III SA/Wr 661/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant apl. radcowski Wojciech Emilianowicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę Wyrokiem zaocznym z dnia 2 czerwca 2000 r. Sąd Rejonowy w Lubinie I Wydział Cywilny, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, Oddział Terenowy we W., reprezentowanej przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko – Własnościową "R." w Ś. przeciwko E. i J. M. (rodzicom A. N. – zwanej dalej skarżącą) o eksmisję i zapłatę, nakazał pozwanym, aby wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami opuścili i opróżnili lokal mieszkalny położony w Ś. przy ul. [...] (zajmowany z tytułu najmu) i wydali go w stanie wolnym Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W związku z niezastosowaniem się do wyroku Sądu, Komornik Sądowy Rewiru III w dniu 9 kwietnia 2001 r., przeprowadził przymusowe opróżnienie lokalu. W dniu [...]r. skarżąca zawarła w Urzędzie Stanu Cywilnego w Ś. związek małżeński z S. N., przyjmując jego nazwisko. W dniu [...]r. T. S. w imieniu Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa sprzedała K. i T. B. położony na II piętrze budynku w Ś. przy ul. [...] obręb 2, lokal mieszkalny nr [...]stanowiący odrębną nieruchomość, składający się z jednego pokoju, kuchni, łazienki z w.c. i przedpokoju o łącznej powierzchni użytkowej 27,20 m². W mieszkaniu w chwili kupna nie było żadnych osób i rzeczy. W dniu [...]r. K.i T.B. darowali w/w mieszkanie córce – M. B. - (wypis z aktu notarialnego, repertorium A numer [...]), która to pismem z dnia [...]r. wszczęła postępowanie o wymeldowanie z niego skarżącej, niezamieszkującej w nim co najmniej od daty wykonania wyroku o eksmisję. W wyniku kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji w Ś. (pismo z dnia [...]r.) ustalono, że skarżąca w spornym lokalu nie zamieszkuje i nie przebywa od około ośmiu lat, kiedy to opuściła mieszkanie wraz z rodziną. Nie posiada kluczy od mieszkania, nie przetrzymuje w nim żadnych rzeczy osobistych. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Burmistrz Ś. wymeldował A. N. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. W.w Ś.. Jak podał organ w uzasadnieniu swej decyzji, postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego zostało wszczęte w dniu [...]r. na wniosek M. B. zamieszkałej w Ś. przy ul. [...] (od dnia [...]r. właścicielki spornego lokalu). Twierdzenia wnioskodawczyni, aby skarżąca nie zamieszkiwała w spornym lokalu od 2002 r. zostały potwierdzone na podstawie protokołu Komisariatu Policji w Ś., sporządzonego z przeprowadzonej kontroli meldunkowej w dniu [...]r., w którym zaznaczono, że A. N. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania od około 8 lat, w mieszkaniu nie pozostawiła rzeczy osobistych, nie posiada do niego kluczy, przebywa u swojego brata w miejscowości D.. Powyższym ustaleniom nie zaprzeczyła również skarżąca, która w dniu [...]r., zeznała, że w spornym lokalu nie mieszka od [...]., nie posiada w nim żadnych rzeczy osobistych, nie posiada również od niego kluczy. Ponadto podniosła, że z mieszkania tego jednak nie chce się wymeldować gdyż czeka na mieszkanie z Gminy. "Nie zamierza jednak do spornego lokalu powracać, ponieważ są tam już inni mieszkańcy". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji zważył, iż zarówno w orzecznictwie jaki i w doktrynie utrwalił się pogląd, że jeżeli wbrew swojej woli, lecz na skutek przymusowej eksmisji administracyjnej realizowanej na podstawie prawomocnego wyroku, nastąpiło opuszczenie lokalu, to spełniony został element stanu faktycznego polegający na opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem – jak podniósł organ – utrzymanie zameldowania skarżącej w spornym lokalu, w którym faktycznie nie zamieszkuje, a który stanowi własność innych osób, stwarza stan fikcji meldunkowej niedopuszczalny w świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji skarżąca pismem z dnia [...] r. wniosła odwołanie, wnioskując o "uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o nakazanie Burmistrzowi Ś. przyznanie jej lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy w którym mogłaby zameldować się wraz z rodziną". W uzasadnieniu odwołania podniosła, iż posiada 17 lat, uczęszcza do II klasy Gimnazjum Specjalnego w L. z uwagi na umiarkowany stopień upośledzenia, jest wychowanką Ś. Domu Dziecka, realizuje program "Usamodzielniania", zawarła związek małżeński, z którego posiada jedno dziecko. Podkreśliła, że "posiada trzyosobową rodzinę i meldunek na pobyt stały w lokalu, z którego we wczesnym dzieciństwie zabrano ją do Domu Dziecka". Od [...]r. jest zaś bezdomna, gdyż jak wskazała, "teściowa nie może już jej dalej pomagać wspomagając ją kwaterunkiem", zaś Burmistrz Miasta odmawia jej pomocy mieszkaniowej. Podniosła ponadto, że organ I instancji winien wystąpić do Sądu w celu ustalenia jej praw i przydzielić jej lokal mieszkalny. Organ odwoławczy w swej decyzji z [...]r. nr [...], rozpatrując złożone odwołanie, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Według organu drugiej instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy bezspornie dowodzi, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w szczególności stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że w stosunku do rodziców skarżącej orzeczona została zaocznym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. eksmisja ze spornego lokalu, wykonana w dniu [...]r. przez Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w L.. Natomiast przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych o ewidencji ludności i dowodach osobistych obligują organ ewidencji ludności do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego w sytuacji, w której osoba ta opuściła lokal zameldowania i nie wykonała dobrowolnego obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie bezspornym jest zaś – jak podkreślił organ II instancji – że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w wyniku eksmitowania jej wraz z rodzicami z lokalu. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że bezzasadny jest wniosek skarżącej, aby to organ I instancji wystąpił do Sądu w celu obrony jej praw z uwagi na jej niepełnoletność, gdyż stosownie do treści art. 10 k.c. uzyskała ona pełnoletniość w dniu [...]r. tj. z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca pismem z dnia [...]r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżąca m.in. podniosła, że nie opuściła dobrowolnie miejsca pobytu stałego, ponieważ została oddana do Domu Dziecka. Ponadto wskazała, że nie opuściła mieszkania wraz z rodziną, gdyż gdy jej rodziców pozbawiono władzy rodzicielskiej to ją przeniesiono do Domu Dziecka, zaś "mamę wyeksmitowano na ulicę i sprzedano mieszkanie wraz z nią". Organ II instancji w odpowiedzi na powyższe zarzuty podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Celem przytoczonej regulacji jest zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, które powinny rejestrować i odzwierciedlać zmiany miejsc pobytu. Z tych też względów nałożono na osoby podlegające obowiązkowi meldunkowemu powinność dokonywania czynności służących rejestracji miejsca pobytu, a organom meldunkowym przyznano uprawnienia do wydawania rozstrzygnięć mających zastępować takie czynności (gdy nie podejmie ich osoba zobowiązana) właśnie dla uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2003 r., V SA 3657/02, Wspólnota 2004, Nr 8). Sprawy meldunkowe należące do kategorii zagadnień ze sfery prawa administracyjnego służą tym samym wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustaleniem uprawnień (prawa) do lokalu, czy też z ewentualnymi roszczeniami majątkowymi. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omawianego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych "pobytem stałym" jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 17 stycznia 2003 r., II SA/Łd 664/99, LexPolonica nr 363148). Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r. V SA/Wa 2415/06, Lex nr 318085). Obowiązkiem organu administracji w sprawie o wymeldowanie jest niebudzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wymeldowania, wskazanych w wyżej wymienionym przepisie. W świetle tak brzmiącej regulacji źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu i nie ma znaczenia do dokonania tej czynności to czy strona posiadała i nawet aktualnie posiada, czy też utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004r., V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). W świetle powyższych wywodów, załatwienie sprawy w przedmiocie wymeldowania skarżącej z miejsca stałego pobytu wymagało rozważenia przez organ, czy opuściła ona miejsce pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny – w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Przy czym wskazać należy, że ustalenia takie winny być poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwanego dalej w skrócie k.p.a.), wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody (art. 80 k.p.a.) a decyzja zawierać musi powołanie podstawy prawnej i ustalenia faktyczne (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy zgodnie z obowiązującymi regułami procedury administracyjnej prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie a organ drugiej instancji trafnie ustalił ziszczenie się wszystkich przesłanek zawartych w wyżej wymienionym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - niezbędnych do wymeldowania skarżącej z lokalu mieszkalnego przy ul. [...]w Ś.. W szczególności oparcie w dowodach sprawy znajduje ustalenie, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego w wyniku prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Lubinie z dnia 2 czerwca 2000 r. (sygn. akt I C 193/00), w którym to Sąd po rozpoznaniu sprawy z powództwa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, Oddział Terenowy we W., reprezentowanej przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko – Własnościową "R." w Ś. przeciwko E. i J. M. (rodzicom skarżącej) o eksmisję i zapłatę, nakazał pozwanym aby wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami opuścili i opróżnili lokal mieszkalny położony w Ś. przy ul. [...]i wydali go w stanie wolnym Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Eksmisja została wykonana w dniu [...]r., przez Komornika Sądowego Rewiru II przy Sadzie Rejonowym w L.. Fakt ten nie był zresztą kwestionowany przez samą skarżącą, która w dniu [...] r., jednoznacznie oświadczyła, że w spornym lokalu nie mieszka już od 2000 r., nie posiada w nim żadnych rzeczy osobistych, nie posiada również od niego kluczy. Skarżąca oświadczyła również, że nie zamierza do spornego lokalu powrócić, aczkolwiek "nie chce się z niego wymeldować, gdyż czeka na mieszkanie z Gminy", wyjaskrawiając przy tym rzeczywisty zamiar podejmowanych czynności. W świetle powyższego, organy administracyjne prawidłowo zatem przyjęły, iż tak długotrwały, utrzymujący się przez kilka lat stan faktyczny, w którym skarżąca jako osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszkała, przebywając w tym czasie w innych lokalach (sama wskazała co najmniej dwa miejsca pobytu tj. Dom Dziecka w Ś., mieszkanie teściowej, a z treści protokołu Policji wynika, że przebywała również u brata), nie wykazuje zamiaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Nie sposób również odmówić racji organom administracyjnym, które przyjęły, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., II OSK 65/05). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że okoliczności faktyczne sprawy świadczą o opuszczeniu przez skarżącą miejsca pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny – w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Niezrozumiały jest również wniosek skarżącej – co zresztą słusznie zauważył organ II instancji - w którym skarżąca podnosi, iż wobec jej niepełnoletności to organy administracyjne winny wystąpić w jej imieniu przed Sądem, celem obrony jej praw (a w konsekwencji pozyskania dla niej mieszkania). Stosownie bowiem do treści art. 10 k. c. zawarcie małżeństwa przez osobę małoletnią jest drugim zdarzeniem, obok ukończenia 18 lat, powodującym uzyskanie pełnoletniości. Przede wszystkim dotyczy to kobiet, które uzyskały zezwolenie sądu na wcześniejsze zawarcie małżeństwa (art. 10 k.r.o.). Przyjąć zatem należy, iż od dnia [...]r. (data zawarcia małżeństwa skarżącej z S. N.) czyli od chwili uzyskania pełnoletniości skarżąca - dotąd małoletnia - mogła samodzielnie wpływać na swoją sytuację prawną, ukształtowaną dotąd w wyniku działania jej przedstawicieli ustawowych. Wykazać również należy, iż skarżąca nie ma racji podnosząc, że sporny lokal "sprzedano wraz z jej matką", bowiem bezspornie w pierwszej kolejności nastąpiła przymusowa eksmisja jej rodziny z lokalu ([...]r.), a dopiero po upływie roku od tego momentu ([...]r.) jego sprzedaż. W świetle powyższych rozważań przyjąć należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy ocenić jako kompletny i wystarczający do podjęcia niewadliwej decyzji. Przeprowadzone postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasady wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., ustanawiającym obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz w granicach prawem przewidzianej swobody według art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.