III SA/Wr 64/24
WyrokWSA we Wrocławiu2024-07-11
Skład orzekający: Kamila Paszowska-Wojnar, Annetta Chołuj, Barbara Ciołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, nie uwzględniając w pełni sytuacji zdrowotnej i materialnej wnioskodawcy, a także nie przeprowadzając pogłębionej analizy przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nieprawidłowo ocenił przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, w szczególności nie uwzględnił w wystarczającym stopniu nadzwyczajnego charakteru choroby skarżącego i jej wpływu na jego sytuację materialną i możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Organ pominął również konieczność przeprowadzenia pogłębionej analizy skutków finansowych egzekwowania zadłużenia dla zobowiązanego i jego rodziny w kontekście minimum socjalnego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do ZUS o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, wskazując na chorobę, brak dochodów z działalności gospodarczej i trudną sytuację materialną. Organ odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności ani przesłanki określone w rozporządzeniu dotyczącym umarzania należności. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc, że jego stan zdrowia i sytuacja materialna uzasadniają umorzenie. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 2023 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Barbara Ciołek, , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 grudnia 2023 r. nr UP - 943/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 2023 r., Nr 2161/2023.
P. W. (dalej: skarżący, strona skarżąca) wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2023 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżący wskazał, że od października 2022 r. jest chory i przebywa na zwolnieniu lekarskim. Stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie pracy, jego działalność nie przynosi dochodów i generuje straty. Pozostaje na utrzymaniu matki, która pobiera niewielką emeryturę. W celu zapewnienia sobie i synowi podstaw egzystencji oraz możliwości kontynuacji leczenia skarżącego, matka zaciągnęła kredyty.
Decyzją z dnia 31 października 2023 r. nr 2161/2023 organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek za okres od maja do czerwca 2023 r. w łącznej kwocie 3543,20 zł (składki na ubezpieczenia społeczne: 2633,08 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne: 706,24 zł, składki na Fundusz Pracy: 203,88 zł).
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 18 grudnia 2023 r. nr UP-943/2023, organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm., dalej: u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję organu z dnia 31 października 2023 r. nr 2161/2023 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności organ wyjaśnił w kontekście ustalonego stanu faktycznego, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ przyjął, że skoro w stosunku do zobowiązanego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, to nie zaistniały podstawy określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. Z przyczyn zaś oczywistych, nie miał również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Jak podniósł następnie organ, wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania. Dalej organ uznał, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto w postępowaniu egzekucyjnym nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bo nie wszczęto postępowania egzekucyjnego, gdyż - według organu - ponoszenie wydatków egzekucyjnych na obecnym etapie sprawy jest zbędne. W tych okolicznościach organ wykluczył zaistnienie przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. Dalej ZUS wyjaśnił, że dopóki postępowanie egzekucyjne nie zostało przeprowadzone, nie można jednoznacznie stwierdzić bezskuteczności egzekucji, oraz że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W konsekwencji powyższych ustaleń organ skonkludował, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przepisów tego ustępu.
Ze względu na charakter części zaległości skarżącego, tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia, organ rozważył także przesłanki warunkujące możliwość ich umorzenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie).
W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, organ stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej, bądź szczególnego zdarzenia i jeżeli skarżący nie miał środków, żeby opłacić składki w terminie, to jest zobowiązany do ich zapłaty wraz z odsetkami za zwłokę. Podobnie ani klęska żywiołowa, ani nadzwyczajne zdarzenie nie spowodowały konieczności likwidacji działalności gospodarczej przez skarżącego. Dalej ZUS zauważył, że zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnego zdarzenia. Podkreślił, że za zdarzenie nadzwyczajne przyjmuje zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.
Odnosząc się do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, organ wskazał, że jej wystąpienie uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Organ podkreślił, że skarżący powołuje się na problemy zdrowotne i załączona dokumentacja medyczna potwierdza, że pozostaje w leczeniu, jednak nie stanowi to przesłanki umorzenia zadłużenia. Skarżący bowiem nie przedstawił dokumentów świadczących o tym, że z powodu choroby został pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego zapłacenie należności. Jest aktywny zawodowo, nadal prowadzi działalność gospodarczą, która może stanowić źródło dochodu.
Następnie ZUS wyjaśnił, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną i wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie i w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.
W dalszej kolejności organ zauważył, że z oświadczenia skarżącego wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2080,95 zł, stałe wydatki na utrzymanie to kwota 6300 zł, zaś koszty leczenia - 300 zł. Jednakże - jak dalej wskazał - nie są to koszty nadzwyczajne ani nieprzewidziane, ponosi je większość społeczeństwa, a ponoszenie nie stanowi przesłanki do umorzenia zaległości.
Jak dalej podniósł organ, nie stanowi takiej przesłanki również posiadanie przez skarżącego cywilnoprawnych zobowiązań wobec innych wierzycieli.
Odnosząc się do wyżej opisanej sytuacji skarżącego, ZUS podniósł, że wyznacznikiem trudnej sytuacji materialnej jest kwota minimum socjalnego ustalana dla gospodarstw pracowniczych lub emeryckich. Wskazał, że minimum socjalne w II kwartale 2023 r. wynosiło dla jednej osoby 1741,01 zł w gospodarstwie pracowniczym i 1706,63 zł w gospodarstwie emeryckim, a minimum egzystencji z 2022 r. dla jednej osoby 775,42 zł w gospodarstwie pracowniczym i 732,42 zł w gospodarstwie emeryckim. Uznał więc, że dochód w gospodarstwie skarżącego wynoszący 2080,95 zł dla całego gospodarstwa domowego, pomimo iż znajduje się na poziomie niższym niż minimum socjalne, to jest wyższy od minimum egzystencji i nie zachodzi w badanej sprawie sytuacja ubóstwa. Organ wspomniał, że do dochodu gospodarstwa domowego należy również doliczyć jednorazowe trzynaste i czternaste świadczenia emerytalne matki.
Dodatkowo ZUS wskazał, że skarżący nie udowodnił, z jakich środków pokrywa różnicę między dochodami i wydatkami, gdyż według jego oświadczenia wydatki wynoszą 6600 zł przy dochodach 2080,95 zł.
Konkludując, organ stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia zaległości a sytuacja materialna skarżącego nie ma charakteru trwałego i w przyszłości prowadzona działalność gospodarcza, przy odpowiednim zaangażowaniu, może przynieść dochody. Dlatego powołując się na względy społeczne (realizacja zobowiązań publicznoprawnych, zasada równego traktowania ubezpieczonych), organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podniósł, że nie zgadza się z decyzją ZUS. Zaznaczył, że przez 180 dni pobierał zasiłek chorobowy. Przez ten okres opłacał składki. Od ponad roku jego działalność nie przynosi dochodów. Jego stan zdrowia ciągle się pogarsza, a ZUS odmówił mu wypłaty zasiłku rehabilitacyjnego. Leczy się i za leczenie często płaci z własnych środków, bo chcąc skorzystać z leczenia finansowanego przez NFZ napotyka na ogromne utrudnienia. Matka, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, choruje przewlekle, pobiera niewielką emeryturę i żeby zapewnić sobie i skarżącemu środki na utrzymanie oraz leczenie, zaciąga pożyczki. Do skargi dołączył wyciągi z konta matki dotyczące jej dochodów, wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, zaciągniętych zobowiązań oraz dokumentację medyczną dotyczącą swojej choroby i kontynuacji leczenia.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. Podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Orzekając w powyższych ramach kontroli, Sąd uznał skargę za zasadną.
Jak stanowi przepis art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wymieniono przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Ma to miejsce w przypadkach, kiedy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jest to zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację w zakresie powyższych przesłanek Sąd podziela i akceptuje.
Natomiast artykuł 28 ust. 3a u.s.u.s. daje organowi możność uwzględnienia innych przesłanek umorzenia w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności te mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, wskazać należy, że zastrzeżenia budzi dokonana w zaskarżonej decyzji ocena przesłanki zawartej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, dotyczącej poniesienia strat materialnych w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podkreślił, że powstanie zadłużenia w sytuacji skarżącego nie było wynikiem nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przy czym przyjął, że zdarzenie nadzwyczajne, to zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia oraz niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi.
Sąd uznał, że ocena przesłanki zaistnienia nadzwyczajnego zdarzenia została dokonana nieprawidłowo. Organ pominął fakt, że choroba skarżącego pojawiła się w sposób nagły, była trudna do trudna do przewidzenia i ma cechy zdarzenia losowego. Jak wskazywał skarżący zanim zachorował, prowadził działalność gospodarczą i opłacał składki. Organ nie kwestionował powyższych okoliczności. Trzeba wskazać, że charakter choroby i związana z nią [...] z pewnością znacząco utrudnia skarżącemu zarówno prowadzenie działalności gospodarczej, jak i podjęcie pracy u potencjalnego pracodawcy w przypadku likwidacji działalności gospodarczej. Skarżący był (i jest nadal) zmuszony do korzystania z odpłatnego leczenia i jego koszty pokrywał z własnych środków, bo nie może liczyć na odpowiednio szybką opiekę medyczną, którą powinien zapewnić mu NFZ. Okolicznością powszechnie znaną jest długie oczekiwanie na leczenie w ramach publicznej, nieodpłatnej opieki zdrowotnej w Polsce. Nie może zatem dziwić postawa skarżącego, który w takiej sytuacji wykorzystał własne środki w celu leczenia dolegliwości znacząco utrudniających mu normalne funkcjonowanie, co z kolei skutkowało nieopłaceniem należnych składek.
Ocena ZUS co do nieistnienia przesłanek do zastosowania § 3 ust. 1 rozporządzenia została dokonana pobieżnie. W zakresie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, organ – jak już wcześniej wskazano – ograniczył się do przytoczenia przepisu prawa i konstatacji, że zdarzenie nadzwyczajne, o którym mowa w tym przepisie, w sprawie nie zachodzi. Tymczasem okoliczności podane w tym zakresie przez skarżącego zdają się temu przeczyć. Organ okoliczności tych w ogóle nie przeanalizował, nie mówiąc już o ich właściwej ocenie.
Brak jest także pogłębionej analizy skutków wykonania przez skarżącego istniejącego zobowiązania w jego obecnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Przesłanka określona w § 3 ust. 1 rozporządzenia uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu ich sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej. Charakter uznaniowy decyzji wymaga zatem przeprowadzenia analizy sytuacji materialnej zobowiązanego z uwzględnieniem zaspokojenia podstawowych potrzeb, przy czym przy tej analizie nie można pomijać istoty ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcji ochronnej.
Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego w tym czasie minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09; z 19 lutego 2015 r., II GSK 2366/13 i II GSK 2377/13).
Minimum socjalne oznacza zaspokajanie potrzeb konsumpcyjnych na relatywnie niskim poziomie, ale uwzględniającym zalecenia nauki (np. w zakresie wyżywienia), odpowiadającym powszechnie przyjmowanym normom obyczajowym i kulturowym (rekreacja, uczestnictwo w kulturze) oraz obowiązującym normom prawnym (m.in. w zakresie oświaty, ochrony zdrowia). Minimum socjalne jest kategorią wyznaczającą próg, poniżej którego istnieje obszar niedostatku czy ubóstwa. Z kolei minimum egzystencji wyznacza poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju psychofizycznego człowieka. Zaspakajanie potrzeb na tym poziomie i zakresie rzeczowym umożliwia jedynie przeżycie.
Przy ocenie zaistnienia omawianej przesłanki organ powinien rozważyć zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych na poziomie minimum socjalnego. W związku z tym fakt, że dochody gospodarstwa domowego strony skarżącej są wyższe, niż niezbędne do przeżycia minimum egzystencji i organ nie stwierdza sytuacji ubóstwa, nie może stanowić podstawy tej oceny. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że skoro dochód w gospodarstwie skarżącego znajduje się na poziomie niższym niż minimum socjalne, to jest wyższy od minimum egzystencji i nie zachodzi w badanej sprawie sytuacja ubóstwa. Organ pominął zatem, że zadaniem regulacji zawartej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por.: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., II GSK 1234/15).
Organ wskazał również, że zadeklarowany przez skarżącego stan majątkowy jest niejednoznaczny, ponieważ nie wykazał on, skąd pozyskuje środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania w wysokości 6600 zł, przy dochodzie 2080 zł. Zdaniem Sądu organ dokonał tej oceny pobieżnie i bez szczegółowej analizy dokumentów przedstawionych przez skarżącego, pominął bowiem kopię umowy pożyczki i informację skarżącego o zaciąganych przez matkę pożyczkach w celu pokrycia kosztów leczenia skarżącego oraz kosztów utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego.
W związku z powyższym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80, k.p.a., a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w wyroku i dokona należytej oceny sytuacji materialnej strony, biorąc pod uwagę zawarte w wyroku wskazania. Dopiero prawidłowa, dogłębna i indywidualna ocena okoliczności sprawy otworzyć może organowi drogę do skorzystania z uznania, zgodnie z należycie umotywowanym przekonaniem.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło