III SA/Wr 811/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-10-16
Skład orzekający: Marcin Miemiec, Magdalena Jankowska-Szostak, Małgorzata Malinowska-Grakowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie przeprowadzenia referendum lokalnego dotyczącego budowy zakładu przetwarzającego odpady plazmowo mieści się w zakresie zadań i kompetencji organów gminy, a tym samym czy może być przedmiotem referendum?Ratio decidendi
Referendum lokalne nie może dotyczyć spraw, dla których prawo przewiduje inne, szczegółowe procedury, takie jak uchwalanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego czy wydawanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ani spraw objętych kompetencjami organów administracji architektoniczno-budowlanej. Uchwała rady gminy w sprawie przeprowadzenia referendum dotyczącego budowy zakładu przetwarzającego odpady plazmowo narusza te zasady, ponieważ kwestie te należą do wyłącznych kompetencji innych organów i wymagają sformalizowanych procedur, których referendum nie może zastąpić.Stan faktyczny
Rada Gminy L.P. podjęła uchwałę o przeprowadzeniu referendum gminnego w sprawie budowy zakładu przetwarzającego odpady plazmowo. Wojewoda D. stwierdził nieważność tej uchwały, uznając, że sprawa ta nie mieści się w kompetencjach rady gminy i narusza przepisy dotyczące planowania przestrzennego oraz prawa budowlanego. Gmina L.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając Wojewodzie naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, (sprawozdawca), sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Protokolant sekretarz sądowy Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 października 2015 r. sprawy ze skargi Gminy L.P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody D. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] Rady Gminy L.P. z dnia [...] r. w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego dotyczącego budowy w Nowej W. L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo oddala skargę w całości.
Na sesji w dniu [...] r. działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 4, art. 9 ust. 1 i 2 art. 10 ust. i ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2013r., poz. 706 dalej ustawa o referendum) Rada Gminy L. P. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego dotyczącego budowy w N.W. L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo. Treść pytania referendalnego określał § 2 ust. 1 uchwały, który brzmiał: "Czy jest Pan/Pani przeciw budowie w N. W. L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo?". W ust. 2 § 1 uchwały określono termin przeprowadzenia referendum na niedzielę [...] r. Kwestie związane ze sposobem przeprowadzenia referendum określały § 3 i § 4 uchwały, natomiast mocą § 5 wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy L. P.
W toku badania legalności uchwały nr [...] Organ Nadzoru stwierdził, że narusza ona art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum wydając rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzajace nieważności tej uchwały. W opinii Organu Nadzoru z treści uchwały wynika, że przedmiotem referendum w Gminie L. P. jest kwestia związana z przeznaczaniem i zasadami zagospodarowania terenu w miejscowości N. W. L. dla określonego celu w postaci zakazu lokalizacji i budowy określonej kategorii obiektów budowlanych. Wojewoda Dolnośląski przywołał treść art. 2 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, zgodnie z którym: "W referendum lokalnym, zwanym dalej "referendum", mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę: 1) w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki; 2) co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki; 3) w innych istotnych sprawach, dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących tę wspólnotę i wskazał, że zgodnie z przywołaną regulacją nie rozstrzyga się w drodze referendum spraw regulowanych aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do którego ustawa przewiduję obligatoryjne konsultacje. Zdaniem Wojewody D. dotyczy to rozstrzygania w drodze referendum spraw, dla których przewidziany jest specjalny tryb postępowania, są określone procedury, wymagane jest dokonanie uzgodnień, czy zasięgnięcie opinii. Zdaniem Organu Nadzoru nie jest możliwe uchwalenie w referendum aktu prawnego z pominięciem obowiązujących procedur, jeżeli zostały szczegółowo uregulowane. Organ Nadzoru wyjaśnił, że rozstrzygnięcie referendalne nie może zastąpić aktu normatywnego - aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Konsekwentnie Organ Nadzoru podkreślił, że ustalanie przeznaczenia terenu i zasad jego zagospodarowania następuje, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r" poz. 199), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i wskazał dodatkowo, że w przypadku braku miejscowego planu, zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy, określenie sposobów zagospodarowania przestrzennego i warunków zabudowy, następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którą zgodnie z art. 51 i 60 przedmiotowej ustawy wydaje zasadniczo wójt (burmistrz, prezydent miasta). W opinii Wojewody powyższe uregulowania oznaczają, że przedmiot referendum w tym zakresie nie mieści się w zakresie kompetencji rady gminy. Wojewoda podkreślił, że gdyby ograniczyć się do samego procesu budowy "zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo" to procedury dotyczące budowy inwestycji, wynikają z kolei z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) i są objęte kompetencją organów administracji architektoniczno-budowlanej. Organ Nadzoru powołał się na stanowisko doktryny, zgodnie z którym przedmiotem referendum nie mogą być indywidualne sprawy administracyjne rozstrzygane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa, w formie decyzji administracyjnej podejmowanej według procedury określonej w kodeksie postępowania administracyjnego, nawet gdyby sprawa dotyczyła tej wspólnoty (Czaplicki K.W., Dauter B., Kisielewicz A. Rymarz F., "Ustawa o referendum lokalny Komentarz." AB.C 2007). W opinii Organu Nadzoru nie bez znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia jest też fakt, że na wniosek prywatnego podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia w postaci budowy zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo zostało wszczęte postępowania administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia będącego przedmiotem pytania referendalnego.
W opinii Wojewody biorąc pod uwagę art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o referendum lokalnym należy uznać, że co do zasady istnieje możliwość wypowiedzenia się w drodze referendum lokalnego w sprawie mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki samorządu terytorialnego, która dotyczy tej wspólnoty samorządowej. Trzeba jednak przyjąć istnienie wyjątków i z takim, zdaniem organu nadzoru wyjątkiem mamy do czynienia w sprawie niniejszej. W doktrynie panuje przekonanie, że nie rozstrzyga się w drodze referendum spraw regulowanych aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do którego ustawa przewiduję obligatoryjne konsultacje. Natomiast uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest możliwe po wyczerpaniu wieloetapowej procedury mającej na celu zagwarantowanie ochrony praw i interesów różnorodnych podmiotów, przede wszystkim właścicieli nieruchomości.Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidują system zawiadomień, opiniowania, uzgodnień, zgłaszania wniosków, zarzutów, protestów, który umożliwia rozwiązywanie konfliktów między interesami jednostek, wspólnoty samorządowej i państwa (E. Olejniczak-Szałowska, "Prawo do udziału w referendum lokalnym. Rozważania na tle ustawodawstwa polskiego", Łódź 2002, ss. 162-164)
Z powyższym rozstrzygnięciem nadzorczym nie zgodziła się Rada Gminy L. P. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Powyższemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędne uznanie za nieważną uchwałę nr [...] Rady Gminy L. P. z dnia [...] r. w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego dotyczącego budowy w N. W. L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo jako sprzecznej z prawem, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o referendum lokalnym poprzez jego niewłaściwą interpretację skutkującą błędnym uznaniem, iż nie jest dopuszczalne przeprowadzenie referendum lokalnego w sprawie budowy w N. W. L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo, podczas gdy jest to istotna sprawa dotycząca wspólnoty samorządowej, mieszcząca się w granicach kompetencji organów gminy, stanowiąc kwestię, która może być poddana pod głosowanie mieszkańców w referendum lokalnym, Nadto wskazała na naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 8 k.p.a. poprzez uniemożliwienie mieszkańcom wspólnoty samorządowej udziału w istotnej dla nich sprawie w drodze referendum, ograniczając ich wpływ na funkcjonowanie gminy i działania podejmowane przez organy administracji publicznej, ograniczając tym samym zaufanie obywateli do w/w organów.
W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności, że nie można, pozbawiać mieszkańców gminy prawa do wypowiedzenia się co do przedmiotu inwestycji prowadzonej na terenie gminy tym bardziej, że jest to kwestia istotna zarówno w aspekcie stanu jej środowiska, jak i z punktu widzenia gospodarczego rozwoju gminy, a tym samym podjęcie inwestycji lub jej brak wpływać będzie na gminę i jej mieszkańców.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. podtrzymał stanowisko zajmowane w tej sprawie i wniósł o jej oddalenie.
W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, co następuje;
Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ((jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) w tym aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ nadzoru konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.). Przesłanki zgodności z prawem rozstrzygnięcia nadzorczego są określone w art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), stanowiącym, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a więc podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa, o czym stanowi art. 91 ust. 1 i ust. 4 powołanej ustawy o samorządzie gminnym. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu – między innymi – uchylenie aktu organu nadzoru, na podstawie art. 148 p.p.s.a., jeśli istnieją podstawy do uwzględnienia skargi jednostki samorządu terytorialnego na ten akt.
Dokonując oceny rozstrzygnięcia nadzorczego, będącego przedmiotem skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby naruszało ono prawo. Stwierdzenie powyższego wymagało jednak zbadania zgodności z prawem zakwestionowanej przez organ nadzoru uchwały nr [...] w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego dotyczącego budowy w N.W.L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo.
Dokonując takiej oceny przypomnieć należy, że nie jest kwestionowane, że członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować, w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty, przy czym zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego określa ustawa (art. 170 Konstytucji RP), co w rozpoznawanej sprawie oznacza odesłanie do ustawy o referendum lokalnym. Według przepisów tej ustawy referendum lokalne nie może prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem, formułując powyższe twierdzenie wskazać trzeba na określone ustawą o referendum kompetencje organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w zakresie kontroli wniosku referendalnego. Ten bowiem organ podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum, jeżeli wniosek mieszkańców spełnia wymogi ustawy i nie prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem (art. 17 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym). Organ stanowiący jest przy tym związany treścią wniosku i nie może dowolnie go interpretować.
Sposób ujęcia w art. 17 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym przesłanek umożliwiających podjęcie uchwały o przeprowadzeniu referendum wskazuje, że wniosek ten musi spełniać nie tylko wymogi ustawy, ale nie może również prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem. Takie określenie kryteriów oceny wniosku referendalnego oznacza więc w konsekwencji, że referendum lokalne nie może prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem.
Wskazać trzeba, że z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy o referendum, który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie wynika, że w referendum lokalnym mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają swoją wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki. Art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. Nr 88, poz. 985, z 2002 r. Nr 23, poz. 220 i Nr 113, poz. 984), rozumiany jako nie wyłączający prawa członków wspólnoty samorządowej do wyrażania w drodze referendum stanowiska w istotnych sprawach, dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących tę wspólnotę, a nie zastrzeżonych do wyłącznej kompetencji organów innych władz publicznych, jest zgodny z art. 2 i 170 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 5 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607). zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 lutego 2003 r., sygn. akt K 30/02
Rozpoznając tą sprawę należy mieć na uwadze, że przepis art. 65 ustawy nakłada na właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego obowiązek niezwłocznego podjęcia czynności w celu realizacji rozstrzygającego wyniku referendum. Referendum zatem nie może być zorganizowane, gdy rozstrzygający wynik byłby nie do pogodzenia z powszechnie obowiązującym prawem, jak i wtedy gdy samo poddanie określonej sprawy trybowi referendum naruszyłoby prawo, ponieważ dla tego rodzaju sprawy prawo przewiduje inną, obowiązkową procedurę. Wskazać należy, że z postanowień art. 2 ust. 1 ustawy określających istotę i przedmiot referendum lokalnego jasno wynika, że referendum musi dotyczyć sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki. Przepis ten stwarza podstawę do przeprowadzenia referendum w sprawach, które wynikają bezpośrednio z zakresu działania określonego przez zadania danej jednostki samorządu. Punktem odniesienia muszą tu być ściśle interpretowane przepisy o zakresie działania i zadaniach gminy. Innymi słowy rozstrzygnięcie nie każdej istotnej sprawy dla danej wspólnoty może prowadzić do przeprowadzenia referendum ze skutkiem prawnym. Trzeba mieć przy tym ciągle na uwadze kwestię wiążącą się z zakazem przeprowadzania referendum w sprawach, które ze względu na przepisy prawa materialnego w ogóle nie należą do danego samorządu. Nie mieszczą się więc w zakresie przedmiotowym referendum sprawy indywidualne, które powinny być załatwiane przez organ w drodze aktu administracyjnego w sformalizowanym trybie, z zachowaniem szczegółowo uregulowanej procedury, z dopuszczeniem środków zaskarżenia mających na celu kontrolę i weryfikację aktu. Na tej zasadzie z zakresu referendum należy wyłączyć sprawy rozstrzygane w trybie k.p.a., Ordynacji podatkowej, bądź Prawa budowlanego.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy uchwała o przeprowadzeniu referendum zawierała pytanie o treści "Czy jest Pan/Pani przeciw budowie w N.W. L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo?". Należy dodatkowo zauważyć, że z treści § 1 ust.1 tej uchwały wynikało, że przedmiotem referendum w Gminie L. P. miała być sprawa budowy w N.W. L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo.
Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 13 listopada 2012 r. (sygn. akt II OSK 2467/12) " Z zakresu przedmiotowego referendum wyłączone są także sprawy niemające wprawdzie indywidualnego charakteru, ale dla rozstrzygnięcia których ustawodawca przewidział szczególne, sformalizowane procedury w celu ochrony konstytucyjnych praw i wolności. Nie jest zatem możliwe uchwalenie w referendum aktu prawnego z pominięciem obowiązujących procedur, jeżeli zostały szczegółowo uregulowane. Rozstrzygnięcie referendalne nie może zastąpić aktu normatywnego – aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Uchwalenie tego planu jest możliwe po wyczerpaniu wieloetapowej procedury mającej na celu zagwarantowanie ochrony praw i interesów różnorodnych podmiotów, przede wszystkim właścicieli nieruchomości. Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidują system zawiadomień, opiniowania, uzgodnień, zgłaszania wniosków, zarzutów, protestów, który umożliwia rozwiązywanie konfliktów między interesami jednostek, wspólnoty samorządowej i państwa (zob. E. Olejniczak-Szałowska, Prawo do udziału w referendum lokalnym. Rozważania na tle ustawodawstwa polskiego, Łódź 2002, s. 162-164)".
Procedury dotyczące budowy inwestycji, a tego dotyczy przecież sformułowanie "przeciw budowie w N. W.L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo?", zawarte w pytaniu referendalnym, wynikają z przepisów prawa budowlanego i są objęte kompetencją organów administracji architektoniczno - budowlanej (art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane; tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Zgodnie z art. 82 ust. 2 Prawa budowlanego, w pierwszej instancji właściwym organem w zakresie administracji architektoniczno-budowlanej jest zasadniczo starosta. Z tego tytułu jest on uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach określonych w ustawie - Prawo budowlane, między innymi pozwoleń na budowę, przy czym, co istotne, w myśl art. 82a tej ustawy, starosta nie może powierzyć gminom, w drodze porozumienia, spraw z zakresu swojej właściwości, jako organu administracji architektoniczno-budowlanej. Skoro rada gminy nie może wydawać pozwoleń na budowę "zakładów wytwarzających energię", to przedmiot referendum określony w pytaniu referendalnym nie mieści się w zakresie ustawowych kompetencji organów samorządu gminnego.
Natomiast gdyby przyjąć, że w referendum chodziło o wyrażenie zgody na lokalizację "zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo", to tak sformułowany wniosek też prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem. Ustalanie przeznaczenia terenu i zasad jego zagospodarowania następuje, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu, zgodnie z art. 4 ust. 2, określenie sposobów zagospodarowania przestrzennego i warunków zabudowy, następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, które zgodnie z art. 51 i 60 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wydaje zasadniczo wójt (burmistrz, prezydent miasta). Tak, więc również w tym zakresie przedmiot referendum nie mieści się w zakresie kompetencji rady gminy.
Jak powiedziano w powołanym wyroku NSA z dnia 13 listopada 2012 r. "Nie ulega wątpliwości, że w świetle przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, rada gminy, jako organ ustawowo odpowiedzialny za uchwalanie prawa miejscowego w zakresie planowania przestrzennego, posiada w granicach prawa samodzielność oraz swobodę decydowania o przeznaczeniu i określania warunków zagospodarowania przestrzennego na terenie gminy. To tzw. władztwo planistyczne jest jednak ograniczone nie tylko przez normy zawarte w poszczególnych aktach administracyjnego prawa materialnego (prawo ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody), ale również przez normy zawarte w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Procedura sporządzania miejscowego planu jest sformalizowana, a zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, istotne naruszenie zasad i trybu sporządzania planu miejscowego, a także właściwości organów, powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Zgodnie z art. 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, organem właściwym do sporządzenia projektu planu miejscowego jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). W sporządzaniu projektu planu biorą udział organy innych jednostek samorządu terytorialnego oraz administracji rządowej. Część z tych organów wydaje niewiążące opinie, ale z kolei wydawane przez inne organy uzgodnienia mają charakter wiążący i tylko pozytywne stanowisko organu jest warunkiem uchwalenia aktu planistycznego w danej postaci (art. 23 i 24 ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym). Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zapewnia też udział czynnika społecznego w procesie sporządzania i uchwalania planu miejscowego. Społeczeństwo jest powiadamiane, w sposób wskazany w ustawie, o podjęciu procedury planistycznej i w toku postępowania każdy może składać wnioski i uwagi, które muszą być przez organ sporządzający projekt planu rozpatrzone. Organ jest również zobowiązany do zorganizowania dyskusji publicznej nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami (art. 17 pkt 1, 3, 10, 11, 12 i art. 18). Zmiana planu miejscowego następuje w takim samym trybie, co wynika z treści art. 27. Powyższe unormowania prawne wskazują, że referendum nie może zastąpić procedury uchwalania planu miejscowego, bowiem wynik referendum może doprowadzić do rozwiązań sprzecznych z przepisami uwzględnianymi przy sporządzaniu planu".
Wobec przedstawionych argumentów należy stwierdzić, że Wojewoda D. wydając rozstrzygnięcie nadzorcze w którym stwierdził nieważność uchwały nr [...] Rady Gminy L. P. działał w granicach prawa i zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o referendum nie jest uzasadniony.
Niezależnie od powyższych argumentów przypomnieć należy za Organem Nadzoru, że w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie, które w zakresie procedury uregulowane jest szczegółowo w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.). Regulacja ta zapewnia prawo do uczestnictwa w tych postępowaniach "każdemu" (nie tylko np. mieszkańcom gminy) na warunkach określonych w postanowieniach art. 29-43 cytowanej ustawy. Sąd w pełni zgadza się z twierdzeniem Organu Nadzoru, że wobec toczącego się postępowania administracyjnego o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Zakład wytwarzający energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo", pomimo stwierdzenia nieważności uchwały dotyczącej przeprowadzenia referendum gminnego dotyczącego budowy w N. W. L. zakładu wytwarzającego energię oraz inne produkty z odpadów przetwarzanych plazmowo nie dojdzie do pozbawienia mieszkańców gminy prawa do wypowiedzenia się co do przedmiotu inwestycji prowadzonej na terenie gminy.
Sąd zgadza się również w pełni ze stanowiskiem Wojewody, że nie zasługuje na akceptację zarzut naruszenia 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ustawy o samorządzie gminnym nakłada na Wojewodę - organ nadzoru obowiązek stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy sprzecznego z prawem. W toku badania legalności uchwały Rady Gminy L. P. nr [...] stwierdzono, że przedmiotowa uchwała narusza prawo w sposób istotny. Wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego było zatem wypełnieniem przez Wojewodę jego kompetencji i dokonaniem czynności nakazanej prawem.
Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Wojewodę działającego jako Organ Nadzoru art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego podkreślić trzeba, że do jego naruszenia z powołanych wyżej przyczyn w rozpatrywanej sprawie nie doszło.
W tym stanie rzeczy skarga – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło