poprzednich zarzutów organ był związany, to zarzut z pkt 9 art. 33 § 1 u.p.e.a. nie wiąże organu egzekucyjnego, który z urzędu winien badać swoją właściwość określoną w art. 19 i 22 u.p.e.a. W sprawie nie ulega wątpliwości, że wierzyciel posiadał wiedzę, że skarżący nie zamieszkuje już we W., lecz w Gliwicach, mimo tego jako adres jego zamieszkania zarówno w upomnieniu jak i w tytule wykonawczym wskazał W. Niewątpliwie jest to błąd, który narusza przepisy o właściwości organów egzekucyjnych, który jednak może być usunięty w dalszym postępowaniu egzekucyjnym przez organ egzekucyjny, bowiem stanowisko wierzyciela w tym zakresie – jak już powiedziano – nie wiąże organu egzekucyjnego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią wyżej zaprezentowaną ocenę prawną.
Wobec stwierdzonych naruszeń prawa, a w szczególności art. 15 § 1 u.p.e.a. i przepisów regulujących udział pełnomocnika w sprawie i podstawy jego ustanowienia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło