III SA/Wr 637/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 27 lutego 2017 r. ( nadane w tym samym dniu w placówce Poczty polskiej) pełnomocnik skarżącego adw. W. K. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 637/16. Wraz z wnioskiem złożono skargę kasacyjną i uiszczono od niej wpis sądowy. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podaje, że przesyłka zawierająca uzasadnienie wyroku nie została mu doręczona do siedziby prowadzonej przez niego Kancelarii, mieszczącej się w budynku położonym przy ul. O.[...], doręczyciel nie pozostawił także zawiadomienia (ani pierwszego, ani drugiego) informującego o przesyłce. W związku z upływem czasu od złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, pełnomocnik strony skarżącej w dniu 20 lutego 2017 r. skontaktował się telefonicznie z sekretariatem WSA we Wrocławiu i uzyskał informację o zwrocie przesyłki zawierającej uzasadnienie wyroku. I przyjęcia skutku jej doręczenia na dzień 13 stycznia 2017 r. Pełnomocnik, przedkładając oświadczenia trzech pracowników kancelarii: apl. adw. M. K., apl. adw. K. C. oraz adw. J.L., powołał się na praktykę doręczania pism do kancelarii wskazując, że Kancelaria jest otwarta codziennie w godzinach od [...] do [...] i pisma doręczane są zazwyczaj do lokalu Kancelarii. W razie nieobecności pracowników, co jest rzadkością, stałą praktyką w zakresie doręczania przesyłek sądowych za pośrednictwem Poczty Polskiej podmiotom mającym swoją siedzibę w budynku położonym przy ul. O. [...] jest pozostawianie informacji o przesyłce w skrytce na portierni, którą posiada każdy lokal mieszczący się w budynku. Budynek, w którym mieści się Kancelaria, jest budynkiem z całodobową ochroną, która w razie potrzeby odbiera również korespondencję. Kilkukrotnie w przypadku podmiotów mających swoją siedzibę w ww. budynku już zdarzały się sytuacje niepozostawiania przez doręczającego awiza. Wobec powzięcia w niniejszej sprawie wiadomości o zwrocie przesyłki zawierającej uzasadnienie wyroku, pełnomocnik skarżącego złożył reklamację w Urzędzie Pocztowym W. [...] oraz skargę na nieprawidłowość doręczania przesyłek pocztowych, no dowód czego przedstawił odpis ww. reklamacji i skargi oraz ksero potwierdzenia nadania przesyłki. W związku z powyższym, wobec braku prawidłowego doręczenia zawiadomienia o przesyłce, pełnomocnik strony podnosi, że zachodziły warunki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem uprawdopodobnił on brak swojej winy, przy zachowaniu należytej staranności, w uchybieniu terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Konieczne jest przede wszystkim zwrócenie się z wnioskiem o przywrócenie terminu i dopełnienie czynności nie dokonanej w terminie - w ciągu 7 od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje ważne interesy. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce, gdy dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu niemożliwej do usunięcia przeszkody, tj. przeszkody nagłej, której nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku, jakiego w danych okolicznościach można racjonalnie oczekiwać. Uprawdopodobnienie zaistnienia takiej sytuacji należy do strony. W ocenie Sądu, strona skarżąca uprawdopodobniła we wniosku, co poparła przedłożonymi dokumentami, że nie dokonała czynności sądowej (wniesienie skargi kasacyjnej) bez swojej winy. Argumentacja wniosku skierowana jest na obalenie ustanowionego w art. 73 p.p.s.a. domniemania doręczenia w drodze tzw. podwójnego awiza. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei, w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Domniemanie doręczenia polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe (w niniejszej sprawie - rozpoczęcie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej). Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi tylko w razie niespełnienia tak ukształtowanych warunków i tylko wówczas nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2013 r. II FSK 2228/13, opubl. LEX nr 1361277 oraz CBOSA). Domniemanie powyższe ma charakter domniemania usuwalnego i może zostać obalone przeciwdowodem (postanowienie NSA z 2 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 167/2011, opubl. w LexPolonica nr 2490274 oraz CBOSA w którym Sąd przyjął, że strona może w szczególności wykazywać, iż nie zostało jej doręczone pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych) ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym). W literaturze i orzecznictwie wskazuje się, że jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529 ze zm.) oraz w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1468), została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej (por. LEX 2013 - komentarz , stan prawny: 30 kwietnia 2013 r. , inne wydania (4) do art. 73 p.p.s.a. - Dauter Bogusław, powołujące ten komentarz postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 550/14, opubl. LEX nr 1460094 oraz CBOSA). Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, uzasadnienie wniosku strony poparte dokumentami wskazuje, że doręczyciel zatrudniany przez operatora pocztowego, z którego usług korzystał tut. Sąd, istotnie mógł nie pozostawić w skrzynce pocztowej kancelarii zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki sądowej w lokalu operatora. Pełnomocnik strony szczegółowo opisał obowiązujące w kancelarii zasady postępowania z kierowaną do kancelarii korespondencją. Zgodnie z treścią wniosku i zgodnymi oświadczeniami trzech pracowników, Kancelaria jest otwarta codziennie w godzinach od [...] do [...] i pisma doręczane są zazwyczaj do lokalu Kancelarii. W razie nieobecności pracowników, a stałą praktyką w zakresie doręczania przesyłek sądowych za pośrednictwem Poczty Polskiej podmiotom mającym swoją siedzibę w budynku położonym przy ul. O. [...] jest pozostawianie informacji o przesyłce w skrytce na portierni, którą posiada każdy lokal mieszczący się w budynku, nie pozostawiano natomiat awiza na drzwiach adresata (jak wynikałoby to z informacji doręczyciela na zwrotnym poświadczeniu odbioru) . Budynek, w którym mieści się Kancelaria, jest budynkiem z całodobową ochroną, która w razie potrzeby odbiera również korespondencję. Praktykę tę potwierdzili w pisemnych oświadczeniach pracownicy Kancelarii pełnomocnika. Ze złożonych przez nich oświadczeń, jak również z treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika, że kilkukrotnie już zdarzały się sytuacje, w których do Kancelarii nie docierały w ogóle awiza ( i pierwsze i drugie). Zdaniem Sądu, przedstawiona przez pełnomocnika praktyka w zakresie doręczania pism do Kancelarii, w tym pozostawiania pism – w razie nieobecności pracowników w lokalu Kancelarii –w skrytce przynależnej do Kancelarii, znajdującej się na portierni budynku nie jest zwyczajem odosobnionym. Taki sposób doręczenia awiza jest typowy w przypadku wielu podmiotów gospodarczych działających w strzeżonym budynku, na którego parterze znajduje się portiernia. Za wiarygodne można również uznać oświadczenie adw. J.L., że odbiera w ten sposób korespondencję kierowaną do siebie i odnotowała fakt niewypisania awiza, gdyż w tym okresie inny adresat, mający swoją siedzibę w tym samym budynku, przebywał na urlopie i korespondencja do niego była awizowana. Powyższe okoliczności te zostały wykazane dokumentami i uwiarygodnione w uzasadnieniu wniosku pełnomocnika skarżącego. W ocenie Sądu jest zarazem mało prawdopodobne, że pełnomocnik, mający wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu kancelarii adwokackiej, lub jego pracownicy, dwukrotnie przeoczyli lub zagubili zawiadomienie o nadejściu przesyłki sądowej. Ponadto pełnomocnik dołożył także należytej staranności w celu wyjaśnienia sprawy, gdyż wobec powzięcia, na skutek rozmowy telefonicznej z pracownikiem sekretariatu tut. Sądu, wiadomości o zwrocie przesyłki zawierającej uzasadnienie wyroku, złożył reklamację w Urzędzie Pocztowym W. [...] oraz skargę na nieprawidłowość doręczania przesyłek pocztowych, no dowód czego przedstawił stosowne dokumenty. W ocenie Sądu, we wskazanych okolicznościach należy przyjąć, że sam fakt odnotowania przez doręczyciela na zwrotnym poświadczeniu odbioru faktu pozostawienia awiza na drzwiach adresata był niewystarczający do przyjęcia, że doszło do prawidłowego doręczenia przesyłki (tzw. fikcja doręczenia), gdyż został podważony przytoczonymi wyjaśnieniami pełnomocnika strony skarżącej i popartych dowodami. Mając powyższe na względzie, przyjąć należy, że strona uprawdopodobniła, iż nie złożyła wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie – bez swojej winy. Należy też przyjąć, że wniosek o przywrócenie terminu wraz z dopełnieniem czynności tj. wniesieniem skargi kasacyjnej został złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. od dnia, w którym pełnomocnik strony dowiedział się o zwrocie przesyłki zawierającej uzasadnienie wyroku Sądu. Z tych względów, na podstawie art. art. 86 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji