III SA/Wr 721/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Anna Kuczyńska – Szczytkowska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 4 sierpnia 2022 r., nr 4162/70/2022 w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia w sprawie wniosku o zwrot kosztów odholowania pojazdu z miejsca wyznaczonego dla osób niepełnosprawnych oraz zadośćuczynienia postanawia: odrzucić skargę. Postanowieniem z 4 sierpnia 2022 r. (nr SKO 4162/70/2022) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) , po rozpatrzeniu skargi K.D. (dalej: skarżący) na opieszałość Urzędu Miasta Wałbrzycha w przedmiocie braku odpowiedzi na pismo z 3 czerwca 2022 r. odnośnie niesłusznie odholowanego pojazdu z miejsca rzekomo wyznaczonego dla osoby niepełnosprawnej i niewydania decyzji w sprawie zwrotu kwoty 5602,56 zł w takiej formie, od której służy odwołanie do SKO, nie stwierdziło bezczynności Prezydenta Miasta Wałbrzycha. Jako podstawę prawną postanowienia SKO podało art. 37 § 1 pkt 1, § 6 w zw. z art. 1 pkt 1-6 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.). W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że wniesiona przez skarżącego "skarga na opieszałość" stanowiła ponaglenie, a SKO nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. Pismem z 6 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł skargę na opisane wyżej postanowienie SKO z 4 sierpnia 2022 r., nr SKO 4162/70/2022. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności bada, czy dotyczy ona przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. A contrario przyjąć należy, że skarga jest niedopuszczalna, gdy postanowienie jest niezaskarżalne, nie kończy postępowania ani nie rozstrzyga istoty sprawy. W przypadku bezczynności bądź przewlekłości postępowania stronie postępowania administracyjnego służy środek prawny w postaci ponaglenia, stosownie do art. 37 § 1 k.p.a., który wnosi się - co do zasady - do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 k.p.a.). Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie (art. 37 § 6 k.p.a.). W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.). Należy wskazać, że art. 37 § 6 k.p.a. przewiduje wydanie postanowienia rozpatrującego ponaglenie, a unormowanie to służy zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości w załatwianiu danej sprawy, przy czym - co istotne - przepis ten nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata postanowienia do wniesienia na nie zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia ponaglenia jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organami niższego stopnia. Postanowienie to ma charakter wpadkowy (incydentalny). Nie jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ administracji pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne. Postanowienie wydane na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ na skutek wniesienia ponaglenia nie toczy się żadne nowe postępowanie administracyjne, a jedynie - jak już wcześniej wskazano – postępowanie w trybie nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Omawianego postanowienia nie można również zakwalifikować do innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, a tym samym nie można go zaliczyć do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Możliwość poddania postanowienia wydanego w trybie art. 37 § 6 k.p.a. kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie wynika także z żadnego przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a., w szczególności z żadnego przepisu k.p.a. (zob. postanowienia: Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 261/21, w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 716/19, w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Po 1139/18, w Gdańsku z 23 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 280/22, wszystkie dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie należy wskazać, że podobne stanowisko artykułowano przed zmianą treści art. 37 k.p.a., który do dnia 1 czerwca 2017 r. przewidywał środek prawny w postaci zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, a także na gruncie wcześniej obowiązujących przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 1866/00, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2012 r. sygn. I OSK 872/12, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie skarżący wniósł skargę na postanowienie SKO, którym organ rozpatrzył wniesione przez skarżącego ponaglenie (nazwane przez skarżącego skargą na opieszałość) dotyczące bezczynności Prezydenta Miasta Wałbrzycha. Na postanowienie to, stosownie do poczynionych wyżej uwag, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ani też na podstawie żadnego innego przepisu. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.